ۆيتسە-پرەمەر – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعاريننىڭ توراعالىعىمەن ۇكىمەتتە «كولەڭكەلى» ەكونوميكاعا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەسىنە قاتىستى جيىن ءوتتى.
مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دامۋ جوسپارلارىنا ءتيىستى KPI ەنگىزىلدى. كولەڭكەدە قالۋ قاۋپى زور ساۋدا, قۇرىلىس, كولىك, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى سەكىلدى سەكتورلاردا سالالىق جول كارتالارى ازىرلەنىپ, جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى ەرجان ءبىرجانوۆ اتاپ وتكەندەي, سالالىق جول كارتالارىن جۇزەگە اسىرۋ, الدىن الۋ شارالارىنىڭ ءتيىمدى بولۋىنا مۇمكىندىك بەردى. اينالىمداردى زاڭداستىرۋ بويىنشا بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە قول جەتكىزىلدى. مىسالى, ىشكى ساۋدادا كولەڭكەلى اينالىم دەڭگەيى 3,54%-دان 2,97%-عا دەيىن, ءبىلىم بەرۋدە 1,52%-دان 1,1%-عا دەيىن, اۋىل شارۋاشىلىعىندا 1,88%-دان 1,73%-عا دەيىن تومەندەدى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا قارايتىن بولساق, ءىجو-دەگى كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ ۇلەسى 16,71%-عا قىسقاردى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بيىلعى جىلدىڭ تامىز ايىندا شىعارىلادى.
تسيفرلاندىرۋدىڭ قارقىندى دامۋى مەن تسيفرلىق ارنالاردى پايدالانۋ ارقىلى جاڭا كولەڭكەلى سحەمالاردىڭ پايدا بولۋى شاشىراڭقى سالالىق جول كارتالارىنان كولەڭكەلى ەكونوميكاعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ بىرىڭعاي كەشەندى جوسپارىن قالىپتاستىرۋعا كوشۋ تۋرالى شەشىمگە الىپ كەلدى. Smart Data Finance نەگىزىندە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن بىرىكتىرەتىن ءارى دەرەكتەردى تالداۋ مەن وڭدەۋدە جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن قولداناتىن تسيفرلىق پلاتفورما قۇرىلادى.
تسيفرلىق پلاتفورما سالىق, كەدەن, ەڭبەك جانە سالالىق جۇيەلەردىڭ دەرەگىن سالىستىرۋعا, سۇر سحەمالاردى قولدانۋعا بەيىم اناعۇرلىم وسال بۋىنداردى انىقتاۋعا, سونداي-اق ولاردىڭ ەكونوميكا سەكتورلارى اراسىنداعى قوزعالىسىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇعان قوسا جي قۇرالدارى كەشەندى جوسپاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ مەن نىسانالى كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋ تيىمدىلىگىن باعالاۋدا قولدانىلادى.
كەشەندى جوسپار مەن تسيفرلىق پلاتفورما ۇكىمەتتىڭ كولەڭكەلى وپەراتسيالار ءورىسىن تارىلتۋ جونىندەگى دايەكتى جۇمىسىنىڭ كەلەسى كەزەڭى بولادى. كولەڭكەگە بەيىم سالالاردى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. تاۋارلاردىڭ ۇلتتىق كاتالوگى, وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ءتىزىلىمى, تاۋارلاردى تاڭبالاۋ مەن قاداعالاۋ, تسيفرلىق تەڭگە مەن تسيفرلىق ققس ەنگىزىلىپ, ەشف بارلىق جەردە قولدانىلادى.
سۇر سحەمالاردىڭ قولدانىلۋىنا اناعۇرلىم وسال سالانىڭ ءبىرى – ساۋداداعى كولەڭكەلى اينالىمدى ازايتۋدىڭ قوسىمشا شارالارى قابىلدانىپ وتىر. نارىقتاعى قىزمەتتى جاڭعىرتۋ مەن رەتكە كەلتىرۋ باعا بەلگىلەۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا ارنالعان كوتەرمە ساتىپ الۋ ستاندارتىن ەنگىزۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا ۆيتسە-پرەمەر مەملەكەتتىك ورگاندارعا قارجى مونيتورينگى اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ, ءبىر اي ىشىندە ناقتى تسيفرلىق شەشىمدەرمەن, ۇسىنىستارمەن كولەڭكەلى ەكونوميكاعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ كەشەندى جوسپارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.