ەلدىك ىسكە جاۋاپكەرشىلىك كەرەك

1990 جىلدارى دەپۋتات بولىپ وتىرعانىمدا اۋىل شارۋا­شى­لى­عىنىڭ ىشكى جالپى ونىم­دەگى ۇلەسى 27-29% بولاتىن, ال قازىر 5%-عا دەيىن ءتۇسىپ كەتتى. الداعى ۋاقىت­تا اگرارلىق سالاسى دامى­عان ەلگە اينالعىمىز كەلسە, بۇل كور­سەتكىشتى قايتا 15-20%-عا دە­يىن كوتەرۋىمىز قاجەت.

سونداي-اق سۇحباتتا قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىل شارۋى­شى­لىعى كووپەراتيۆتەرى, جەردى ۇجىم بولىپ يگەرۋ تۋرالى ايتتى. بۇل تۋرالى زاڭ 2016 جىلى شىقتى, بىراق ىسكە اسىرىلۋى ءالى دە ءالسىز. پارلامەنت تىڭداۋ جاساپ, بۇل زاڭنىن ورىندالۋ بارىسىن ۇكىمەتتەن, اكىمدەردەن سۇ­راۋى كەرەك. وسى ماسەلەگە, اسىرەسە اۋدان اكىمدەرى, اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى تىكەلەي اتسالىسۋى قاجەت. سەبەبى كووپە­راتسيا ءبىزدى العا قاراي الىپ شىعادى. بۇل – الەمدە تەكسەرىلگەن جول. مىسالى, يزرايلدە كيبۋتس دەگەن ءتيىمدى ۇجىمدىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە الەمگە بەلگىلى.

ەكىنشى, سىبايلاس جەمقور­لىق­پەن تەك قاۋىپسىزدىك كوميتەتى (نەگىزگى فۋنكتسياسى اۋقىمدى) عانا ەمەس, بارلىق سالا مەن بۇكىل قوعامدىق ۇيىمدار, حالىق بولىپ بىرلەسە وتىرىپ كۇرەسۋ قاجەتتىلىگىن ايتتى. وسى جەردە سۇحباتتاعى دەرەكتى ايتساق, ماسەلەن زەي­نەتاقى قو­رىن­دا­عى 200 ملرد-عا جۋىق قارا­جاتتى زاڭدى بۇزىپ مە­دي­تسينالىق ۇيىمدار ارقى­لى شىعارۋى تولعاندىرماي قوي­مايدى.

ءۇشىنشى, سالىق رەفورماسىنا بايلانىستى پرەزيدەنت ۇكىمەت ۇسىنعان 20% قوسىلعان قۇن سالىعىن 16%-عا تومەندەتۋ تۋرا­لى تاپسىرما بەرگەنىن ايتتى. سالىق رەفورماسى ەندى باستالدى, سوندىقتان قان­داي ناتيجە كورسەتەرى ازىرگە بەل­گى­سىز. مەن حالىق اراسىندا كاسىپ­كەرلەرمەن سويلەسكەنىمدە كىشى, ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ سالىق اۋىرت­­پا­لىعىنا بايلانىس­تى قولما-قول تولەمگە بەتبۇرۋى بەلەڭ الۋى مۇمكىن ەكەنىن بايقادىم. ولاي بولسا كىشى, ورتا كاسىپتەن جالپى سالىق ءتۇسىمى ارتۋدىڭ ورنىنا تومەن­دەۋى ىقتيمال. وسىعان اسا ءمان بەرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ناتي­جەسى جارتىجىلدىق ەسەپ­تى­لىكتەن سوڭ بەلگىلى بولا باس­تايدى.

ءتورتىنشى, پرەزيدەنت ەنەرگەتيكا سالاسىنا باسا ءمان بەردى. شىنىندا, بۇل – ستراتەگيالىق ماڭىزدى سالا. كەيبىر دەرەكتەر بويىنشا ەنەرگيا جەلىسىندەگى قۇرال-جابدىقتاردىڭ, نەگىزگى قورلاردىڭ توزۋى – 70% شاماسىندا. بۇل ماسەلەدە قايتا جاڭعىرتۋ, مودەرنيزاتسيا, رەكون­سترۋك­تسيا­عا, كۇردەلى جون­دەۋ­گە ءمان بەرۋ كەرەك. تاريفتىك ساياساتتى دا حا­لىق­تىڭ ءال-اۋقا­تى­نا ساي بەلگىلەۋ دە قاجەت.

بەسىنشى, بۇل سۇحباتتا وتان­شىلدىق, پاتريوت­تىق سەزىم, «تازا قازاق­ستان» ماسە­لە­­لە­رىن كوتەرىپ, ءمان بەرىپ وتىر. ءبىزدىڭ رۋحاني-مادەني, تاريحي قۇندىلىقتارىمىزدى كۇشەيتىپ كوتەرمەسەك قيىنداۋ بولادى. شاكارىم: «كىمنىڭ بو­يىندا مادەنيەت پەن تابيعات تەڭەسسە – سول قادىرلى ادام», دەيدى. مىنە, قازىر وسى قادىرلى ادامدار قاجەت زامان. كادر ساياساتىندا جاڭا ءۇردىس قاجەت.

التىنشى, تاعى دا ءبىر ما­ڭىزدى ماسەلە, پرەزيدەنت جا­قىن­دا ەلىمىزدىڭ ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگيالىق دامۋى تۋرالى ايتامىن دەدى. بۇل وتە ماڭىزدى. سەبەبى ءبىز الداعى 5, 10, 20 جىلدى كورە ءبىلۋىمىز, وعان ناقتى جوسپارىمىز بولۋى كەرەك. وسى جەردە ءبىر يدەيا ايتسام, ءبىز 5 جىلدىق باعدارلامالار قابىل­داۋ­عا كوشسەك ءارى ونى جىل سا­يىن قاداعالاساق, پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىن وسىعان جانە ستراتە­گيا­عا بايلاساق, ۇكىمەت ءار جىلعى جوسپارىنا سايكەس ەسەپ بەرە­تىن­دەي جاساساق, جاۋاپ­كەرشىلىكتى, باقىلاۋدى كۇشەيت­سەك, ناتيجە بولادى. جەتىن­شى, بۇل سۇحباتتا جاساندى ينتەل­­لەكتىگە اسا ءمان بەرىلگەن. وسى­عان وراي ءبىز تەك ۇران ەمەس, ناقتى ىسپەن دالەلدەۋىمىز كەرەك. جالپىحالىقتىق يدەولوگيا رەتىندە حالىققا جاساندى ينتەللەكتىنى وقىتۋ قاجەت.

قورىتا ايتقاندا, پرەزيدەنت سۇحباتىندا ايتىلعان ماعىزدى ماسەلەلەردى ءتيىمدى ىسكە اسىرا بىلسەك, ۇتارىمىز كوپ.

ورازالى سابدەن,

ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى