قاراعاندى وبلىسىندا ەڭبەككە قابىلەتتى اعا بۋىندى قولداۋ جۇيەلى سيپات الىپ كەلەدى. «كۇمىس جاس» پەن «التىن جاس» جوبالارى زەينەت جاسىنداعى ازاماتتار-دىڭ ومىرلىك تاجىريبەسىن ءتيىمدى پايدالانىپ, ولاردى ەڭبەك نارىعىنان شەتتەتپەۋگە باعىتتالعان. بۇل باستاما وڭىردەگى الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى نىعايتىپ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن كۇشەيتۋگە ىقپال ەتىپ وتىر.
مۇنداي يگى ىسكە جاۋاپتى مانساپ ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنشە, اتالعان جوبالارعا قاتىسۋعا نيەتتى ازاماتتار دا, ولاردى جۇمىسقا الۋعا دايىن جۇمىس بەرۋشىلەر دە كۇن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. ويتكەنى ەڭبەك نارىعىندا تاجىريبەلى مۇعالىمدەرگە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە, ءوندىرىس پەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى بىلىكتى جۇمىسشى ماماندارعا سۇرانىس ءالى دە جوعارى.
«كۇمىس جاس» باعدارلاماسى ارقىلى كەيىنگى ءتورت جىلدا 4 725 ادام ەڭبەككە تارتىلعان. جوبا ءۇش جىلعا ەسەپتەلگەن. العاشقى جىلى جۇمىس بەرۋشىگە قىزمەتكەر جالاقىسىنىڭ 70%-ىنا دەيىن, ەكىنشى جىلى – 65%-ى, ءۇشىنشى جىلى 60%-ى مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالانادى. باعدارلاما مەرزىمى اياقتالعان سوڭ, جۇمىس بەرۋشى قىزمەتكەردى زەينەت جاسىنا دەيىن تۇراقتى جۇمىسقا قابىلداۋعا مىندەتتى. ال بىلتىردان بەرى جۇزەگە اسىرىلا باستاعان «التىن جاس» جوباسى زەينەتكە شىققان ازاماتتاردىڭ دا جۇمىستان شەت قالماۋىنا جول اشتى. قازىردە بۇل جوبا اياسىندا 470-تەن استام ادام جۇمىس ىستەپ ءجۇر.
«بيىل وڭىردە تاعى 600 زەينەتكەردى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانعان. جوبا ەكى جىلعا ارنالعان, بۇل كەزەڭدە بەلگىلەنگەن جالاقىنىڭ 50%-ى (بىراق ەڭ تومەنگى جالاقىدان اسپايتىن مولشەردە) مەملەكەتتىك سۋبسيديا ەسەبىنەن وتەلەدى», دەيدى ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى داۋرەن قوشقاراليەۆ.
«Meditsina ortalygy Sat» كلينيكالىق ورتالىعى 2019 جىلدان بەرى پاتسيەنتتەرىنە ساپالى قىزمەت كورسەتىپ كەلەدى. اپتانىڭ جەتى كۇنىندە ەسىگى ايقارا اشىق مەديتسينالىق مەكەمەدە ەم الۋشىلار لەگى ەشقاشان ۇزىلگەن ەمەس. ورتالىقتا ونعا جۋىق مامان ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ قاتارىندا زەينەت جاسىنا جەتسە دە, كاسىبي بىلىگىن ەل يگىلىگىنە جۇمساپ جۇرگەن تاجىريبەلى مەيىربيكە ءنۇربيبى كەنجەباەۆا بار. مەكەمەدە بوس جۇمىس ورنى پايدا بولعان ساتتە باسشىلىق مانساپ ورتالىعىنا جۇگىنىپ, «التىن جاس» جوباسى اياسىندا بىلىكتى ماماندى جۇمىسقا قابىلداۋدى ءجون كورگەن. بىلتىر ءساۋىر ايىنان بەرى وسى ورتالىقتا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ءنۇربيبى كەنجەباەۆا قىسقا ۋاقىت ىشىندە ۇجىممەن دە, ەم الۋشىلارمەن دە ءتىل تابىسىپ, سەنىمگە يە بولدى. بۇعان دەيىن قالالىق №4 ەمحانادا ەندوسكوپيا كابينەتىندە قىزمەت اتقارعان مەيىربيكە جاڭا ورتاعا تەز بەيىمدەلگەنىن ايتادى.
