انا ءتىلىمىزدى جاتقا سوعاتىن «سارى قازاق» اتانعاندار كوپ. بىراق ولاردىڭ ىشىندەگى ۆيتالي فاليكتىڭ ورنى بولەك. ونىڭ قازاق تىلىندە ساباق بەرەتىنى ەمەس, دومبىرانى جان سەرىگى ەتكەنى, ۇلتتىق ونەردىڭ جاناشىرى بولعانى جانە تالانتى ساراندىقتاردى تاڭىرقاتتى.
شەت اۋدانىنىڭ ورتاۋ اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن ۆيتالي قازاقتىڭ قارا دومالاق بالالارىمەن ويناپ وسەدى. ءتىلى قازاقشا شىققان ول مەكتەپكە بارعاندا دا قيىندىق كورە قويماپتى. قولى ەپسەكتى بولعاندىقتان, ۆيتالي ەرمەكسازدان, اعاشتان ءتۇرلى بۇيىمدار جاساپ, مەكتەبىندەگى مۇعالىمدەرىن, سىنىپتاستارىن ءتانتى ەتە باستايدى. اناسى يۋليا فاليك ورتاۋ ورتا مەكتەبىندە ەڭبەك ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ, ساباق بەرىپتى. تالاپتى ۇلى دا اناسىنىڭ اقىلىمەن مۇعالىم ماماندىعىن تاڭدايدى.
ءبىلىم جولىندا باعىتىن ايقىنداعان ول ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, «بەينەلەۋ ونەرى جانە سىزۋ» ماماندىعىنا وقۋعا قابىلدانادى. ۋنيۆەرسيتەتتە ءجۇرىپ تە, تالانتىن تانىتىپ, ءتۇرلى ۇلتتىق بۇيىمدار جاساپ, كوپشىلىكتىڭ كوزىنە تۇسەدى. العاش قازاقتىڭ قارا قوبىزىن ستۋدەنت كەزىندە شابادى.
ال قازىر ۆيتالي – كوركەم ەڭبەك پانىنەن وڭىردەگى ماڭدايالدى ۇستازداردىڭ ءبىرى. ساران قالاسىنداعى اباي قۇنانباەۆ اتىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتە وقۋشىلاردىڭ سۇيىكتى مۇعالىمى.
ۆيتالي ءان-جىرعا اۋەس بولىپ ءوسىپتى. سىرشىل ساكەننىڭ اندەرىن قوڭىر داۋسىمەن ايتىپ ءجۇرىپتى. شەبەرحاناسىندا ءجۇرىپ «تاۋ ىشىندە» ءانىن شىرقاپ, دارحان دالاعا دەگەن ساعىنىشىن باساتىن كورىنەدى. ءبىر قىزىعى, ازىرلەپ جاتقان بۇيىمى ءاپ-ادەمى بولسا, كوڭىلى ءتىپتى تاسيدى ەكەن. بىراق دومبىراعا دەگەن ىنتاسى بولعانمەن, مەڭگەرە قويماعان. ءسويتىپ, جۇرگەندە ءانشى بالدىزى جەزدەسىنە دومبىرا سىيلاپ, ءوزى ۇيرەتەدى. قازىر بالا كەزىنەن ىرعاعىن, ءسوزىن جاتتاپ وسكەن ۆيتالي حالىق اندەرىن, ەستى اندەردى انشىلەردەن كەم ورىندامايدى.
«سودان بەرى دومبىرا جان سەرىگىمە اينالدى. ءبىر مەزگىل ءان شىرقاپ, كوڭىلىمدى تەربەپ الامىن. اسىرەسە قوڭىر ءۇندى, باياۋ اندەردى شىرقايمىن. قامىقسام, شەرىمدى باسادى. قۋانىپ قولىما السام, سەزىمىمدى اسپانداتادى. بالا كەزىمنەن ىنتا-ىقىلاسىم اۋسا دا, مۇمكىن ەمەستەي كورىنەتىن ەدى. ونەرگە دەگەن ماحاببات دەگەنىنە جەتكىزەدى ەكەن», دەيدى ۆيتالي.
ۆيتالي بىلگەنىمەن بولىسەدى. مەكتەپتە دومبىرا ۇيىرمەسىنەن دە قوسىمشا شاكىرت تاربيەلەيدى. ءاۋ باستا مەكتەپ وقۋشىلارى سپورتقا اۋەس بولىپتى. سودان بىلگىر ۇستاز ولاردىڭ ىنتاسىن وياتۋ ماقساتىندا ءوز قولىمەن «ورتەكە» جاساپ شىعارىپتى. بۇرىن-سوڭدى مۇنداي ونەر ءتۇرىن كورمەگەن بالالار بىردەن دومبىرا ۇيىرمەسىنە جازىلىپتى.
