«ساۋساق بىرىكپەي, ينە ىلىكپەيدى». بۇل – اتادان بالاعا ميراس بولعان قولونەردىڭ الپىس ەكى تامىرىنا قان جۇگىرتىپ, زامانعا ساي تۇرلەندىرە دامىتىپ وتىرعان بەكدايىر اۋلەتىنىڭ بەرىك ۇستانىمى. بۇگىندە قاراساي اۋدانىندا تىرشىلىك ەتىپ وتىرعان ونەرلى وتباسىنىڭ ەسىمى ءوڭىر جۇرتشىلىعىنا كەڭىنەن تانىس.
اقىندار مەن باتىرلار ەلى – جامبىل اۋدانى قاستەك اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن قوڭىر بەكدايىردىڭ اتاكاسىپكە كەلۋىنە تابيعي دارىنىمەن قاتار, ومىرلىك سەرىگى انارگۇل نۇربوتانوۆامەن بىرگە تىرشىلىك ەتۋى – شابىتىن شارىقتاتىپ قانا قويماي, بالالارىنىڭ قولونەرگە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ, ۇلتتىق ونەردىڭ ورىستەۋىنە زور سەپتىگىن تيگىزگەن.
«وتباسىمىزدا 11 بالا وستىك. اكەمىز مۇعالىم بولىپ, بالا وقىتتى. بارلىعىمىزدى ەڭبەككە باۋلىدى. وقۋشى كەزدەن ونەرگە بەيىم بولىپ, الماتى سۋرەتشىلەر ۋچيليششەسىنە وقۋعا ءتۇستىم. ونى اياقتاعان سوڭ الماتىداعى كادەسىيلار جاسايتىن فابريكاعا جولدامامەن كەلىپ, سۋرەتشى بوپ ەڭبەك ەتتىم. ونەرىمدى باعالاعان باسشىلىق ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنا وقۋعا جىبەردى. ديپلوم الىپ, فابريكاعا باس سۋرەتشى رەتىندە قايتا ورالدىم. سول ارالىقتا جۇبايىم انارگۇلمەن تانىسىپ, وتاۋ قۇردىق. سودان بەرى تۇپ-تۋرا 40 جىل تولىپتى. كەڭەس وكىمەتى ىدىراپ, جۇمىسسىزدىق جايلاپ, ابدىراپ قالعاندا, قولىمىزدان كەلەتىن زەرگەرلىك, ىسمەرلىك ونەردى دامىتۋعا دەن قويدىق. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ەلىمىزگە تورتكۇل دۇنيەنىڭ ەسىگى اشىلىپ, شەتەلدىكتەر كەلە باستادى. سولارعا ارناپ ۇلتتىق ناقىشتاعى كادەسىيلار, اتاپ ايتساق, قازاق ۇيلەر, قوبديشا, جانۋارلار ءمۇسىنى مەن كۇمىستەن سوعىلعان اشەكەيلەر, باسقا دا بۇيىمدار جاساپ ساتۋ ارقىلى, تابىستىڭ جولىن تاپقان بولدىق. بۇل بەكزادا ونەرگە بالا-شاعامىز دا اۋەس بولىپ ءوسىپ, بۇگىندە ۇلتتىق ونەردى دامىتۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى», دەيدى اۋلەتتىڭ باس يەسى, سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, زەرگەر قوڭىر ەگەن ۇلى.
حالقىمىز «ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك, ون ساۋساعىنان ونەر تامعان اتا-انانىڭ ەرەكشە قاسيەتى ءتورت بالاسىنا تۇگەل دارىپ, ولار دا اكە جولىن قۋىپ, الماتىداعى سۋرەتشىلەر كوللەدجىن تامامداعان. ۇلدارىنىڭ ۇلكەنى ايدوس پەن باقىتجان بىلىمدەرىن شىڭداپ, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىن اياقتاسا, عالىمجان استاناداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ تۇلەگى. ال قىزدارى ەركەجان دا سىمبات ونەر اكادەمياسىن ءتامامداپ, بيسەردەن كوزتارتارلىق بۇيىمدار ءتىزىپ, گوبەلەن توقۋدىڭ دا شەبەرى اتانىپ جۇرگەنىن ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى.
