تاياۋ شىعىس ەلدەرىندەگى قازىرگى احۋال قانداي؟

اقش پەن يزرايل يرانعا قارسى بىرلەسكەن ارنايى اسكەري وپەراتسيا باستادى: نە بەلگىلى؟

28 اقپان, سەنبى كۇنى تاڭەرتەڭ يزرايل مەن اقش يران اۋماعىنا اۋە سوققىلارىن جاسادى. شابۋىلعا ەل استاناسى تەگەران, يادرولىق نىساندار جانە جوعارعى بيلىك وكىلدەرىنىڭ رەزيدەنتسيالارى ىلىككەن.

اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اۋقىمدى اسكەري وپەراتسيانىڭ باستالعانىن جاريالاپ, يراندىقتاردى يسلامدىق رەجيمدى قۇلاتۋعا شاقىردى. بۇعان جاۋاپ رەتىندە يران يزرايل اۋماعىنا جانە تاياۋ شىعىستاعى امەريكالىق اسكەري بازالارعا زىمىران سوققىلارىن جاسادى.

يرانعا جاسالعان سوققىلار تۋرالى نە بەلگىلى؟

28 اقپان تاڭەرتەڭ تەگەران مەن يسفاحان قالالارىندا جارىلىستار بولعانى حابارلاندى. يسفاحاندا يراننىڭ ماڭىزدى يادرولىق ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى ورنالاسقان.

سوققىلار سونداي-اق لۋرەستان پروۆينتسياسىنا, تەبريز, كۋم, كەرەدج جانە كەرمانشاح قالالارىنا جاسالعان. نىساناعا يسلام رەۆوليۋتسياسى ساقشىلارى كورپۋسىنىڭ (كسير) بارلاۋ شتابى مەن تەگەرانداعى يمام حومەيني اتىنداعى حالىقارالىق اۋەجاي دا الىنعان. سونىمەن قاتار يراندىق بيلىك وكىلدەرىنىڭ ۇيلەرى دە شابۋىلعا ۇشىراعان.

ءبىر مەزگىلدە يراننىڭ وداقتاسى – حەزبوللا ۇيىمىنىڭ ليۆانداعى نىساندارىنا دا سوققى جاسالعان.

يزرايل قورعانىس مينيسترلىگى وپەراتسيانىڭ باستالعانىن راستادى. مينيستر يسراەل كاتس بۇل وپەراتسيا بىرنەشە اي بويى دايىندالعانىن مالىمدەدى.

امەريكالىق ۇشاقتار تاياۋ شىعىستاعى بازالاردان كوتەرىلگەنى ايتىلىپ جاتىر. The New York Times باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا, بۇل شابۋىل وتكەن جىلعى يراننىڭ يادرولىق نىساندارىنا جاسالعان سوققىلاردان الدەقايدا اۋقىمدى بولۋى مۇمكىن.

The Wall Street Journal دەرەگىنە سايكەس, اقش پەن يزرايل بىرنەشە كۇن بويى قارقىندى سوققىلار جاساۋدى جوسپارلاپ وتىر.

دونالد ترامپتىڭ مالىمدەمەسى

دونالد ترامپ وپەراتسياعا اقش-تىڭ قاتىسىپ جاتقانىن جەكە ءوزى راستادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ماقسات – امەريكالىق حالىقتى قورعاۋ جانە يران تاراپىنان تونگەن قاۋىپتى تولىق جويۋ.

ترامپ يراننىڭ زىمىراندارىن, ولاردىڭ ءوندىرىسىن جانە اسكەري فلوتىن جويۋعا ۋادە بەردى. ول يراندىق اسكەريلەر مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن قارۋلارىن تاستاۋعا, ال بەيبىت تۇرعىنداردى قاۋىپسىز جەرگە جاسىرىنۋعا شاقىردى. سونىمەن قاتار يسلامدىق رەجيمدى يران حالقىنىڭ ءوزى قۇلاتۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى.

يزرايل تاراپىنىڭ ۇستانىمى

يزرايل بيلىگى سوققىلاردى «الدىن الا جاسالعان» شارا دەپ اتادى. پرەمەر-مينيستر بينيامين نەتانياحۋ يزرايل يراننىڭ يادرولىق قارۋعا يە بولۋىنا جول بەرمەيتىنىن مالىمدەدى.

(فوتو: Ariel Schalit / AP)

ەل ىشىندە توتەنشە جاعداي رەجيمى ەنگىزىلدى: جينالىستار مەن مەكتەپتەردەگى ساباقتارعا تىيىم سالىندى, كوپتەگەن كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى, اۋە كەڭىستىگى جابىلدى. ازاماتتارعا پانالاۋ ورىندارىنا جاسىرىنۋ ۇسىنىلدى.

يراننىڭ جاۋابى

يزرايل مەن اقش سوققىلارىنان كەيىن يراندا ينتەرنەت بايلانىسى ايتارلىقتاي شەكتەلىپ, ءموبيلدى جەلىلەردە ىركىلىستەر تىركەلگەن. مەملەكەتتىك تەلەارنالاردا پاتريوتتىق بەينەروليكتەر كورسەتىلۋدە.

Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, يراننىڭ جوعارعى كوشباسشىسى الي حامەنەي قاۋىپسىز جەرگە جەتكىزىلگەن.

كۇندىز يران قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جاۋاپ سوققىلارى تۋرالى اقپارات تارادى. زىمىراندار يزرايل اۋماعىنا, سونداي-اق باحرەيندەگى پارسى شىعاناعىنداعى اقش-تىڭ ءىرى اسكەري-تەڭىز بازاسىنا باعىتتالعان. بۇدان بولەك, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, كۋۆەيت جانە يوردانيا اۋماعىنداعى امەريكالىق بازالارعا سوققىلار جاسالعانى حابارلاندى.

كەي دەرەكتەرگە قاراعاندا, ءباا-دەگى ال-دحافرا اۋە بازاسىنا بالليستيكالىق زىمىراندار تيگەن. سونداي-اق كاتار استاناسى دوحا مەن ءباا استاناسى ابۋ-دابي قالالارىندا جارىلىستار ەستىلگەن.

(فوتو: Stringer / Reuters)

راستالماعان مالىمەتتەر بويىنشا, يران كاتارداعى اقش-تىڭ ال-ۋدەيد بازاسىنا دا زىمىران سوققىسىن جاساعان.

40 ادام قازا تاپتى: يزرايل يرانداعى مەكتەپكە سوققى جاسادى

قاقتىعىس قالاي ءوربۋى مۇمكىن؟

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, جاعدايدىڭ ودان ءارى ۋشىعۋى بۇكىل تاياۋ شىعىس ايماعىنداعى تۇراقسىزدىقتى كۇشەيتىپ, مۇناي نارىعىنا, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىككە جانە جاھاندىق ەكونوميكاعا اسەر ەتۋى مۇمكىن.

قازىرگى ۋاقىتتا تاراپتار ءبىر-بىرىنە جاۋاپ سوققىلارىن جالعاستىرىپ جاتىر, ال حالىقارالىق قاۋىمداستىق جاعدايدى ءجىتى باقىلاپ وتىر.

Air Astana تاياۋ شىعىسقا باعىتتالعان رەيستەردى توقتاتتى

ايتا كەتەيىك, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تاياۋ شىعىستاعى جاعدايعا بايلانىستى ەلىمىزدەگى قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتۋدى تاپسىردى. 

سونىمەن قاتار, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى تاياۋ شىعىس ەلدەرىندەگى جەدەل بايلانىس جەلىلەرىنىڭ نومىرلەرىن جاريالادى.