قازاقستان وڭىرلەرىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋى كوپ جاعدايدا اكىمدىكتەردىڭ جۇمىسىنا بايلانىستى. سەبەبى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جاي-كۇيى, ءىرى كومپانيالارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەلەرى تىكەلەي جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىنە جاتادى. وسىعان بايلانىستى اكىمدەر مەن ولاردىڭ اپپاراتىن ۇستاۋعا ارنالعان شىعىندار وڭىرلىك بيۋدجەت قۇرىلىمىندا ەلەۋلى ورىن الادى. National Business Kazakhstan ساراپشىلارى قاي ءوڭىر باسشىلارى بيۋدجەتكە قىمباتىراق تۇسەتىنىن انىقتاپ, 2026 جىلعا ارنالعان وبلىستار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ بيۋدجەتتەرىندەگى «اكىمنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى قىزمەتتەر» بابى بويىنشا شىعىنداردى سالىستىرىپ, ارنايى رەيتينگ جاسادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
زەرتتەۋ بارىسىندا وبەكتيۆتىلىك ءۇشىن ءاربىر جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ جالپى شىعىستارى دا تالدانىپ, اتالعان باپقا بولىنگەن قاراجاتتىڭ ۇلەسى ەسەپتەلدى. سونىمەن قاتار شىعىن كولەمىنە ءوڭىردىڭ گەوگرافيالىق ەرەكشەلىكتەرى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا تىكەلەي تاۋەلدى ەمەس وزگە دە فاكتورلار اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەنى ەسكەرتىلدى.
رەيتينگ قورىتىندىسى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندى الماتى قالاسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدى يەلەندى. ونىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋگە 5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. الايدا بۇل قالا بيۋدجەتىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ نەبارى 0,2%-ىن عانا قۇرايدى.
ەكىنشى ورىن الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆكە تيەسىلى. ونىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋگە 4,3 ملرد تەڭگە باعىتتالعان.
ءۇشىنشى ورىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرداۋلەت قيلىباي تۇر. ونىڭ اپپاراتىنا جۇمسالاتىن شىعىن 3,9 ملرد تەڭگەنى نەمەسە وبلىس بيۋدجەتىنىڭ 0,9%-ىن قۇرايدى. ۇلەس كورسەتكىشى بويىنشا ماڭعىستاۋ وبلىسى بۇل باپ بويىنشا ۇلىتاۋ وبلىسىنان كەيىن ەكىنشى ورىندا. ساراپشىلار مۇنى ءوڭىردىڭ مۇناي-گاز وندىرىسىنە بايلانىستى جوعارى ەكونوميكالىق ماڭىزىمەن تۇسىندىرەدى.
ءتورتىنشى ورىندا نۇرلىبەك نالىباەۆ – قىزىلوردا وبلىسى, 3,4 ملرد تەڭگە (0,6%). پايدالى قازبالارعا باي بولعانىمەن, ءجوو بويىنشا تومەنگى قاتاردا.
بەسىنشى ورىندا نۇرالحان كوشەروۆ – تۇركىستان وبلىسى, 3,4 ملرد تەڭگە (0,3%). حالىق سانى مەن بيۋدجەت كولەمى بويىنشا الدىڭعى قاتاردا.
التىنشى ورىندا بەرىك ءۋالي – اباي وبلىسى, 3,1 ملرد تەڭگە (0,9%). ءجوو كولەمى تومەن وڭىرلەردىڭ ءبىرى.
جەتىنشى ورىندا مارات احمەتجانوۆ – اقمولا وبلىسى, 2,9 ملرد تەڭگە (0,6%). اگرارلىق باعىتتاعى ءوڭىر.
سەگىزىنشى ورىندا جەڭىس قاسىمبەك – استانا قالاسى, 2,8 ملرد تەڭگە (0,3%). بيۋدجەتى 1 ترلن تەڭگەدەن اسادى.
استانا اكىمدىگى 1,36 ترلن تەڭگەنى قايدا جۇمسايدى؟
توعىزىنشى ورىندا ناريمان تورەعاليەۆ – باتىس قازاقستان وبلىسى, 2,8 ملرد تەڭگە (0,7%).
ونىنشى ورىندا بەيبىت يساباەۆ – جەتىسۋ وبلىسى, 2,8 ملرد تەڭگە (0,6%).
ون ءبىرىنشى ورىندا قۇمار اقساقالوۆ – قوستاناي وبلىسى, 2,7 ملرد تەڭگە (0,5%).
سۋ تاسقىنى قاۋپى: قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى شۇعىل تاپسىرما بەردى
ون ەكىنشى ورىندا اساين بايحانوۆ – پاۆلودار وبلىسى, 2,6 ملرد تەڭگە (0,5%).
اقسۋ جاستارى وبلىس اكىمىمەن جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلادى
ون ءۇشىنشى ورىندا عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, 2,5 ملرد تەڭگە (0,6%).
ون ءتورتىنشى ورىندا عابيت سىزدىقبەكوۆ – شىمكەنت, 2,5 ملرد تەڭگە (0,3%).
ون بەسىنشى ورىندا نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ – شىعىس قازاقستان وبلىسى, 2,3 ملرد تەڭگە (0,5%).
ون التىنشى ورىندا سەرىك شاپكەنوۆ – اتىراۋ وبلىسى, 2,1 ملرد تەڭگە (0,2%). ءوڭىر ءجوو بويىنشا كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى.
ون جەتىنشى ورىندا ەرماعانبەت بولەكپاەۆ – قاراعاندى وبلىسى, 2,0 ملرد تەڭگە (0,4%).
رەيتينگتىڭ سوڭعى ورىندارىنا كەلسەك, 20-ورىن اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى اسحات شاحاروۆقا تيەسىلى. بۇل وڭىردە اكىم قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋگە 1,5 ملرد تەڭگە نەمەسە بيۋدجەتىنىڭ 0,6%-ى جۇمسالادى.
19-ورىندا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ەربول قاراشوكەەۆ ورنالاسقان – 1,6 ملرد تەڭگە نەمەسە 0,2%.
18-ورىن ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى داستان رىسپەكوۆكە تيەسىلى. بۇل وڭىردە اكىم اپپاراتىنا 1,6 ملرد تەڭگە بولىنگەن, بۇل وبلىس بيۋدجەتىنىڭ 1%-ىن قۇرايدى.
جالپى العاندا, ەل وڭىرلەرى اكىم قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋگە ورتا ەسەپپەن 2-3 ملرد تەڭگە ارالىعىندا قاراجات قاراستىرادى.
ساراپشىلار «اكىمنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ» دەگەن اتاۋ كوبىنە ءبىر ادامنىڭ جەكە شىعىنى رەتىندە قاتە قابىلداناتىنىن اتاپ وتەدى. نەگىزىندە بۇل – بۇكىل وڭىرلىك نەمەسە قالالىق باسقارۋ اپپاراتىنىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەتىن بيۋدجەتتىك باعدارلاما.
بۇل باپقا مىنالار كىرەدى:
اكىم اپپاراتىنىڭ ەڭبەكاقى قورى مۇندا تەك ءوڭىر باسشىسىنىڭ جالاقىسى ەمەس, ونىڭ ورىنباسارلارى, باسقارما باسشىلارى, ساراپشىلار, زاڭگەرلەر, بيۋدجەت, ينفراقۇرىلىم, كولىك, تكش, ينۆەستيتسيا جانە وزگە باعىتتار بويىنشا مامانداردىڭ ەڭبەكاقىسى قامتىلادى.
اكىمشىلىك ينفراقۇرىلىمدى ۇستاۋ شىعىندارى كوممۋنالدىق تولەمدەر, عيماراتتاردى جالعا الۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ, بايلانىس, ينتەرنەت, جۇمىس ورىندارىن جابدىقتاۋ.
كولىك جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق قامتاماسىز ەتۋ قىزمەتتىك كولىك, ءىسساپارلار, ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ, رەسمي كەزدەسۋلەردى وتكىزۋگە بايلانىستى شىعىندار.
اقپاراتتىق جانە تسيفرلىق جۇيەلەر باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ, ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى, تاپسىرمالاردى باقىلاۋ جۇيەلەرى, كيبەرقاۋىپسىزدىك.
وزگە دە وپەراتسيالىق شىعىندار قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, تەحنيكالىق قولداۋ, ارحيۆتەۋ, سەرۆيستىك كەلىسىمشارتتار.
وسىلايشا, اتالعان بيۋدجەتتىك قارجىنى ءبىر لاۋازىمدى تۇلعانىڭ شىعىنى رەتىندە ەمەس, ءوڭىردى نەمەسە قالانى باسقارۋدىڭ اكىمشىلىك قامتاماسىز ەتۋ شىعىنى رەتىندە قاراستىرعان ءجون. رەيتينگتى تالداۋ كەزىندە وسى جايتتى ەسكەرۋ ماڭىزدى.