«ماماندىعىممەن تىعىز بايلانىستى بولعاندىقتان, بۇل جەردەگى جۇمىس ماعان اسا قيىندىق تۋعىزعان جوق. ۇيدە قۇر وتىرعاننان گورى ەڭبەك ەتىپ, ءارى وزىمە, ءارى بالا-شاعاما پايدا تيگىزسەم دەگەن ويمەن جۇمىس ىزدەدىم. وسى ورتالىققا كەلگەنىمە وكىنبەيمىن», دەيدى ول.
قوعامعا دا, سالاعا دا مۇنداي تاجىريبەلى مامانداردىڭ ەڭبەكتەن قول ۇزبەۋى – ۇلكەن ولجا. سەبەبى دەنساۋلىق ساقتاۋ ىسىندە بىلىكتىلىك پەن تاجىريبە ەشقاشان وزەكتىلىگىن جوعالتپايدى.
زەينەت جاسىنا تاياعانىمەن, ەڭبەككە قابىلەتى مەن كاسىبي الەۋەتى ءالى دە جوعارى ازاماتتارعا دەگەن سۇرانىس اسىرەسە ءوندىرىس سالاسىندا ايقىن سەزىلەدى. قاراعاندى وبلىسىنداعى ىرگەلى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى – «قاراعاندىەنەرگو-جوندەۋ» جشس-نىڭ تاجىريبەسى وسىنىڭ ناقتى دالەلى. 1965 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان كاسىپورىندا بۇگىندە 200-دەن استام ادام ەڭبەك ەتەدى. سونىڭ 21-ءى «كۇمىس جاس» جوباسى اياسىندا جۇمىسقا قابىلدانعان. بۇل – جالپى ۇجىمنىڭ شامامەن ون پايىزى. كاسىپورىن قىزمەتىنىڭ كوپسالالى سيپاتىنا سايكەس مۇندا دانەكەرلەۋشىلەرگە, توكارلارعا, ستانوك وپەراتورلارىنا, ەكونوميستەرگە, اعاش شەبەرلەرىنە, وزگە دە بىلىكتى جۇمىسشى ماماندارعا تۇراقتى تۇردە سۇرانىس بار. كاسىپورىن باسشىلىعى «كۇمىس جاس» جوباسى كادر تاپشىلىعىن ەڭسەرۋدە ءتيىمدى تەتىككە اينالعانىن ايتادى.
