سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ قاراعاندى وبلىسىندا ونەركاسىپ كاسىپورىندارىنىڭ ەڭبەك ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. سونداي-اق ول ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەلەرىمەن, جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقپەن جانە ءبىرىنشى وڭىرلىك «تالداۋ مەكتەبىنىڭ» تىڭداۋشىلارىمەن جۇزدەستى. ءىس-شارالار بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ جولىنداعى بىرلەسكەن جۇمىستىڭ نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالىپ, پالاتانىڭ ماسليحاتتارمەن جانە ساراپشىلارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل فورماتتارى تالقىلاندى.
سەنات توراعاسى اتاپ وتكەندەي, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جىل سايىنعى جولداۋىندا ايتىلعان باستامالاردى ساپالى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق مۇددەلى تاراپتىڭ كەشەندى ءارى جۇيەلى بىرلەسكەن جۇمىسى قاجەت. وسىعان بايلانىستى ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن جانە قحا مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋدە جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندار مەن ساراپتامالىق-تالداۋ قوعامداستىعىن زاڭ شىعارۋ قىزمەتىنە بەلسەندى تارتۋ ماسەلەسىنە باسا ءمان بەرىلدى. مۇنداي فورمات قازاقستاننىڭ ساپالى ەكونوميكالىق وسۋىنە, قۇرىلىس, تسيفرلىق كودەكستەردى, بانكتەر مەن بانك قىزمەتى تۋرالى زاڭدى, باسقا دا قاجەتتى زاڭداردى ۋاقتىلى قابىلداۋعا جانە پارلامەنت قىزمەتىن ودان ءارى جەتىلدىرۋگە تىڭ سەرپىن بەرەدى. ماۋلەن اشىمباەۆ ءوز سوزىندە زاڭ شىعارۋ ۇدەرىسى مەن شەشىم قابىلداۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان جانە ساياسي رەفورمالاردى ءبىرتۇتاس ينستيتۋتسيونالدىق جۇيەگە بىرىكتىرۋدى كوزدەيتىن پارلامەنتتىك رەفورماعا دا نازار اۋداردى.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ باعىتىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق دامۋ باعدارىن ايقىنداپ بەردى. ونى ساپالى ىسكە اسىرۋعا ۇلەس قوسۋ – ءبارىمىزدىڭ ماڭىزدى مىندەتىمىز. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋ ماسەلەسىن قوعامدىق جانە ساراپتامالىق تالقىلاۋعا شىعاردى. پارلامەنتتىك رەفورمانىڭ ناتيجەسىندە ءماسليحاتتاردىڭ دا ءرولى ارتادى. ويتكەنى سىزدەر جەرگىلىكتى جەرلەردە حالىقپەن تىكەلەي جۇمىس ىستەپ كەلەسىزدەر. قورىتىندى شەشىم ازاماتتاردىڭ پىكىرى ەسكەرىلە وتىرىپ, جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم ارقىلى قابىلدانادى», دەدى سەنات سپيكەرى.
سونىمەن قاتار م.اشىمباەۆ قاراعاندى وبلىسىنىڭ الەۋەتىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءۇشىن كۇش بىرىكتىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى. بۇل ءوڭىر ءىرى يندۋستريالدى ورتالىق رەتىندە ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋى جولىندا ەرەكشە مانگە يە. قازىرگى تاڭدا بىرقاتار باسىم باعىتتا جوعارى كورسەتكىشتەر بايقالادى. بۇل ءۇردىس جاڭا ەكونوميكالىق مودەلگە كوشۋگە جانە قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا ايتارلىقتاي ىقپالىن تيگىزىپ وتىر.
«مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا, وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە وڭىرلەردە جاڭا كاسىپورىندار ىسكە قوسىلىپ, جۇمىس ورىندارى اشىلۋدا. سەنات دەپۋتاتتارى وتكەن اپتادا الداعى ءۇش جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قاراپ, وبلىسقا قوسىمشا قوماقتى قارجى بولۋگە قولداۋ ءبىلدىردى. پالاتا الداعى ۋاقىتتا دا ءوڭىردى دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىستى جالعاستىرا بەرەدى», دەپ م.اشىمباەۆ وبلىستىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى مىندەتتەرگە توقتالدى.
ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى سىن-قاتەرلەر مەن باسىم باعىتتارعا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەلدە دە اتالعان ماسەلە كەڭىنەن تالقىلاندى. م.اشىمباەۆ قاراعاندى وبلىسى قۋاتتى يندۋستريالىق بازانىڭ جانە مەتاللۋرگيا سالاسىمەن تىعىز ينتەگراتسيانىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدەگى ماشينا جاساۋ كەشەنىندە كوشباسشى ورىنعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول سوعان قاراماستان, بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەر دە بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇل قاتاردا يمپورتقا تاۋەلدىلىك, كادر تاپشىلىعى, تەحنيكالىق جانە تسيفرلىق ولقىلىقتار سياقتى تۇيتكىلدەر بار.
«بۇگىندە ەلىمىزدە ماشينا جاساۋ سالاسى بەلسەندى دامىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار بۇل سەكتوردا كوپتەگەن پروبلەما بار ەكەنى جاسىرىن ەمەس. ولاردىڭ ەڭ ماڭىزدىلارىنىڭ ءبىرى – قولجەتىمدى قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ. سەنات وسى جانە باسقا دا ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ماشينا جاساۋ سالاسىن قولداۋ تۋرالى جەكە زاڭ جوباسىن ازىرلەدى. جالپى, قازاقستانداعى ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ الەۋەتى زور. ونى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, بيزنەستىڭ, عىلىمنىڭ جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ءتيىمدى بىرلەسكەن جۇمىسى قاجەت. مۇنداي ىنتىماقتاستىق باسەكەگە قابىلەتتى ءوندىرىس قالىپتاستىرۋعا, وقشاۋلاۋدى ارتتىرۋعا جانە زاماناۋي, ءتيىمدى, ەكسپورتقا باعدارلانعان ماشينا جاساۋ سالاسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى سەنات توراعاسى.
م.اشىمباەۆ وبلىستىڭ بەلسەندى جاستارى – ءبىرىنشى وڭىرلىك «قاراعاندى تالداۋ مەكتەبىنىڭ» قاتىسۋشىلارىمەن كەزدەسۋدە جاس بۋىننىڭ ەلىمىزدىڭ دامۋى جانە رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ جولىنداعى رولىنە كەڭىنەن توقتالدى. سەنات توراعاسى ساراپشىلارعا Taldau Community-ءدىڭ قۇندىلىقتارى جانە جوبانىڭ نەگىزگى ءمانى جونىندە ايتىپ بەردى. ول مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىندا اناليتيكالىق تاسىلدەر ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىنا ۇنەمى كوڭىل ءبولىپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. وسىعان بايلانىستى تالداۋ مەكتەبى بىرنەشە جىل بويى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ, ءبىلىم جانە عىلىم مەكەمەلەرىنىڭ جانە باسقا دا سالاداعى جاس مامانداردىڭ تالداۋ قابىلەتىن شىڭداۋعا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
ساپار اياسىندا سەناتورلار ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىمەن جانە ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەستى. سونداي-اق ولار بوچچادان جولداستىق ماتچتى تاماشالادى. بۇعان قوسا دەپۋتاتتار وڭىردەگى بىرقاتار كاسىپورىنعا ارنايى بارىپ, ءونىم ءوندىرۋ تەحنولوگياسىمەن تانىستى.
سەناتورلار الدىمەن Qarmet ديسپەتچەرلىك-تالداۋ ورتالىعىنا باردى. بۇل نىسان – كومپانيانىڭ تسيفرلىق وزگەرىسىنىڭ ورتالىق ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى. ورتالىق 2024 جىلى اشىلعان جانە بۇگىندە Qarmet-ءتىڭ بارلىق كومىر ءوندىرۋ نىساندارىنا كەشەندى مونيتورينگ جۇرگىزەدى. ونىڭ كومەگىمەن جابدىقتار مەن پەرسونالدىڭ جاي-كۇيى, ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ پارامەترلەرى, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك دەڭگەيى, سونداي-اق كولىك جانە ەنەرگەتيكالىق جۇيەلەردىڭ جۇمىسى تاۋلىك بويى باقىلاۋدا بولادى.
