پرەزيدەنت: Digital Qazaqstan ستراتەگياسى ازاماتتار مەن بيزنەستىڭ ناقتى تالاپ-تىلەگىن ەسكەرۋگە ءتيىس

جيىن بارىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ, وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا, قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ, كولىك ءمينيسترى نۇرلان ساۋرانباەۆ بايانداما جاسادى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنا جوعارعى سوت پەن سوت اكىمشىلىگىنىڭ, ۇلتتىق بانكتىڭ, «سامۇرىق-قازىنا» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ تسيفرلىق شەشىمدەرى تانىستىرىلدى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جەتەكشىلەرى پرەزيدەنتكە ەكونوميكا سالالارىن جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدى تسيفرلىق تۇرعىدان ترانسفورماتسيالاۋ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىس پەن الداعى جوسپار جونىندە مالىمەت بەردى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلاندىرۋ جىلى اياسىندا اۋقىمدى جۇمىس ىستەۋى قاجەت ەكەنىنە نازار اۋداردى. نەگىزگى ماقسات – وزىق تەحنولوگيا مەن جاساندى ينتەللەكتىنى ەل ءومىرىنىڭ ءار سالاسىنا جاپپاي ەنگىزۋ.

«ەڭ الدىمەن, قولايلى ينستيتۋتسيونالدىق, قۇقىقتىق جانە ىسكەرلىك ورتا قالىپتاستىرۋ قاجەت. قازاقستان – ىڭعايلى جانە وزىق تسيفرلىق رەتتەۋ جۇيەسىن ەنگىزگەن ەلدەردىڭ قاتارىندا. ءبىز بۇل جۇمىستى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ باستادىق. اتاپ ايتقاندا, ەلىمىزدە تسيفرلىق كودەكس قابىلداندى. جاساندى ينتەللەكت تۋرالى ارنايى زاڭ كۇشىنە ەندى. بىراق بۇل تەك اۋقىمدى جۇمىستىڭ باسى عانا, مۇنىمەن توقتاپ قالماۋىمىز كەرەك. الەمدە بولىپ جاتقان وزگەرىستەردىڭ قارقىنى وتە جوعارى. ونى جاقسى بىلەسىزدەر. عىلىم, ءبىلىم, تەحنولوگيا اسا جوعارى جىلدامدىقپەن دامىپ جاتىر. سوندىقتان نورماتيۆتىك قۇجاتتاردى دا دەر كەزىندە جاڭارتىپ وتىرۋ كەرەك. ءبىر سوزبەن, قازىرگى زاماندا ءاربىر ازاماتقا تۇسىنىكتى جانە ايقىن بولاتىن «تسيفرلىق مەملەكەت» ۇعىمىن قالىپتاستىرۋ قاجەت, ياعني Digital Qazaqstan ستراتەگياسى ازاماتتار مەن بيزنەستىڭ ناقتى تالاپ-تىلەگىن ەسكەرۋگە ءتيىس», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت Digital Qazaqstan حالىق مۇددەسىنە قىزمەت ەتەتىن قۇجات بولۋعا ءتيىس دەپ سانايدى. دەگەنمەن شۇعىل شەشىمىن تابۋعا ءتيىس بىرقاتار ماسەلە دە بار.

«مەملەكەتتىك اپپارات قىزمەتىن تسيفرلاندىرۋدى جەدەلدەتۋ قاجەت. قازىرگى كەزدە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 90 پايىزدان استامى ونلاين فورماتقا اۋىستىرىلعان. ۆەدومستۆوارالىق اقپارات جۇيەلەرى بىرىزدەندىرىلگەن ۇدەرىسكە كىرىكتىرىلمەگەن. جەدەلدىك پەن ساپا بارلىق كەزەڭدە باسىمدىققا اينالۋعا ءتيىس. بۇعان دەيىن ايتقانىمداي, ادامداردى جۇگىرتىپ, اۋرە-سارساڭعا سالماي, دەرەكتەردى بارىنشا قولجەتىمدى ەتكەن ءجون», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پايىمداۋىنشا, Digital Qazaqstan ستراتەگياسىندا قاعازباستىلىقتان ارىلىپ, ىشكى پروتسەستەردى تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋعا باسا ءمان بەرۋ قاجەت.

«تسيفرلاندىرۋ مەن بيۋروكراتيا وت پەن سۋ سياقتى ءبىر بىرىنە كەرەعار قۇبىلىستار. ءبىز زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەسكىرگەن بيۋروكراتيانىڭ تار شەڭبەرىنە قاماۋعا تىرىسپاي, جاڭاشا جۇمىس ىستەپ ۇيرەنۋىمىز كەرەك. زاماناۋي تسيفرلىق مەملەكەت جاساندى ينتەللەكتىگە بەيىمدەلۋگە جانە اۋقىمدى دەرەكتەر قورىن وڭتايلى پايدالانۋعا مىندەتتى. وسىناۋ جاڭا ءارى كۇردەلى سالانىڭ مامانى – سىزدەر. قايتكەندە دە, سولاي اتالاسىزدار. ەندەشە نە تۇرىس؟ بىزگە ناتيجە كەرەك. جاساندى ينتەللەكت تۋرالى جاڭالىقتاردى ۇنەمى وقىپ وتىرامىن. تەحنولوگيانىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانى سونشالىق, قازاقستاننىڭ تسيفرلىق كەلەشەگىنە الاڭداي باستايسىڭ. مەنىڭشە, پروتسەسس وتە باياۋ ءجۇرىپ جاتىر»,  دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت ۇكىمەتكە مەملەكەتتىك اپپاراتتى تۇبەگەيلى ترانسفورماتسيالاۋ مىندەتىن جۇكتەدى. بۇل ءىستى ۇيلەستىرۋمەن جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى اينالىسادى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆەدومستۆو جىل سوڭىنا دەيىن وزگەلەرگە ۇلگى كورسەتىپ, ازاماتتارمەن, بيزنەسپەن جانە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا فورماتىنا ءبىرىنشى بولىپ اۋىسۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

پرەزيدەنت AI-Sana باعدارلاماسىن ودان ءارى دامىتا وتىرىپ, ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋدى تاپسىردى.

