دەپۋتات: ستاتسيوناردان شىققان ناشاقورلارعا الەۋمەتتىك قولداۋ قاجەت

جيىندا بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى اينا ءمىسىرالىموۆا 2026 جىلدىڭ باسىنداعى ەسەپ بويىنشا پسيحوبەلسەندى زاتتاردى قولدانۋعا بايلانىستى پسيحيكالىق جانە مىنەز-ق ۇلىق اۋىتقۋلارى بار 108 مىڭنان استام ادام ديناميكالىق تىركەۋدە تۇرعانىن حابارلادى. ونىڭ 18 مىڭعا جۋىعى – ناشاقورلار, 90 مىڭنان استامى – الكوگوليزممەن اۋىراتىندار. ال ويىنقۇمارلىق  بەلگىلەرى بار ازاماتتاردىڭ سانى بولجام بويىنشا 450 مىڭ ادامعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, پروبلەما شىن مانىندە الدەقايدا اۋقىمدى.

– الايدا, بۇگىنگى تاڭدا باستى نارسە پروبلەمانىڭ اۋقىمىنا عانا ەمەس, ەمدەۋدىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ەكەنىنە بايلانىستى بولىپ وتىر. ناشاقورلىققا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ 70-80%-ى العاشقى جىلى قايتادان ەسىرتكى تۇتىنا باستايدى. قازاقستاندا ولارمەن جۇمىس ىستەۋ جۇيەسى كەشىگىپ ارەكەت ەتەدى. ءىس جۇزىندە ادام ستاتسيوناردان شىعىپ, كەيىن جۇمىستىڭ جانە قولداۋدىڭ جوقتىعىنان بۇرىنعى ورتاسىنا قايتىپ بارادى, – دەدى دەپۋتات.

بۇل رەتتە اينا ءمىسىرالىموۆا الدىن الۋ, ەرتە انىقتاۋ, ەمدەۋ, وڭالتۋدى جانە قايتا الەۋمەتتەندىرۋدى بىرىكتىرەتىن ءبىرتۇتاس «كومەك كونتينۋمى» مودەلىنە كوشۋدى ۇسىندى. ونىڭ ايتۋىنشا, جازالاۋ-ەسەپكە تاسىلىنەن گورى وڭالتۋعا باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. ول ءۇشىن ورتالىقتاردى مىندەتتى ليتسەنزيالاۋ جانە باقىلاۋ ارقىلى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ەمدەلۋدەن كەيىن پاتسيەنتتەردى ۇزاق مەرزىمدى قولداۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ كەرەك.

وسكەمەندە ەسىرتكى تاراتۋمەن اينالىسقان 30 جاستاعى ەر ادام ۇستالدى

ۇسىنىستاردىڭ جەكە بلوگى, دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە, باسىم الەۋمەتتىك قاۋىپ دەپ تانىلۋعا ءتيىس لۋدومانياعا قاتىستى بولدى. سونىمەن قاتار, رەتتەۋدى قاتاڭداتۋ جانە مامانداندىرىلعان كومەككە قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋ جولدارى دا ايتىلدى.

ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الىبەك كەڭىسپاەۆ اتاپ وتكەندەي, زاڭسىز ويىن بيزنەسىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن جەدەل جۇمىستار قولعا الىنىپ, ونلاين كەڭىستىكتە مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ جاتىر. ادامدار رۇقسات ەتىلمەگەن جەرلەردە قۇمار ويىندارعا قاتىسقانى ءۇشىن, سونداي-اق ءتيىستى رۇقساتسىز ستاۆكالاردى قابىلداعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. بۇگىنگى تاڭدا 2,4 مىڭنان استام ينتەرنەت-كازينو بۇعاتتالعان.

بۇدان بولەك, ىشكى ىستەر ورگاندارى الكوگوليزم مەن ناشاقورلىققا بايلانىستى قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا جۇيەلى پروفيلاكتيكالىق جۇمىس جۇرگىزەدى. ماسەلەن, الىبەك كەڭىسپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قوعامدىق ورىنداردا الكوگولدى ىشىمدىك ىشۋگە قاتىستى 33 مىڭ فاكتىنىڭ جولى كەسىلگەن, ال 11 مىڭ ادامعا قاتىستى ونى قولدانۋعا تىيىم سالىنعان.

بۇل رەتتە, ماسەلەنى شەشۋ كەشەندى ءتاسىلدى قاجەت ەتەدى. الكوگول مەن ەسىرتكىگە تاۋەلدى ادامداردى ءتيىستى ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە ۋاقتىلى ورنالاستىرۋ ماسەلەسى ءالى دە شەشىمىن تاپپاي وتىر. دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءاليا رۇستەموۆانىڭ مالىمەتىنشە, ەلىمىز بويىنشا بارلىعى 47 ۋاقىتشا بەيىمدەۋ جانە دەتوكسيكاتسيا ورتالىعى بار, بۇل جەتكىلىكسىز ەكەنى انىق. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى دە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى دە ءار قالادا, ءار اۋداندا وسىنداي ورتالىقتار اشۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

دەپۋتات سالىق رەجيمى بويىنشا ەل اۋماعىندا بىرىڭعاي مولشەرلەمە ەنگىزۋدى ۇسىندى

سونىمەن قاتار, سوزىلمالى ناشاقورلار مەن ماسكۇنەمدەردى ماجبۇرلەپ ەمدەۋ ماسەلەسى ءالى دە بار. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ءبىر پاتسيەنتتى ەمدەۋگە ارنالعان قولدانىستاعى تاريف ناقتى شىعىنداردى وتەمەيدى. وڭىرلەردە ءارتۇرلى كەشەندى تاريفتەر بەلگىلەنگەنى دە جاعدايدى قيىنداتىپ وتىر.  

ءوز كەزەگىندە, بۇل جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ء«بىر تەرەزە» قاعيداتىن ەنگىزۋدى ورىندى دەپ سانايدى. اتاپ ايتقاندا, ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق مەكەمەلەردىڭ جانىنان ناقتى ءبىر كۇندەرى ايىنا 2-4 رەت وتىرىس وتكىزە وتىرىپ, ارنايى مەديتسينالىق كوميسسيالار قۇرۋ قاجەت. بۇل رەتتە ىشكى ىستەر ورگاندارى ماسكۇنەمدىكتەن زارداپ شەگەتىن ادامداردى ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق مەكەمەلەرگە جەتكىزۋگە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە دايىن.

وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار ناشاقورلارعا ارنالعان بالالار بولىمشەلەرىنىڭ سانى مەن جاي-كۇيى, ناشاقورلىقتى قوسا العاندا, تاۋەلدىلىكتىڭ باسقا تۇرلەرىنە شالدىققان كامەلەتكە تولماعانداردىڭ ستاتيستيكاسى, ولارمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستىڭ تيىمدىلىگى, ادديكتولوگ-ماماندار دايارلاۋ تۋرالى ماسەلە كوتەردى. سونداي-اق, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن جانە ساراپشىلارمەن ەسىرتكىگە جانە الكوگولگە تاۋەلدىلىگى بار ازاماتتاردى ەسەپكە قويۋ ماسەلەلەرى, ولار ءۇشىن مىندەتتى مەديتسينالىق تەكسەرۋ, باقىلاۋ تەتىكتەرى مەن قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىن ەنگىزۋدىڭ جاي-كۇيى تالقىلاندى.

وتىرىس سوڭىندا اسحات ايماعامبەتوۆ قازاقستاندا ناركولوگيالىق قىزمەتتىڭ زاماناۋي مودەلىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. كوميتەت توراعاسى باستى شارالاردىڭ قاتارىندا ەمدەۋ حاتتامالارىن داج-11 جىكتەمەسىنە جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جاڭارتۋدى, سونداي-اق ەل اۋماعىندا تاۋەلدى ازاماتتاردى ەمدەۋگە بىرىڭعاي ءتاريفتى ەنگىزۋدى تىلگە تيەك ەتتى.

كوميتەت توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, لۋدومانياعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, ونى دەربەس باعىت رەتىندە الىپ, جەدەل جەلىلەردى قۇرىپ, كلينيكالىق حاتتامالاردى قايتا قاراۋ قاجەت. ويتكەنى بۇل سالاداعى قازىرگى قولدانىلىپ جۇرگەن ءتاسىل ءتيىمسىز.

سونىمەن قاتار اسحات ايماعامبەتوۆ تىركەۋدە تۇرعانداردىڭ سانىنا بايلانىستى قازىرگى قارجىلاندىرۋ جۇيەسى ءتيىستى ناتيجە بەرمەيتىنىن, سول ءۇشىن تيىمدىلىككە باعدارلانعان مودەلگە كوشۋدى ۇسىندى. جەكە وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ جانە ولاردىڭ جۇمىسىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن ازىرلەۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى.

ءماسليحات تاراتىلعان جاعدايدا دەپۋتاتتارعا جاردەماقى بەرىلۋى مۇمكىن

كوشپەلى وتىرىس اياسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى استانا قالاسىنىڭ قالالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. ولارعا حيميا-توكسيكولوگيا زەرتحاناسىنىڭ, سونداي-اق پسيحوسوماتيكا, فيزيوتەراپيا بولىمشەلەرىنىڭ جانە باسقا بولىمشەلەردىڭ جۇمىستارى كورسەتىلدى.