پالاتا دەپۋتاتتارى بارعان كەلەسى نىسان – ساران قالاسىنىڭ يندۋستريالىق ايماعىندا ورنالاسقان اۆتوموبيل شينالارىن شىعاراتىن «Tengri Tyres KZ» جشس زاۋىتى. «Attar» برەندىمەن شينالار شىعاراتىن كاسىپورىن 2024 جىلى ىسكە قوسىلدى. ونىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 3,5 ملن جەڭىل, جەڭىل جۇك جانە جۇك شينالارىن قۇرايدى. نىساندا رەزەڭكە قوسپاسىن دايىنداۋدان باستاپ قۇراستىرۋعا, ۆۋلكانيزاتسيالاۋعا جانە دايىن ءونىمنىڭ ساپاسىن كوپساتىلى باقىلاۋعا دەيىنگى ءوندىرىستىڭ تولىق تسيكلى جۇزەگە اسىرىلادى. بۇگىندە زاۋىتتا 600-گە جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى.
سونىمەن قاتار سەناتورلار اۆتوبۋس جانە كوممەرتسيالىق تەحنيكا شىعاراتىن «QazTehna» جشس زاۋىتىنا باردى. كاسىپورىننىڭ قۇرىلىسى 2019 جىلى باستالدى. جوبا اياسىندا بۇرىنعى رەزەڭكە-تەحنيكالىق بۇيىمدار زاۋىتىنىڭ وندىرىستىك جانە قويما الاڭدارىنىڭ 40,5 مىڭ شارشى مەتر اۋماعى جاڭعىرتىلدى. بۇگىندە كاسىپورىننىڭ قۋاتى جىلىنا 1 200 اۆتوبۋس پەن 10 مىڭ كوممەرتسيالىق تەحنيكا بىرلىگىن قۇرايدى. زاۋىت جۇمىسشىلارى ءوندىرىستى وقشاۋلاۋ دەڭگەيىنىڭ ارتقانىن ايتتى. كاسىپورىندا اۆتوبۋس شاناقتارىنا قاجەتتى مەتالل ەلەمەنتتەرىنىڭ كەڭ سپەكترىن شىعارۋعا ارنالعان قازاقستانداعى العاشقى گيدراۆليكالىق شتامپتاۋ پرەسى ورناتىلعان. وندىرىستە Qarmet مەتاللۋرگيالىق كومبيناتىندا شىعارىلاتىن وتاندىق مىرىشتالعان بولات پايدالانىلادى. ول حالىقارالىق ساپا سەرتيفيكاتىنان وتكەن جانە تەحنيكانىڭ سەريالىق شىعارىلىمىندا قولدانىلعان.
سونداي-اق م.اشىمباەۆ تۇرمىستىق تەحنيكا مەن ەلەكترونيكا وندىرىسىنە ماماندانعان «Silk Road Electronics» جشس زاۋىتىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. كاسىپورىن 2023 جىلدىڭ سوڭىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن. بۇگىندە مۇندا تۇرمىستىق تەحنيكانىڭ جەتى ساناتى شىعارىلادى. ولار: تەلەديدارلار, كىر جۋ ماشينالارى, سۋ جىلىتقىشتار, ءاسۇي پليتالارى, اۋاسورعىشتار, شاڭسورعىشتار جانە شاعىن پەشتەر. ونىمدەر Artel, Shivaki, Royal جانە باسقا دا سەرىكتەستەردىڭ برەندتەرىمەن وندىرىلەدى. زاۋىت 2025 جىلى Samsung ماركالى 26 مىڭ تەلەديدار مەن كىر جۋعىش ماشينالارىن شىعارعان. ولاردىڭ ىشىندە قازاق تىلىندەگى جي جانە ينتەرفەيسپەن جابدىقتالعان مودەلدەر دە بار. قازىردىڭ وزىندە 2026 جىلعى سەريامەن Samsung تەلەديدارلارى, سونداي-اق Artel برەندىمەن جاڭا ءاسۇي پليتالارى شىعارىلا باستادى. وندىرىستە جەرگىلىكتى ماتەريالدار, سونىڭ ىشىندە Qarmet مەتالى بەلسەندى قولدانىلادى.