ءوندىرىسى ورىستەپ, ىرىسى ەسەلەنگەن ءوڭىر

يندۋستريا سالاسىندا كوشباسشى

جىل قورىتىندىسىندا ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ناقتى كولەم يندەكسى 110,6%-دى قۇرادى, بۇل بارلىق نەگىزگى سالالاردا تۇراق­تى ءوسىم بارىن كورسەتەدى.

مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەپ بەرگەن ستراتەگيالىق مىندەتتەردىڭ ءبىرى – جاڭا الاتاۋ قالاسىن حالىق­ارالىق يندۋستريالىق ءھام ىسكەرلىك حاب رەتىندە دامىتۋ. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بۇكىل وبلىستىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتىن دامىتۋعا قۋاتتى سەرپىن بەرەدى.

2025 جىلدىڭ قورىتىندى­سىن­دا وڭىردە ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كو­لەمى 10,1%-عا ءوسىپ, 2,6 ترلن تەڭگەگە جەتتى. الماتى وبلىسى ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى بويىنشا ەلىمىزدە ءبىرىنشى ورىنعا بەرىك ورنىققان. ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورى دا قاتار دامىپ كەلەدى.

جىلدىڭ ماڭىزدى جوبا­لارىنىڭ قاتارىندا «Galanz Bottlers» كومپانياسىنىڭ ءون­دىرىس اۋقىمىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق قاراساي اۋدانىندا اليۋميني رادياتورلارىن شىعاراتىن «SL Group» جشس زاۋىتىن ىسكە قوسۋ وقيعالارى بار. جوباعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 7,3 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, 100 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, ءونىمنىڭ يمپورتىن الماستىرۋعا قول جەتكىزىلدى.

الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىن­­باسارى رۋستام يساتاەۆ اتاپ وتكەن­دەي, الاتاۋ قالاسىندا 32 نەگىزگى ينۆەستيتسيالىق جوبادان تۇرا­تىن پۋل قۇرىلعان. بەكىتىلگەن دامۋ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس ولار­دىڭ 25-ءى ءتورت كلاستەرگە بولىن­گەن, اتاپ ايتقاندا, وندىرىستىك-تاماق, لوگيستيكالىق, تۋريستىك, سونداي-اق اكادەميالىق, فارماتسەۆ­تيكا­لىق. اۋقىمدى فارماتسەۆ­تي­كا­لىق كلاستەر قۇرۋ ءۇشىن «Hanteng BioPharma» حالىقارالىق كونگلو­مەراتىنا جەر تەلىمىن ءبولۋ سترا­تەگيالىق ماڭىزدى قادام بولدى. 

اگروونەركاسىپتىڭ الەۋەتى جوعارى

اگروونەركاسىپ كەشەنى ەكونو­مي­كا­نىڭ نەگىزگى سەكتورى ءارى وبلىستىڭ ءىرى جۇمىس بەرۋشىسى بولىپ قالىپ وتىر. ونىڭ تيىمدىلىگى رەكوردتىق كورسەتكىشتەرگە جەتتى, ياعني بيۋدجەتتىك سۋبسيديالاردىڭ ءاربىر تەڭگەسىنە 17 تەڭگە جالپى ءونىم ءوندىرىلدى.

اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 798,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بىلتىر اگروونەركاسىپ كەشەنىنە 148 ملرد تەڭگە ينۆەس­تيتسيا تارتىلدى. قازىرگى زامان­عى اگروتەحنولوگيالار قارقىن­دى ەنگىزىلىپ جاتىر, سۋدى ۇنەمدەي­تىن سۋارمالى جەر كولەمى 3,3 ەسەگە ۇلعايىپ, 66 مىڭ گەكتاردان استى. بۇل ايماقتىڭ جۇگەرى, الما, سويا وسىرۋدەگى كوشباسشى ورنىن ساق­تاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

الماتى وبلىسى ەلىمىزدەگى قۇس ەتى ءوندىرىسىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 28,7%-ىن قامتاماسىز ەتەدى ءارى ەت ءوندىرۋ جونىنەن رەسپۋبليكادا ەكىنشى ورىندا تۇر – 133,9 مىڭ توننا.

