ءبىز ۇلتتىق سپورتتى كوبىنە ادەمى بەزەندىرىلگەن مادەنيەت رەتىندە قابىلدايمىز. الايدا شىن مانىندە بۇل – وراسان ەكونوميكا.
بۇگىندە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن دامىتۋدا باستى ءرولدى حالىق پەن شاعىن بيزنەس اتقارىپ وتىر: اتا-انالار بالالارىن ۇيىرمەلەرگە بەرەدى, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر سپورت الاڭدارىن اشىپ, سىي-سياپاتپەن قامتاماسىز ەتەدى, ايتەۋىر وڭىرلەردەگى بەلسەندىلەر سالاعا جاڭا سەرپىن بەرىپ جاتىر. سوڭعى بەس جىلدا ۇلتتىق سپورت ۇيىرمەلەرىنە قاتىساتىندار ۇلەسى 6 پايىزدان 10 پايىزعا دەيىن ءوستى, ال قازاق كۇرەسى, كوكپار مەن توعىزقۇمالاق سياقتى جارىستارعا قاتىسۋشىلار سانى 58 پايىزعا ارتىپ, شامامەن 300 مىڭ ادامعا جەتتى.
ءبىزدىڭ بالالارىمىز ۇلتتىق سپورتقا دەن قويىپ كەلەدى, بىراق ءبىز ولارعا كاسىبي تۇرعىدا دامۋىنا مۇمكىندىك جاساي الدىق پا؟ وكىنىشكە قاراي, ازىرگە جوق. تولىققاندى ەكوجۇيە قالىپتاستىرۋ ءۇشىن تەك ۇلتقا جانى اشيتىن بەلسەندىلەردىڭ ەڭبەگى جەتكىلىكسىز, بيزنەس تە جۇيەلى كۇش قوسۋى قاجەت.
اقش تاجىريبەسىنە سۇيەنسەك, وندا ۇلتتىق مەرەكەلەر تىكەلەي اۋىل شارۋاشىلىعى مەن تۇتىنۋشىلار ۇنەمى ساباقتاس. مىسالى, العىس ايتۋ كۇنىندە امەريكالىقتار جىل سايىن ونداعان ميلليون كۇركەتاۋىق تۇتىنادى, بۇل كۇنى شامامەن 40 ميلليون قۇس سويىلادى, ياعني جىلدىق ءوندىرىستىڭ ايتارلىقتاي بولىگى. ال حەللوۋين كەزىندە اسقاباق پەن مەرەكەلىك اكسەسسۋارلارعا ميللياردتاعان دوللار جۇمسالادى, 2025 جىلى امەريكالىقتاردىڭ بۇل مەرەكەگە جۇمسايتىن قاراجاتى 13,1 ملرد دوللارعا جەتەدى دەپ كۇتىلگەن. بىزدە دە وسىنداي حالىقتىق ءداستۇر بار – قۇربان ايت مەرەكەسى. ءدىني مەيرامدا قۇرباندىققا شالىناتىن مالعا سۇرانىس كۇرت وسەدى. بىراق وسى الەۋەتتى ءبىز سپورت ينفراقۇرىلىمىن, ءىس-شارالار مەن وندىرىستىك تىزبەكتى دامىتۋعا قانشالىقتى ءتيىمدى پايدالانىپ وتىرمىز؟
مەملەكەت باسشىسى جاقىندا بىرقاتار سپورت فەدەراتسيالارىنىڭ جۇمىسىن سىنعا الدى. پرەزيدەنت ولاردىڭ كوبى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋعا عانا سەنىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. كەيبىر ءىرى كاسىپكەرلەر مەن ۆەدومستۆو باسشىلارى فەدەراتسيالاردى باسقارسا دا, جەكە قاراجات سالماي, بۇل قىزمەتتى وزدەرىن جارنامالاۋ قۇرالىنا اينالدىرىپ العان.
دەگەنمەن مەملەكەت ماڭىزدى قادام جاسادى: 2025 جىلدىڭ جازىندا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى وليمپيادالىق جانە پاراليمپيادالىق سپورتتارمەن بىردەي باسىم باعىت رەتىندە زاڭ جۇزىندە بەكىتىلدى. بۇل ولارعا جاڭا قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىن, حالىقارالىق دەڭگەيدە قاتىسۋ مۇمكىندىگىن جانە ۇلتتىق قۇرامالاردى قالىپتاستىرۋعا جول اشادى.