«بۇل باعدارلاما ارقىلى جۇمىسقا ورنالاسقاندار – ءتۇرلى ومىرلىك جاعدايلارعا بايلانىستى ۋاقىتشا ەڭبەك نارىعىنان تىس قالعانىمەن, كاسىبي تۇرعىدا ابدەن تولىسقان, تاجىريبەسى مول ماماندار. ولار جۇمىسقا كىرىسكەن العاشقى كۇننەن-اق ءوندىرىس ۇدەرىسىنە تەز بەيىمدەلىپ, بىردەن ناتيجەلى ەڭبەك ەتە باستايدى. مۇنداي كادرلار كەز كەلگەن وندىرىستە اسا قۇندى», دەيدى كاسىپورىننىڭ دامۋ جونىندەگى ديرەكتورى سەرگەي گلۋحوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىن تەك «كۇمىس جاس» جوباسىمەن عانا شەكتەلمەي, جاستار پراكتيكاسى, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارى سەكىلدى وزگە دە مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا تىعىز جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك سۋبسيديالاۋ تەتىگى جۇمىس بەرۋشىگە تۇسەتىن قارجىلىق سالماقتى جەڭىلدەتىپ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وندىرىستەگى بۇل ءۇردىستىڭ ومىرشەڭدىگىن كاسىپورىندا ءتورتىنشى جىل ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن 5-رازريادتى توكار ۆياچەسلاۆ كالينيننىڭ ەڭبەك جولى دا ايعاقتايدى. پاندەميا كەزىندە جۇمىسسىز قالعان ول مانساپ ورتالىعىنا «كۇمىس جاس» جوباسى ارقىلى جۇگىنىپ, وسى كاسىپورىنعا جولداما العان. قازىر ۆ.كالينين سالماعى بىرنەشە تونناعا جەتەتىن كۇردەلى وندىرىستىك بولشەكتەردى دايىنداۋمەن اينالىسادى. تاجىريبەلى مامان الداعى ۋاقىتتا دا وسى ۇجىمدا قالىپ, كاسىبي تاجىريبەسىن ءوندىرىس يگىلىگىنە جۇمساۋدى جوسپارلاپ وتىر.
قوعامعا شىن مانىندە قاجەت جوبالاردىڭ باعاسى ونىڭ اياسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ادامداردىڭ ىسىمەن ولشەنەدى. وسى تۇرعىدان العاندا, «التىن جاس» باستاماسى تاجىريبەلى ماماندارعا جاڭا تىنىس بەرىپ وتىر. سونىڭ ءبىرى – «Happy kids» قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىندا جۇمىس ىستەيتىن ۇستاز حاديشا جاقاەۆا. بۇگىندە ول بالدىرعاندارمەن جۇمىس ىستەۋ ارقىلى ءوزى دە رۋحاني سەرپىلىس الاتىنىن ايتادى.
«زەينەتكە شىقتىم ەكەن دەپ قول قۋسىرىپ وتىرۋدى ءجون كورمەدىم. ءالى دە قوعامعا پايدام تيسە دەيمىن. ۇزاق جىل مەكتەپتە جۇمىس ىستەگەن سوڭ بالالاردىڭ ءتىلىن تابۋ ماعان ءتىپتى دە قيىن ەمەس. كەرىسىنشە, كىشكەنتاي بالالارمەن ارالاسۋ كوڭىلگە قۋات بەرەدى», دەيدى ۇستاز.
ح.جاقاەۆانىڭ ەڭبەك جولى «التىن جاس» جوباسىنىڭ باستى ءمانىن ايقىن كورسەتەدى. بۇل باستاما زەينەتكە شىققانىمەن, ومىرلىك تاجىريبەسى مەن كاسىبي الەۋەتى ءالى دە مول ازاماتتاردىڭ قوعامنان تىس قالماي, ەل دامۋىنا ۇلەس قوسۋىنا جول اشىپ وتىر.
ومىردەن تۇيگەنى مول, ەڭبەكپەن شىڭدالعان ازاماتتاردى نازاردان تىس قالدىرماي, ولاردىڭ تاجىريبەسىن ەل يگىلىگىنە جاراتا ءبىلۋ – ۋاقىت العا قويعان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. قاراعاندى وبلىسىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان «كۇمىس جاس», «التىن جاس» جوبالارى – وسى باعىتتاعى جۇيەلى جۇمىستىڭ ناقتى كورىنىسى. بۇل باعدارلامالار ەڭبەككە قابىلەتتى جانداردىڭ الەۋەتىن قايتا ىسكە قوسىپ, كادر تاپشىلىعى سەزىلەتىن سالالارعا سەرپىن بەرەدى. تاجىريبە مەن جاۋاپكەرشىلىككە ارقا سۇيەگەن ورتادا تۇراقتىلىق قالىپتاسادى. ال تۇراقتى جۇيە بار جەردە ەل دامۋى دا ءوز ارناسىمەن ىلگەرىلەيدى.
قاراعاندى وبلىسى