كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ توراعاسى – كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى ەلۆيرا ءازىموۆا قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى جوباسى بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇمىستىڭ الدىن الا قورىتىندىسىن شىعاردى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
كوميسسيا مۇشەلەرى مەن ازاماتتاردىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ول اتا زاڭدى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا شىعارۋدى ۇسىندى. بۇل جونىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلدايدى.
ءسوز باسىندا ەلۆيرا ءازىموۆا ازاماتتىق جانە زاڭ قاۋىمداستىقتارىنىڭ وكىلدەرى, عالىمدار, قۇقىقتانۋشىلار, لينگۆيستەر, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ مۇشەلەرىنە جانە اتا زاڭنىڭ تاعدىرىنا بەي-جاي قاراماي, ءوز ۇسىنىستارىن بىلدىرگەن مىڭداعان ازاماتقا العىس ءبىلدىردى.
ء«بىز ءاربىر ءۋاجدى جان-جاقتى سارالاپ, حالىقارالىق تاجىريبە مەن ۇلتتىق مۇددەنى ءوزارا ساباقتاستىرا وتىرىپ, سالماقتى شەشىمدەر قابىلداۋعا ۇمتىلدىق», دەدى ول.
كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ ميسسياسى باسىنان باستاپ ايقىن بولعانىن, ول – ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ ەركىن كورسەتەتىن, قۇقىقتار مەن مىندەتتەردىڭ تەپە-تەڭدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن, مەملەكەتتىلىكتى نىعايتىپ, ادام قۇقىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەرىن قورعاۋعا باعىتتالعان ۇيلەسىمدى, سالماقتى اتا زاڭ مودەلىن ازىرلەۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى ەلۆيرا ءازىموۆا.
«سىزدەرمەن بىرنەشە وتىرىس بارىسىندا تالقىلانعان ءماتىن تۇبەگەيلى جەتىلدىرىلىپ, تۇسكەن ۇسىنىستار ەسكەرىلدى. ازاماتتار, زاڭگەرلىك جانە ازاماتتىق قاۋىمداستىقتار, ساراپتامالىق الاڭداردان تۇسكەن باستامالاردىڭ باسىم بولىگى جان-جاقتى تالداندى. كوپتەگەن باپتار تىكەلەي جوبادا كورىنىس تاپسا, باسقالارى ماتىندىك نۇسقادا جانە كونتسەپتۋالدىق شەشىمدەرگە اسەر ەتتى», دەدى كوميسسيا ءتورايىمى.
مىسالى, جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسىنا ادۆوكاتتىڭ مارتەبەسى, مەنشىك قۇقىعىنىڭ كەپىلدىكتەرى, مەملەكەت كەلتىرگەن زياندى وتەۋ قۇقىعى, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك, ازاماتتىق ماسەلەلەرى تۋرالى نورمالار جانە ت.ب. ەنگىزىلدى.
قازاقشا ءماتىننىڭ ساپاسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى – تەرمينولوگيا جاڭارتىلدى جانە قازىرگى زامانعا بەيىمدەلدى. سونىمەن قاتار وتپەلى ەرەجەلەر تۋرالى ۇسىنىستار ەسكەرىلدى.
ەلۆيرا ءازىموۆانىڭ ايتۋىنشا, ەۋرازيا كەڭىستىگىندە العاش رەت مۇنداي جۇمىس تولىق اشىق رەجىمدە جۇرگىزىلدى.
«بارلىق وتىرىستار ونلاين رەجىمدە ترانسلياتسيالاندى. مۇنى قوعامدى كونستيتۋتسيالىق ۇدەرىسكە تارتۋدىڭ جاڭا مودەلى دەپ قابىلداۋعا بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
كوميسسيا ءتورايىمى كونستيتۋتسيا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ بۇكىل جۇيەسى ءۇشىن باعىت بەرەتىن باعدار ەكەنىن ەسكە سالدى: ول باعىت-باعداردى انىقتايدى, بازالىق قاعيداتتاردى, ادام مەن ازاماتتىڭ باستى قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, مەملەكەتتىلىك جانە ۇلتتىق مۇددەلەردىڭ نەگىزدەرىن بەكىتەدى.
«كونستيتۋتسيانى شامادان تىس جۇكتەۋگە كەلمەيدى. قالعان ماسەلەلەردى پارلامەنت پەن مەملەكەتتىك ورگاندار قابىلدايتىن زاڭدار مەن قۇقىقتىق اكتىلەر ارقىلى رەتتەۋ كوزدەلگەن. كوپتەگەن يدەيالار الداعى زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنىڭ نەگىزىنە اينالىپ, كونستيتۋتسيالىق باپتاردى نىعايتىپ, ءارى قاراي دامىتۋعا ىقپال ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ەلۆيرا ءازىموۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسىن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا شىعارۋدى قولدادى.
«وسىعان بايلانىستى, كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ جانە ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسىنا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ پىسىقتالعان جوباسىن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا شىعارۋدى ۇسىنۋ قاجەت دەپ سانايمىن», دەدى كوميسسيا ءتورايىمى.
ەلۆيرا ءازىموۆا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدى وتكىزۋ ءاربىر ازاماتقا ءوزىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن ىسكە اسىرىپ, قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىنىڭ جوباسى بويىنشا پىكىر بىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان جاعدايدا, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ ميسسياسى ءوز مارەسىنە جەتكەن بوپ سانالادى. جاڭا اتا زاڭ ادىلەتتىلىك, تۇراقتىلىق جانە قوعامدىق سەنىمنىڭ بەرىك نەگىزىنە اينالۋى ءتيىس. ول مەملەكەتتىلىكتى نىعايتىپ, ءاربىر ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاي وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ دامۋىنىڭ سەنىمدى باعىتىن ايقىندايدى», دەپ قورىتىندىلادى كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ ءتورايىمى.