ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى سۋپەركومپيۋتەر ورتالىعىندا «قازگيدرومەت» قازاقستان اۋماعى ءۇشىن جوعارى دالدىكتەگى ساندىق اۋا رايى بولجامى مودەلىن ىسكە قوستى. بۇل قادام ەلدىڭ گيدرومەتەورولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتىپ, قاۋىپتى تابيعي قۇبىلىستاردى ەرتەرەك ەسكەرتۋگە جول اشادى, دەپ جازادى Egemen.kz.
اۋا رايىن بولجاۋ قازىرگى زامانعى Weather Research and Forecasting (WRF) مودەلى ارقىلى جۇزەگە اسادى. ەسەپتەۋلەر قازۇۋ-دىڭ Farabi Supercomputer Center ورتالىعىندا جۇرگىزىلەدى. بۇل – ورتالىق ازياداعى ەڭ قۋاتتى ەسەپتەۋ كەشەندەرىنىڭ ءبىرى.
WRF مودەلى 2 شاقىرىمدىق كەڭىستىكتىك بولشەكتەۋ دالدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. ياعني ءاربىر بولجام 2 شاقىرىم اۋماققا دەيىنگى ناقتى دەرەكتەرگە سۇيەنىپ جاسالادى. مۇنداي مۇمكىندىك اسىرەسە كۇردەلى رەلەفى بار وڭىرلەر ءۇشىن اسا ماڭىزدى.
مينيسترلىك قولداعان جوباجوبا ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە استى. سۋپەركومپيۋتەر ىسكە قوسىلعاننان كەيىن «قازگيدرومەت» پەن قازۇۋ اراسىندا جۇيەلى ىنتىماقتاستىق ورناتىلدى.
Farabi Supercomputer Center ديرەكتورى ءامىرحان تەمىرباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل – بىرنەشە ايعا سوزىلعان كۇندەلىكتى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى. ورتالىق ماماندارى ەسەپتەۋ تۇيىندەرىن باپتاپ, سەرۆەر كونفيگۋراتسياسىن وڭتايلاندىرىپ, مودەلدى اۆتوماتتى رەجيمدە ىسكە قوسۋ تەتىگىن جولعا قويعان. ال «قازگيدرومەت» ماماندارى WRF مودەلىن جەرگىلىكتى جاعدايعا بەيىمدەپ, پارامەترلەرىن كاليبرلەپ, بولجام ساپاسىن تەكسەرىپ, دەرەكتەردى تالدادى.
WRF مودەلى ەندى كۇن سايىن اۆتوماتتى تۇردە ىسكە قوسىلىپ, قازاقستان اۋماعى بويىنشا جوعارى دالدىكتەگى بولجام ۇسىنادى.
بولجامدار ناقتىلانا تۇسپەك: «قازگيدرومەت» سۋپەركومپيۋتەردى پايدالانا باستادى
قاۋىپتى قۇبىلىستارعا ەرتە ەسكەرتۋجاڭا جۇيە اسىرەسە الماتى قالاسى مەن ەلدىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى تاۋلى اۋدانداردا قاۋىپتى تابيعي قۇبىلىستاردى بولجاۋ ساپاسىن ارتتىرادى. بۇل – سەل, نوسەر, قاتتى جەل سەكىلدى توسىن قۇبىلىستاردىڭ الدىن الۋ تۇرعىسىندا ماڭىزدى قۇرال.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, اتموسفەرالىق ۇدەرىستەردى ءدال ەسەپتەۋ ءۇشىن ميلليونداعان وپەراتسيا قاجەت. مۇنداي كولەمدى ەسەپتەۋدى قاراپايىم سەرۆەر اتقارا المايدى. سوندىقتان سۋپەركومپيۋتەر – تەك عىلىمي جوبا ەمەس, ۇلتتىق دەڭگەيدەگى ستراتەگيالىق ينفراقۇرىلىم.
الداعى ۋاقىتتا بۇل ەسەپتەۋ قۋاتتارى اۋا رايىنان بولەك, سۋ تاسقىنى, لاي كوشكىنى, كليمات وزگەرىسى, اۋا ساپاسى جانە قالالاردىڭ ساندىق مودەلدەرىن جاساۋعا پايدالانىلماق.
سۋپەركومپيۋتەردىڭ مۇمكىندىگى مول
جۋىردا «قازگيدرومەتتىڭ» رەسمي سايتىندا «ساندىق اۋا رايى بولجامى» اتتى جاڭا ءبولىم اشىلادى. وندا پايدالانۋشىلار مودەل ناتيجەلەرىمەن جانە قازاقستان اۋماعى بويىنشا جاسالعان بولجام كارتالارىمەن تانىسا الادى.
ءسويتىپ, جوعارى تەحنولوگيا مەن عىلىم جەتىستىگىن ۇشتاستىرعان بۇل باستاما ەلدىڭ گيدرومەتەورولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن نىعايتىپ, ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەسىن جاڭا دەڭگەيگە جوعارىلاتادى.
سينوپتيكتەر بىرقاتار وڭىردە اۋا رايىنا بايلانىستى ەسكەرتۋ جاريالادى