سنەجاننا يماشەۆا جاڭا قىزمەتكە تاعايىندالدى

مەملەكەت باسشىسى وتاندىق IT-بيزنەستىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋدى نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرۋعا شاقىردى.

«بۇل باعىتتا قازىردىڭ وزىندە كوپ جۇمىس ىستەلدى. Astana Hub-تىڭ نەگىزىندە كاسىپكەرلەرگە بارىنشا قولايلى جاعداي جاسالدى. ەلىمىزدەگى IT قىزمەتتەردىڭ ەكسپورتىنان تۇسكەن تابىس 1 ميلليارد دوللارعا جۋىقتادى. زياتكەرلىك ءونىم وندىرەتىن, ونى شەتەلگە ساتاتىن جوبالارعا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلۋى قاجەت», دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆ جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ءوندىرىس سالاسىنا ەنگىزۋدى ىنتالاندىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق تسيفرلىق تولەم ينفراقۇرىلىمىنا قاتىستى ماسەلەنى شەشۋدى تاپسىردى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكتىنى ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىندا كەڭىنەن قولدانۋ تەحنولوگيالىق دەربەستىك پەن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ ماڭىزدى فاكتورى سانالادى. ۇكىمەتتىڭ الدىندا ونەركاسىپكە وزىق تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ءۇشىن ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن قاراستىرۋ مىندەتى تۇر.

«ازاماتتارعا ارنالعان بانك قىزمەتتەرىنە ايرىقشا توقتالعىم كەلەدى. مەنىڭ تاپسىرماممەن ۇلتتىق بانك تسيفرلىق قارجى ينفراقۇرىلىمىن جاسادى. ونىڭ اياسىندا بانكارالىق QR-تولەمدەر جانە اۋدارىمدار, تسيفرلىق تەڭگەمەن ەسەپ ايىرىسۋ قىزمەتتەرى پايدا بولدى. بۇل تولەم تىزبەگىندەگى دەلدالدار سانىن قىسقارتۋ ارقىلى شىعىندى ايتارلىقتاي ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بانكتەر زاڭ جۇزىندە اتالعان ينفراقۇرىلىمعا قوسىلۋعا مىندەتتەلدى. الايدا ءىرى بانكتەر بۇل تالاپتى سوزبالاڭعا سالىپ, ورىنداماي وتىر», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق ەسەپتەۋشى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ ماڭىزىنا نازار اۋداردى. سونىمەن قاتار ەكى سۋپەركومپيۋتەردىڭ ىسكە قوسىلۋى ەلىمىزدىڭ تەحنولوگيالىق دەربەستىگىن نىعايتۋ تۇرعىسىنان زور ستراتەگيالىق مانگە يە ەكەنىن ايتتى. پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, دەرەكتەردى باسقارۋعا قاتىستى جاۋاپكەرشىلىكتى ءبولۋ قاجەت. دەرەكتەردىڭ ساپاسىنا ۆەدومستۆولاردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. دەرەكتەردى باسقارۋدىڭ مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى تولىق جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ونى ەكونوميكالىق اكتيۆ رەتىندە قاراستىرۋدىڭ ماڭىزدى قادامى بولماق.

بينۇر جالەنوۆ ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولدى

سونىمەن قاتار باياندامادا كريپتويندۋستريانى دامىتۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. بۇل سالانى رەتتەيتىن زاڭنامالىق وزگەرىستەر بيىل مامىر ايىندا كۇشىنە ەنەدى. پرەزيدەنت قارجى سالاسىن رەتتەۋشى ورگاندارعا ۇكىمەتپەن جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن بىرلەسىپ, تسيفرلىق اكتيۆتەر سالاسىن دامىتۋ جوسپارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. وندا قارجى تۇراقتىلىعىنا زيان كەلتىرمەۋ, الاياقتىققا جانە كاپيتالدى زاڭسىز شىعارۋعا قارسى ءتيىمدى كۇرەس شارالارى ەسكەرىلۋگە ءتيىس.

بۇدان بولەك, مەملەكەت باسشىسى قۇپيالىلىقتى ساقتاۋدىڭ, دەربەس دەرەككە زاڭسىز قول جەتكىزۋدىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە توسقاۋىل قويۋدىڭ ماڭىزىنا نازار اۋداردى. پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, جەكە مالىمەتتىڭ تاراپ كەتۋ جاعدايلارى مەملەكەتكە دەگەن سەنىمدى ازايتادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ ازاماتتارىمىز جاڭا اتا زاڭ جوباسىن قولداسا, دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ كونستيتۋتسيالىق مىندەت رەتىندە بەكىتىلەتىنىن جەتكىزدى.