«وتباسى مۇشەلەرىنىڭ بارلىعى حالىقتىق ونەرگە وتە جاقىن. ءتولباسى ايدوسىمىزدىڭ قولىنان شىققان جان-جانۋارلار ءمۇسىنى قالا كوشەلەرىنە كورىك بەرىپ تۇر. شاعىن تسەحتا جۇمىسىن جانداندىرىپ وتىر. باقىتجان بولسا ەر-تۇرمان, ات ابزەلدەرىن جاساۋدىڭ حاس شەبەرىنە اينالدى. ءۇشىنشى ۇلىمىز عالىمجاننىڭ جەكە ونەر مەكتەبى بار, وندا ونەرگە بەيىم بالالاردى زەرگەرلىككە, سۋرەت سالۋعا باۋليدى. كەلىنىم بينازيرا دا سازدان قۇمىرالار مەن سازسىرناي شىعارۋمەن اينالىسادى. نەمەرەلەر دە وسى ونەردى جيەكتەپ, اتاسى مەن اكەلەرىنە قولعابىس جاسايدى. وتباسىمىزبەن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى كورمەلەرگە قاتىسىپ كەلەمىز. ماسەلەن, 2017 جىلى حالىقارالىق «EXPO-2017» كورمەسىنە قاتىستىق. ودان بولەك, الماتى وبلىسىنىڭ اتىنان الىس-جاقىن شەتەلدىڭ كورمەلەرىنە قاتىسىپ, جاساعان بۇيىمدارىمىز جوعارى باعالانادى», دەيدى قولونەر شەبەرى انارگۇل نۇربوتانوۆا.
ت ۇلىمشاعى جەلبىرەگەن بالا جاستان ناعاشى اپاسى ءساندىنىڭ ءجۇن ءتۇتىپ, ۇرشىق يىرەتىن ونەرىن قىزىقتاپ, ۇيرەنسەم دەگەن ۇمتىلىسى انارگۇل ناربوتانوۆانى ىسمەرلىككە جەتەلەگەن. قۇراق قۇراپ, كەستە تىگۋ سىندى ۇلتتىق ونەردەن اناسى دا قۇرالاقان ەمەستىكتەن قاعىلەز جاس قولونەردىڭ قىر-سىرىنا قانىعادى. ءارى ونى مەكتەپتەن سوڭ ءىلىپ اكەتىپ, شەبەرلىك تەورياسىن وقيدى, كوڭىلگە توقيدى. مايدانگەردىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن زەرەك قىز توعىز بالانىڭ ورتاسىنان وزا تۋعانىن اڭعارتادى. اپاسىنىڭ «اينالايىنىمنىڭ قولىنان كەلمەيتىنى جوق» دەپ مەيىرلەنە سىڭىرەتىن سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرمەي, كيىز باسىپ, كەستە تىگۋگە بەيىمدەلەدى. ءسويتىپ, اناسى تىگىن ماشيناسىن ساتىپ الىپ بەرگەن ەكەن. العاش رەت اپاسىنا ارناپ اپپاق ماتادان كيمەشەك تىگىپ, ونىڭ جاقتاۋىن زەرمەن ورنەكتەي كومكەرگەندەگى شەبەرلىگى ءتانتى ەتىپ, بولاشاعىنان زور ءۇمىت كۇتتىرگەن.
«اپام مەن انام وتە ەڭبەكقور جاندار ەدى. ەكەۋى بىرلەسىپ, تالاي ءىس تىندىراتىن. ءجۇن ءتۇتىپ, كيىز باسۋعا كومەكتەسەتىنبىز. سونىڭ ارقاسىندا كيەلى ونەردى يگەردىم. وتاعاسى قوڭىرمەن باس قوسقالى بەرى ءبىر ماقساتتا جۇدىرىقتاي جۇمىلا ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز. ول – ۇلتتىق ونەردى اسپەتتەپ, قادىر-قاسيەتىن ناسيحاتتاۋ», دەيدى قازاقستان ديزاينەرلەر وداعىنىڭ مۇشەسى انارگۇل نۇربوتانوۆا.