مەن, «اسىق اتۋ» فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى رەتىندە, رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي جىل سايىن Respublica Asyq Atu ءتۋرنيرىن وتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىردىم. بارلىق شىعىندار دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن وتەلەدى. بۇل تاجىريبە ۇلتتىق سپورتتىڭ سەرىكتەستىك ينۆەستيتسيالار ارقىلى تۇراقتى جوبا بولا الاتىنىن دالەلدەدى. بىراق ءبىر ماڭىزدى تۇيتكىل بار: حالىقارالىق كورپوراتسيالاردىڭ جەرگىلىكتى وكىلدىكتەرى ءبىزدىڭ جارىستاردى قولداعىسى كەلەدى, الايدا ولاردىڭ باس كەڭسەلەرى بۇعان قىزىعۋشىلىق تانىتپايدى. سەبەبى بۇل سالادا اشىق KPI, مەديا الاڭ مەن ۇزاق مەرزىمدى كۇنتىزبە جوق.
دۇرىس ءتاسىلدىڭ ەكونوميكالىق اسەرى جوعارى. تىكەلەي كورپوراتيۆتىك ينۆەستيتسيالار جىلىنا 15 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتۋى مۇمكىن, تۋريزم مەن ينفراقۇرىلىمنان تاعى 5–7 ملرد ءتۇسىم كەلەدى, سالىق تۇسىمدەرى 3–5 ملرد تەڭگەگە ارتادى, ال اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ەسەبىنەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 7 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇنەمدەلەدى. جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى 8–10 مىڭعا دەيىن جەتەدى. ەگەر بيزنەسكە ءتيىمدى جارنامالىق مەحانيزمدەر جاسالسا, قوسىمشا 2–3 ملرد تەڭگە ماركەتينگتىك تابىس, 5–7 ملرد تەڭگە ساتۋ ءوسىمى مەن 2 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى پايدا بولماق.
ۇلتتىق مەرەكەلەر ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ قۋاتتى درايۆەرىنە اينالۋى ءۇشىن جۇيەلى جۇمىس قاجەت. ماسەلەن, ءاز ناۋرىزدان باستاپ رەسپۋبليكا كۇنىنە دەيىنگى بارلىق مەرەكەلەردى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن دارىپتەۋ مەن حالىقتىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋدىڭ ورتاق پلاتفورماسىنا اينالدىرۋ ماڭىزدى. بۇل ءتاسىل بەلگىلى ءبىر مەرەكەنى حالىقتىڭ ەسىندە تەك ءداستۇرلى سالتپەن عانا ەمەس, بەلسەندى قوعامدىق ءىس-شارالارمەن دە بايلانىستىرىپ, تۇراقتى اسسوتسياتسيا قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداي جاعدايدا كونتسەرتتەر مەن فەستيۆالدەر تەك مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن ەمەس, ازاماتتاردىڭ, كاسىپكەرلەر مەن ءىرى بيزنەستىڭ قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىلماق.
ۇلتتىق سپورتتى دامىتۋعا كورپوراتيۆتىك قاتىسۋدى زاڭ جۇزىندە بەكىتىپ, سەكتسيالار مەن تۋرنيرلەرگە ينۆەستيتسيا سالعان كومپانيالار ءۇشىن سالىقتىق جەڭىلدىكتەر مەن جارنامالىق ارتىقشىلىقتار ەنگىزىلۋى كەرەك. سونداي-اق جەرگىلىكتى ءھام حالىقارالىق سەرىكتەستەرگە تۇسىنىكتى, اشىق ءارى ۇزاقمەرزىمدى كۇنتىزبە قالىپتاستىرۋ قاجەت. مۇنداي جۇيە ۇلتتىق سپورتتى تەك مادەني سيمۆول ەمەس, ناقتى ولشەنەتىن ناتيجەلەرى بار, تۇراقتى قارجىلاندىرۋ مەن ايقىن ماقساتتارى بار يندۋسترياعا اينالدىرادى.
ەگەر ءبىز وسى باعىتپەن جۇرسەك, 2030 جىلعا قاراي سپورتقا حالىقتىڭ قاتىسۋ دەڭگەيى 40 پايىزعا دەيىن ءوسىپ, ۇلتتىق سپورتتىڭ ۇلەسى 15 پايىزعا جەتەدى. ونداعان مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى, ميللياردتاعان سالىق ءتۇسىمىن اكەلەدى ءارى ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ارەنادا بەدەلىن نىعايتۋعا زور ۇلەس قوسادى. ۇلتتىق سپورت – وتكەننىڭ ەستەلىگى ەمەس, بولاشاققا سالىنعان ينۆەستيتسيا. ەندى تاڭداۋ وزىمىزدە: ونى تەك ادەمى سيمۆول رەتىندە ۇلىقتايمىز با, الدە ەلدىڭ دامۋىنا قىزمەت ەتەتىن ناقتى رەسۋرسقا اينالدىرامىز با دەگەندى ويلانۋىمىز كەرەك.
ولجاس قۇسپەكوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى, «اسىق اتۋ» فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى