قازاقتا «ۇستازدىق – ۇلى جول» دەگەن ۇعىم بار. شاكىرت جۇرەگىنە نۇر قۇيىپ, ءبىلىم مەن تاربيەنى ءومىرىنىڭ باستى مۇراتىنا اينالدىرعان اۋلەتتەر تاريحتا كوپ كەزدەسپەيدى. سولاردىڭ ءبىرى – جەتىسۋ وڭىرىندە تامىرى تەرەڭگە جايىلعان احمەتوۆتەر اۋلەتى. بۇل اۋلەتتىڭ ءار مۇشەسى ۇستازدىق جولدى ومىرلىك ميسسيا دەپ ءبىلىپ, سانالى عۇمىرىن جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋگە ارناعان.
اۋلەتتىڭ ۇستازدىق شەجىرەسى اكە مەن انانىڭ ونەگەسىنەن باستاۋ الادى. احمەتوۆتەر اۋلەتىنىڭ كەلىنى راۋشان ەمبەرگەن 1975 جىلى قاراتال اۋدانى كوپبىرلىك اۋىلىنداعى ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپتە العاشقى ساباعىن بەرىپ, كەيىن بايشەگىر اۋىلىنداعى اباي اتىنداعى مەكتەپتە 50 جىلعا جۋىق باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى بولىپ ەڭبەك ەتكەن. ونىڭ مەيىرىمى مەن ۇستازدىق شەبەرلىگى تالاي جانعا شابىت بەردى. زەينەتكە شىقسا دا ىزگىلىكتى ءىسى شاكىرتتەرىنىڭ جۇرەگىنەن وشكەن ەمەس. بۇگىندە سول سارا جولمەن قىزى بيبىگۇل احمەتوۆا ءجۇرىپ كەلەدى. ول 2005 جىلى تالدىقورعان قالاسىنداعى №4 مەكتەپتە مۇعالىم بولىپ ەڭبەك جولىن باستاپ, بۇگىندە جەتىسۋ وبلىستىق ادىستەمەلىك ورتالىعىندا مەكتەپكە دەيىنگى جانە باستاۋىش ءبىلىم بەرۋ ءبولىمىن باسقارىپ وتىر. ونىڭ كاسىبىنە دەگەن ادالدىعى – اۋلەت تاريحىنىڭ جالعاستى ءبىر پاراعى.
«ۇستازدىق جولدى تاڭداۋ مەن ءۇشىن كەزدەيسوق شەشىم بولعان جوق. اكە-شەشەمىزدىڭ ءومىرى بىزگە باعىت-باعدار بولدى. بالا كۇنىمىزدەن ولاردىڭ شاكىرتكە دەگەن مەيىرىمىن, بىلىمگە دەگەن قۇرمەتىن كورىپ وستىك. سوندىقتان بۇل ماماندىق – تەك كاسىپ ەمەس, ءبىزدىڭ اۋلەت ءۇشىن قاسيەتتى مۇرات. ءار بۋىن كەلەسى بۋىنعا وسى سەنىمدى امانات ەتىپ تاپسىرىپ وتىر. بۇل ءداستۇردى جالعاستىرۋ – ءبىزدىڭ پارىزىمىز», دەيدى ب.احمەتوۆا.
احمەتوۆتەر اۋلەتىندە ۇستازدىق ءبىر عانا بۋىنمەن شەكتەلمەيدى. نەمەرەسى نازەركە رىسبەكقىزى دا 2018 جىلدان باستاپ تالدىقورعان قالاسىنداعى №17 مەكتەپتە پەداگوگ-دەفەكتولوگ بولىپ قىزمەت ەتەدى. بۇل – بۇگىنگى قوعام ءۇشىن اسا قاجەتتى ماماندىق. ونىڭ كۇيەۋى ازات بەيسەنبەكوۆ – دەنە شىنىقتىرۋ ءپانىنىڭ مۇعالىمى. جاس ۇرپاقتى سالاماتتى ءومىر سالتىنا باۋلىپ ءجۇر.
سۋرەتتى تۇسىرگەن – جۇماباي مۇسابەك
تاعى ءبىر نەمەرەسى ەراسىل مەن كەلىنى ايكۇمىس قاراتال اۋدانى بايشەگىر اۋىلىنداعى اباي اتىنداعى ورتا مەكتەبىندە جۇمىس ىستەيدى. جاس وتباسى بالالارعا ساپالى ءبىلىم مەن تاعىلىمدى تاربيە بەرۋ جولىندا كۇش بىرىكتىرگەن. وعان قوسا, اپكەلەرى باقىتبالا مەن جاناركۇل دە ۇستازدىقتى سەرىك ەتكەن جاندار. ءبىرى – بالاباقشا تاربيەشىسى, ءبىرى – باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى. ولاردىڭ بالالارعا دەگەن ىستىق ىقىلاسى مەن ەڭبەكقورلىعى ارىپتەستەرى مەن اتا-انالار تاراپىنان جوعارى باعالانعان.
«مەن ءۇشىن ۇستاز بولۋ – اتا-انامنىڭ جولىن جالعاۋ عانا ەمەس, بولاشاققا سەنىم سىيلاۋ. بالامەن جۇمىس ىستەۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. ءاربىر شاكىرتتىڭ جۇرەگىنە جىلۋ سىيلاپ, ونىڭ بولاشاققا قادام باسۋىنا كومەكتەسۋ – ەڭ ۇلكەن قۋانىش. اۋلەتىمىزدىڭ ۇستازدىق ءداستۇرىن جالعاستىرىپ وتىرعانىما ماقتانامىن», دەيدى نازەركە رىسبەكقىزى.
اۋلەتتىڭ ناعاشىلارى دا – وماروۆتار اۋلەتى دە ۇلكەن پەداگوگتەر ديناستياسى. تولەۋقاسەن وماروۆ پەن جارى كۇلاش ەستەۋقىزى – ءومىرىن ءبىلىم سالاسىنا ارناعان تۇلعالار. ولار قاراتالداعى بالقاش مەكتەبىندە ماتەماتيكا مەن فيزيكادان ساباق بەرگەن. تولەۋقاسەن ومار ۇلى ديرەكتورلىققا دەيىن كوتەرىلىپ, «قازاق كسر حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ وزىق قىزمەتكەرى» اتاندى. ەڭبەك جولىندا كوپتەگەن ماراپاتقا يە بولىپ, ۇلاعاتتى ۇستاز اتاندى.
«ولاردىڭ شاڭىراعى تەك ءبىلىم وشاعى عانا ەمەس, قازاق زيالىلارىنىڭ باس قوسار ورداسىنا اينالدى. جازۋشى كەمەل توقاەۆ پەن تەاتر تارلانى قانابەك بايسەيىتوۆ سىندى تۇلعالار دا سول شاڭىراقتا قوناق بولعان ەكەن. ونى جيەنى ب.احمەتوۆا بىلايشا ەسكە الادى:
«1972 جىلى قىس مەزگىلىندە ناعاشىمنىڭ ۇيىنە جازۋشى كەمەل توقاەۆ پەن بەك توعىسباەۆ كەلەدى. قوناقتاردىڭ قاسىندا قانابەك بايسەيىتوۆ اعامىز دا بار. ءبىر قىزىعى, ول كەزدە بارلىعى «جۇلدىز» جۋرنالىن ۇزبەي وقيتىن, ال جۋرنالدا قازاق اقىن-جازۋشىلارىنىڭ جاڭا شىعارمالارى ءجيى جاريالانىپ تۇرادى. ك.توقاەۆتىڭ شىتىرمان وقيعالى «تۇندە اتىلعان وق» پوۆەسىن ءبىر دەممەن وقىپ شىقتىق. سول جىلى تاعى «سارعاباندا بولعان وقيعا» پوۆەسى جاريالاندى. سول كەزدە اۋىل جاستارى جازۋشىمەن تىلدەسىپ, قولتاڭبامەن كىتاپتارىن الىپ, ەرەكشە قۋاندى. كەمەل توقاەۆتىڭ ءجۇزى جىلى, جايساڭ بولعانىن, بالالاردىڭ باسىنان سيپاپ قوشتاسقانىن ناعاشىمنىڭ جۇبايى ءجيى ايتىپ وتىراتىن».
احمەتوۆتەر مەن وماروۆتار اۋلەتىن قوسقاندا بۇگىندە 35 پەداگوگ ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ونىڭ ىشىندە 10 باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى بار. ولار تەك ساباق بەرىپ قانا قويماي, شاكىرتتەرىن شىعارماشىلىققا جەتەلەيدى. بۇل اۋلەت ءۇشىن ۇستازدىق – جاي عانا كاسىپ ەمەس, ومىرلىك مۇرات. ولار بىلىممەن بىرگە ادامگەرشىلىكتى, ەڭبەكقورلىقتى دا شاكىرت جۇرەگىنە ءسىڭىرۋدى پارىز سانايدى. احمەتوۆتەر اۋلەتى – ناعىز ۇستازدىق ديناستيا, ۇرپاقتان-ۇرپاققا ءبىلىم شۋاعىن شاشىپ كەلە جاتقان ابىرويلى اۋلەت.
جەتىسۋ وبلىسى