الەۋەتى مول جوبالار

الماتى وبلىسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار كەشەنى ءوڭىر ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ تۇتاس تەتىگى رەتىندە قالىپتاسقان. بۇل ءوڭىردى شيكىزاتقا تاۋەلدى مودەلدەن وڭدەۋشى ەكونوميكاعا كوشىرۋگە, ەكسپورتتى ۇلعايتۋعا, يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ­عا, قالا مەن اۋىلدىق جەرلەردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا باعىتتالعان.

وبلىستا 9 ءسۇت وڭدەۋ كاسىپورنى جۇمىس ىستەيدى. وندا دايىن ءونىم ءوندىرۋ كولەمى 9,3%-عا ءوسىپ, 241 مىڭ تونناعا جەتتى, ساۋىلعان ءسۇت كولەمى – 313 مىڭ توننا (+7,9%),  ال ەكسپورت – 31,8 مىڭ توننا (+15,7%).

قوسىلعان قۇنى جوعارى تاۋارلار سەگمەنتى قارقىندى دامىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا «داۋلەت-بەكەت» جشس (تۇيە سۇتىنەن جاسالاتىن ونىمدەر) مەن «NEO Milk» جشس (بالالارعا ارنالعان جانە ارنايى تاعام ونىمدەرى) سياقتى كاسىپورىندار تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. اتالعان وندىرىستەر فەرمەرلەرگە تۇراقتى وتكىزۋ نارى­عىن قامتاماسىز ەتسە, حالىققا ساپا­لى ءونىم ۇسىنادى, ال ەل ءۇشىن ەكس­پورت كولەمىن ارتتىرىپ, ۆاليۋتا­لىق ءتۇسىم اكەلەدى.

ءوڭىر ەلىمىزدەگى جۇگەرى ەگىس القاپتارىنىڭ 28%-ىن قامتيدى (49 مىڭ گەكتار). جالپى ءونىم كولەمى – 347 مىڭ توننا. بۇگىندە ونىڭ 20%-ى وڭدەلەدى, الايدا «ازيا اگرو فۋد» جشس, «كوك تەڭىز» جشس, «Qaz Eco Dan» جشس جانە «Harvest Agro Holding» جوبالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى ناتيجەسىندە بۇل كورسەت­كىش 67%-عا دەيىن ءوسىپ كەلەدى. بۇل كراحمال, سيروپ, سونداي-اق تاماق, فارماتسەۆتيكا ونەركاسى­بىنە ارنالعان ينگرەديەنتتەردىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ايتارلىق­تاي كۇشەيتەدى. كراحمال ەكسپورتى قازىردىڭ وزىندە 34,1%-عا ارتىپ, 27,3 مىڭ تونناعا جەتتى.

وبلىس ەلدەگى قۇس ەتى ءوندىرىسىنىڭ 28%-ىن قامتاماسىز ەتەدى. جالپى ءوندىرىس كولەمى 133,8 مىڭ توننا, ەكسپورت – 11,9 مىڭ توننا ($16,6 ملن). «پريما قۇس» جشس ءوندىرىس قۋاتىن 105 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتىپ, يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ­عا, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا ىقپال ەتەدى.

«بالىق مەكتەبى» ورتالىعى جۇمىس ىستەپ تۇر, جالپى قۇنى 2,3 ملرد تەڭگە بولاتىن 6 جوبا ىسكە قوسىلدى. تاۋارلى بالىق ءوندىرىسى 16%-عا, ەكسپورت كولەمى 27%-عا ارتتى. بالىق ءونىمى دانيا, نيدەرلاند جانە پولشاعا ەكسپورتتالادى.

جالپى قۇنى 12 ملرد تەڭگە «قاپشاعاي بيداي ونىمدەرى» جشس جوباسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى 150-دەن استام جۇمىس ورنىن قۇرىپ, وسىمدىك مايى, ۇن جانە قۇراما جەم ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. 

ءونىمدى قايتا وڭدەۋ سالاسىنداعى جەتىستىك

جالپى, وبلىستىڭ تاماق ونەر­كاسىبىندە 504 ملرد تەڭگەگە دايىن ءونىم ءوندىرىلدى. 2025 جىلى ايماق ءوز كورسەتكىشتەرىن دايەكتى تۇردە جاقسارتا وتىرىپ, جەتەكشى ورىن­عا شىقتى. 2023 جىلى وبلىس 11% ۇلەسپەن ەكىنشى ورىندى, 2024 جىلى دا 12,7% ۇلەسپەن ەكىنشى ورىندى, ال 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 13% ۇلەسپەن ءبىرىنشى ورىندى يەلەندى.

بۇدان باسقا, الماتى وبلىسى ەلىمىزدە بالمۇزداق جاساۋدان كوش باستاپ تۇر – 63%: ەل بويىنشا جالپى كولەمى 61 مىڭ توننا بولسا, ونىڭ 38 مىڭ تونناسى وسى وڭىردەن شىعادى.

تاماق ونەركاسىبى ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا – 2026 جىلعى ناۋرىزدا «PepsiCo» كومپانياسى زاۋىتىنىڭ ىسكە قوسىلۋى, سول كەزدە Lay’s چيپسىلەرىنىڭ ءبىرىنشى پارتياسى شىعارىلاتىن بولادى. جوبا بويىنشا الماتى, پاۆلودار جانە سولتۇستىك وبلىستاردىڭ فەرمەرلەرىمەن تەرەڭ كووپەراتسيا جاساۋ قاراستىرىلعان. ءۇش جىل ىشىندە ارنايى كارتوپتى جەتكىزۋدى تولىقتاي وقشاۋلاۋ جوسپارلانىپ وتىر, بۇل بۇكىل اگرارلىق سەكتور ءۇشىن ەلەۋلى مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر بەرمەك. 

حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ تەتىكتەرى

الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتى جاستاردىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋ, حالىق دەنساۋلىعىن نىعايتۋ بولىپ قالا بەرەدى. وبلىستا ءۇش اۋى­سىمدى وقىتۋدى جويۋ ماقساتىندا 25 ءبىلىم نىسانى, سونىڭ ىشىندە 17 «كەلەشەك مەكتەبى» سالىنىپ جاتىر.

سونىمەن قاتار اۋىلدىق دەن­­ساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ جونىن­­دەگى ۇلتتىق جوبا اياسىندا 37 مەدي­تسينالىق پۋنكت سالىنعان. الەۋ­مەتتىك شارالار كاسىپكەرلىكتى قولداۋمەن تولىقتىرىلىپ وتىر: ءوز ءىسىن دامىتۋعا مەملەكەت تاراپىنان 27,5 ملرد تەڭگە باعىتتالىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە جۇزدەگەن سەرۆيس­تىك كاسىپورىن مەن فەرمەرلىك شارۋا­شىلىق اشىلدى.

2025 جىلى ەكونوميكانىڭ بار­لىق سالاسىندا 72,5 مىڭنان اس­تام جۇمىس ورنى قۇرىلدى, ونىڭ 58,5 مىڭى – تۇراقتى جۇمىس ورنى.

پرەزيدەنت تاپسىرماسى بو­يىنشا وڭىردە سۋمەن جابدىقتاۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا 30,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ناتيجەسىندە, اۋىل حالقىنىڭ تازا اۋىز سۋعا قول­جەتىمدىلىگى 99,4%-عا جەتكىزىلدى, ال گازداندىرۋ دەڭگەيى 80%-عا جەتتى.

جالپى العاندا, جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ 60%-دان استامى الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتا­لا­دى. قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا: «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە وبلىستا قىلمىس دەڭگەيى 10,7%-عا تومەندەپ, حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا تىكەلەي وڭ اسەرىن تيگىزدى.