كيىز باسۋدىڭ شەبەرى اتانىپ جۇرگەن ىسمەردىڭ قولىنان شىققان ەر مەن ايەلدەرگە, بالالارعا ارناپ تىگىلگەن ەتەك-جەڭى ۇزىن, كەلىستى ەتىپ ويۋ-ورنەكپەن بەزەندىرىلگەن شاپاندارى كورگەن جاننىڭ تاڭدايىن قاقتىرىپ تامساندىرادى. بيىلعى رەسپۋبليكالىق بايقاۋعا ارناپ وتباسى مۇشەلەرىنە كيىزدەن باسقان شاپاندارىن دايارلاۋعا ەكى اي مەرزىم ۋاقىتىن شىعىندايدى. ەرەكشە مازمۇنعا يە كيىز شاپانداردىڭ قۇنى دا ارزان ەمەس, سوعان ساي جۇمىسى دا شىدامدىلىق پەن تاباندىلىقتى قاجەت ەتەدى.
«كيىزدەن جاسالعان ءونىمنىڭ ادام دەنساۋلىعىنا پايداسى زور. ول – ەكولوگيالىق تازا ءارى وتە جىلى. شاپاننان بولەك ايەلدەرگە ارناپ ورامالدار, جامىلعىلار, ءساندى باس كيىمدەر جاسايمىن. سونداي-اق بۇگىندە ءداستۇر مەن ديزايننىڭ ۇيلەسىمدى بىرلىگى ينتەرەرگە ۇلتتىق رەڭك بەرىپ, كوركەمدىك ءمان بەرەتىن دەكوراتيۆتى پاننولارعا دا سۇرانىس ارتقان. تابيعات پەن ءومىردى, ماحاببات پەن سۇيىسپەنشىلىكتى بەينەلەيتىن سان الۋان تاقىرىپتا قۇرىلعان تۋىندىلارىم از ەمەس. وعان نەگىزىنەن قويدىڭ ءجۇنى مەن ءتۇرلى بوياۋلار پايدالانىلادى. ءبىر وكىنىشتىسى, ءجۇن وڭدەيتىن ونەركاسىپ تاپشى. سوعان قاراماستان قاجەتتى شيكىزاتتى تاۋىپ, ءوز ءىسىمىزدى ىلگەرىلەتىپ كەلەمىز», – دەيدى ىسمەر.
ۇلتتىق ونەردىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ وتىرعان بەكدايىر وتباسى بەلگىلى قولونەر شەبەرى داركەمباي شوقپار ۇلىنىڭ 75 جىلدىعىنا وراي جاسالعان كورمەلەر بايقاۋىندا 1-ورىن يەلەنسە, «Born Nomad Power Awards-2022» جوباسىنا قاتىسىپ, 1-ورىن جەڭىمپازى اتانعان. سونىمەن قاتار الماتى وبلىستىق «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىنىڭ باس جۇلدەگەرى اتانۋى شابىتتارىن شارىقتاتا تۇسكەن.
سودان بەرى دە ىزدەنىستەرىن ىرىكپەگەن ونەرلى وتباسى بيىل دا وبلىستىق بايقاۋدان توپ جارىپ, استانا تورىندە وتكەن «مەرەيلى وتباسى – 2025» ۇلتتىق بايقاۋىنىڭ سالتاناتتى ماراپاتتاۋىنا قاتىسىپ قايتتى.
«بۇل بايقاۋ ەرەكشە اسەر قالدىردى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ وتباسىنىڭ مەملەكەت دامۋىنا قوسار ۇلەسىن ايرىقشا اتاپ, ونىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا, ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا اسا ءمان بەرۋدە. وعان قوسا ۇلتتىق قولونەرىمىزدى دامىتۋعا دا قولداۋ ءبىلدىرۋى – ءبىزدى قاناتتاندىرىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا ونەرىمىزدى ورىستەتىپ, بۇدان دا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتسەك دەگەن جوسپارىمىز بار», دەيدى قوڭىر ەگەن ۇلى.
قولونەردىڭ قىر-سىرىن اتا-باباسىنان ميراس ەتىپ جالعاستىرىپ كەلە جاتقان بەكدايىر اۋلەتىنىڭ بۇل جەتىستىكتەرى – ۇلتتىق ونەردى دارىپتەيتىن وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە بولارى انىق.
الماتى وبلىسى