«دومبىراشىنىڭ ون ساۋساعىنان توگىلگەن كۇمبىر كۇيگە اعاش جانۋار بيلەپ قويا بەردى. تۇرعان ورنىندا ءارى-بەرى سەكىرىپ, ويقاستاعانىنا قاراپ وقۋشىلار اڭ-تاڭ بولدى. تۇياعىنىڭ دىبىسى تۇگەل زالعا ەستىلەدى. «تىق-تىق-تىق», دەپ. اسەم اۋەنگە ەلىتكەن ولار شاناقتان توگىلگەن كۇيمەن ۇندەسە بيلەگەن قۋىرشاقتارعا ءتانتى بولىپ, ءار قيمىلىنان كوز الا المادى. ءسويتىپ, «ورتەكە» ءبيى ۇيىرمەمدەگى وقۋشىلارىمنىڭ سانىن كوبەيتتى», دەيدى ول جىميىپ.
ءۆيتاليدىڭ شەبەرحاناسىندا شەبەر قولىنان شىققان نەبىر شەدەۆر بار. اعاشتان ويىپ جاسالعان تۇرمىستىق بۇيىمدار: دومبىرا, قوبىز, بەسىك سەكىلدى. قۋ تاقتايعا جان بىتىرگەن شەبەر ۇستازدىڭ شاكىرتتەرى كوركەم ەڭبەك ءپانىنىڭ ساباعىنا قاتىسۋعا اسىعادى. ويتكەنى ءار ساباعىن ءبىر-بىرىنە ۇقساماي وتكىزەتىندىگى ۇستاز بىلىكتىلىگى. «ەر بالالار شارۋاعا يكەمدى بولسىن دەيمىن. مەكتەپتە قامشى ءورىپ, ساپ جاساپ ۇيرەنبەسە, قازىر مۇنداي تىرلىكتى اۋىلدىڭ وزىنەن كورمەيمىز, وكىنىشكە وراي», دەيدى شەبەر.
ءۆيتاليدىڭ اناسى يۋليا – ارداقتى ۇستاز. قازىر زەينەتتە. «توعىزقۇمالاق» ويىنىنىڭ ءبىرىنشى ساناتتى تورەشىسى جانە جاتتىقتىرۋشى. بىلتىر ارداگەرلەر اراسىندا وتكەن ەل چەمپيوناتىندا توپ جاردى. بىلىكتى جاتتىقتىرۋشى شىڭداعان شاكىرتتەرى دە تالاي دودادان توپ جارىپ ءجۇر. ۇرپاعىنان ۇلاعات كورىپ وتىرعان انا جاقىندا عانا شوبەرەسىنىڭ قولىنان سۋ ءىشتى.
جىپتىكتەي جىگىت ۆيتالي «كورشىنىڭ قىزى» ءانىن شىرقاپ ءجۇرىپ, كورشىسى جانارمەن سەزىم جاراستىرادى. قازىر شاتتىقتى شاڭىراق كوپكە ۇلگى. جارى دا – رۋحانيات ورداسى كىتاپحانادا بىلىكتى مامان.
باقىت كورىپ وتىرعان بالالارى دا شەتىنەن ونەرلى. قىزى ارۋنا دا اۋەلەتىپ ءان ايتقاندى جاقسى كورەدى. ۇلى دانيار اكەسىنە تارتىپ, قولونەرمەن اينالىسادى. سۇيىكتى نەمەرەلەرى ايلانا مىڭ بۇرالىپ بيلەگەندە, جاس اتا مەن اجە عاجايىپ كۇيگە بولەنەدى. سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ءۆيتاليدىڭ شاڭىراعى ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن قارسى الۋعا قىزۋ دايىندىققا كىرىسكەن. اجەلەرى ناۋرىزكوجە ازىرلەپ, بارلىعى داستارقان باسىنا جيىلىپ, ونەرلەرىن ورتاعا سالادى. ء«بىزدىڭ سۇيىكتى مەيرامىمىز مولشىلىقتىڭ, بەرەكەنىڭ نىشانى», دەيدى ءۇي يەسى.
ۆيتالي ء«بىزدىڭ شاڭىراق – قازاق ەلىنىڭ شاعىن مەملەكەتى», دەيدى. ولاي بولسا, ۇلتتىق قۇندىلىقتى ۇلىقتاعان شاشاقتى شاڭىراقتىڭ كەرەگەسى كەڭەيە بەرسىن دەمەكپىز.
قاراعاندى وبلىسى,
ساران قالاسى