1903 جىلى فيزيكا سالاسى بويىنشا نوبەل سىيلىعىن يەلەنگەن ماريا كيۋري تاريحتاعى تۇڭعىش ايەل لاۋرەات اتاندى. ول بۇل ماراپاتقا راديواكتيۆتىلىك قۇبىلىسىن زەرتتەۋگە قوسقان زور ۇلەسى ءۇشىن يەلەندى.
عالىمنىڭ تاباندى ىزدەنىسى ناتيجەسىندە عىلىمعا پولوني مەن رادي سەكىلدى جاڭا ەلەمەنتتەر بەلگىلى بولدى. ماريا كيۋريدىڭ ەسىمى مۇنىمەن عانا شەكتەلمەيدى. ول كەيىن 1911 جىلى حيميا سالاسى بويىنشا تاعى ءبىر نوبەل سىيلىعىن الىپ, ەكى ءتۇرلى عىلىم باعىتىندا ماراپاتقا يە بولعان الەمدەگى العاشقى ادام رەتىندە تاريحقا ەندى. ونىڭ «مەنىڭ عىلىمنان وزگە ەڭ ۇلى مىندەتىم – ۇرپاق تاربيەلەۋ. سىيلىق – مەنى جىگەرلەندىرۋگە بەرىلگەن ويىنشىق قانا» دەگەن ءسوزى تازا بولمىسىن, اتاقتان بۇرىن ادامي جاۋاپكەرشىلىكتى جوعارى قويعانىن اڭعارتادى.