قايبىر جىلى ەلەكە سازىندا جۇرگىزىلگەن قازبا جۇمىستارى كەزىندە كوپ جادىگەردىڭ ىشىنەن بەلدىكتىڭ جاپسىرماسى ەرەكشە كوزگە تۇسكەن. سول جاپسىرماداعى قاعاننىڭ قۇرىلتاي قۇرىپ وتىرعان بەينەسى رەاليزم ستيلىندە جاسالىپ, وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە قويىلعان ەدى. قۇرىلتاي كومپوزيتسياسى بيىل تولىقتىرىلىپ, قاعاننىڭ قاسىنا قوس كومەكشىسى سومدالدى.
بەلگىلى ارحەولوگ زەينوللا ساماشەۆ پەن سۋرەتشى, ەتنوگراف قاليوللا احمەتجان جاساعان بۇل مۇسىندەر شىنايى كەيىپتەن اۋمايدى. كوز جانارلارىنا دەيىن «تىرىلتكەن». 2022 جىلى ەلەكە سازىنان تابىلعان بەلدىكتەگى جاپسىرما نەگىزىندە جاسالىپ جاتقان كومپوزيتسيادا تۇركى قاعانى توردە كەڭەس وتكىزىپ وتىر. استىنداعى تاعى قوس ارعىماقتا وتىرعانداي جاسالعان. ال قىزمەتشىلەرى ءبىر ساتى تومەننەن الدەقانداي حات ۇسىنىپ تۇر. بۋىپ, ءمور سوعىلعان حات التىن تۇستەس تاباققا سالىنعان. مۋزەي قىزمەتكەرىنىڭ ايتۋىنشا, تاباق موڭعولياداعى ورحون-ەنيسەي وزەنى ماڭىندا جەرلەنگەن بىلگە قاعاننىڭ مەموريالدىق كەشەنىنەن تابىلعان نەگىزىندە جاسالىپتى.
– قاعان كومەكشىلەرىنىڭ جاڭعىرتپاسىن جۋىقتا مۋزەيىمىزگە اكەلدىك. بىراق مۇنىمەن كومپوزيتسيا اياقتالعان جوق. بەلدىك جاپسىرماسىنداعى بەينە نەگىزىندە تولىقتىرىلىپ وتىرادى. ونداعى سۋرەتتە قاعاننىڭ كومەكشىلەرى, قولباسشىلارى بەينەلەنگەن, – دەيدى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ تاريحتى, ارحەولوگيانى جانە ەتنوگرافيانى عىلىمي زەرتتەۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى شۇعىلا مەدەلبەك.
تولىقتىرىلىپ جاتقان جاڭعىرتپادا VII–VIII عاسىرداعى تۇركىلەردىڭ قۇرىلتايى بەينەلەنبەك. بايقاپ قاراساق, قىزمەتشىلەرىنىڭ ءوزى قاراپايىم ادام بولماعان. ولاي دەيتىنىمىز, شاپاندارى جىبەك ماتادان تىگىلىپ, بەلدىكتەرى التىن جاپسىرمالارمەن بەزەندىرىلگەن. ساپتاما ەتىكتەرى تازا بىلعارى. ءبىر عانا ايىرماشىلىعى اسىنعان قارۋلارى جوق. تاريحشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ول زاماندا قاعاننىڭ الدىنا قاي قىزمەتكەر, قاي قولباسشى بولسىن, قارۋسىز كىرگەن. بۇل بىرەگەي كومپوزيتسيا مۇنىمەن بىتپەيدى. كۇلتەگىندەگى جازبالارى بويىنشا جىل سايىن تولىقتىرىلىپ وتىرادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى