1990 جىلى 25 قازاندا قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيا قابىلداندى, بيىل وعان 35 جىل. اقجولتاي قۇجات – ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك الۋىنا جول اشتى. حالقىمىز ەگەمەندىككە باستايتىن جولدى ۇزاق جىلدار بويى ءجۇرىپ ءوتتى. زيالىلار ۇلت ساناسىن ساقتاۋ ءۇشىن قولدارىنان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسادى. بوستاندىققا ۇمتىلىس جەلتوقسان وقيعاسىندا ايقىن كورىندى. دەكلاراتسيا – حالقىمىزدىڭ ۇزاق جىلعى كۇرەسىنىڭ ناتيجەسى. بۇل – قازاقتىڭ سان عاسىرلىق مەملەكەتتىلىك ءداستۇرى جاڭعىرىپ, ازاتتىق ءۇشىن كۇرەسكەن بابالار ارمانى اقيقاتقا اينالعان كۇن, سول سەبەپتى باعا جەتپەس قۇبىلىس ىسپەتتى, دەپ جازادى Egemen.kz.
1990-ىنشى جىلدار – قۇر ارمان كەزەڭى ەمەس ەدى, بۇل – قۋانىشتى كۇننىڭ جاقىنداعانى بىلىنگەن, دەربەس ەل بولۋدىڭ مۇمكىن ەكەنىنە كوز جەتە تۇسكەن شاق ەدى. ميلليونداعان ادامداردىڭ جۇرەگى «ەل!, جەر!» دەپ سوققان بۋىرقانعان كەزەڭدە ۇلت قايراتكەرلەرى مەن زيالىلارى بىرلىك پەن تاباندىلىق تانىتىپ, ازاتتىقتىڭ نەگىزىن زاڭمەن دە, كىسىلىك ۇستانىممەن دە قالاپ, ءبىلىم-بىلىك, تاجىريبە العا شىقتى.
1990 جىلدىڭ 25 قازانىندا ون ەكىنشى شاقىرىلعان قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ تالقىلاۋىندا 360 دەپۋتاتتىڭ 71-ءى قارسى داۋىس بەرسە دە, قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيا قابىلداندى.
دەكلاراتسيانىڭ كىرىسپەسىندەگى «...قازاق ۇلتىنىڭ تاعدىرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى ۇعىنا وتىرىپ ىزگىلىكتى دەموكراتيالىق پراۆولىق مەملەكەتتى قۇرۋعا بەل بايلاۋدى نەگىزگە الا وتىرىپ...» دەگەن جولدار جاڭا كەزەڭنىڭ باستالعانىن پاش ەتىپ, حالىقتىڭ سەنىمىن نىعايتتى. قۇجاتتىڭ اسەرى كوپ ۋاقىت وتپەي-اق بايقالىپ, قوعامنىڭ ىرگەتاسى جاڭارىپ, جاڭا بەلەستەرگە ۇمتىلىستار باستالىپ كەتكەن ەدى.
دەربەس مەملەكەت پەن قوعامدى قالىپتاستىرۋ-جاڭعىرتۋ پروتسەسىندە كۇردەلى ءارى مول ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن جانە الۋان ءتۇرلى مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان ەگەمەندىك دەكلاراتسياسى – 1991 جىلعى 16 جەلتوقساندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا نەگىز بولدى جانە 1993 جىلعى كونستيتۋتسيانىڭ, 1995 جىلعى قولدانىستاعى كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزىنە اينالدى.
ماسكەۋدىڭ شەكسىز بيلىگىن شەكتەۋ باعىتىندا باتىل شەشىمدەرگە بارۋ ەگەمەندىك دەكلاراتسياسىنىڭ التىن وزەگى بولدى. ماسكەۋگە باعىناتىن كاسىپورىندار رەسپۋبليكالىق مەنشىككە ءوتتى. دەكلاراتسيا – سول كەزدەگى زور ماسەلە بولعان سەمەي پوليگونىن جابۋعا دا كوپ سەپتەستى. جالپىلاي ايتقاندا, ەگەمەندىك دەكلاراتسياسى كوپتەگەن مۇمكىندىكتەرگە جول اشتى, بارلىق يگىلىكتەردىڭ نەگىزىنە اينالدى.
وكىنىشكە قاراي, ەل تاريحىنداعى وسىناۋ ۇلى كۇننىڭ اتالىنباعان (ون جىلدان استام ۋاقىت) كەزەڭى بولدى. ال 2022 جىلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن 25 قازان – رەسپۋبليكا كۇنى بولىپ قايتا بەلگىلەندى. «بيىلدان باستاپ رەسپۋبليكا كۇنى – ۇلتتىق مەرەكە. ەندى بۇل مەيرامدى كۇللى ەل بولىپ اتاپ وتەتىن بولامىز» دەپ ايتقان مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى حالقىمىزدىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. وسىلايشا, شىن شاتتاناتىن شۋاقتى مەرەكە قايتا ورالدى.
( فوتو: tolqyn.kz)
وسى ۇلى كۇندە قانشاما قازاق ازاماتتارىنىڭ ءبىلىم-بىلىگى, قاجىر-قايراتى, ۇلتجاندى پەيىلى جاتىر. رەسپۋبليكا كۇنىنىڭ ءمان-ماڭىزى ۋاقىت وتكەن سايىن ارتا بەرەتىنى انىق.
رەسپۋبليكا كۇنى ۇلتىمىزدىڭ ايرىقشا مەيرامى عانا ەمەس, ەل پرەزيدەنتى ۇسىنعان ادىلەتتى قازاقستاننىڭ بەرىك باستاۋى, ال ونىڭ قاينارىندا ەگەمەندىك دەكلاراتسياسى تۇر.
مەملەكەت تاريحىنداعى اسا ماڭىزدى ايتۋلى مەرەكە رەسپۋبليكا كۇنى – بالادان داناعا دەيىن, بۇقارادان بيلىككە دەيىن تانىم تەرەڭىمەن ءتۇسىنىپ, جان-جۇرەگىمەن قابىلداپ قۋاناتىن ناعىز ۇلتتىق مەرەكە.