قازاقستاننىڭ قازىرگى مۇناي-گاز ءوندىرۋ كولەمى نەگىزىنەن ءۇش ءىرى كەن ورنىنا – تەڭىز, قاشاعان جانە قاراشىعاناققا تاۋەلدى. ال وزگە كەن ورىندارىنىڭ قورى سارقىلۋ كەزەڭىنە جاقىنداپ قالدى. سوندىقتان جاڭا مۇناي مەن گاز قورلارىن انىقتاۋ ماڭىزدى. وسىعان وراي بۇگىن دەپۋتاتتار «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكسكە كومىرسۋتەك جانە ۋران سەكتورىندا جەر قويناۋىن پايدالانۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ەنگىزىلەتىن زاڭنامالىق تۇزەتۋلەردى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى, دەپ جازادى Egemen.kz.
2010-2012 جىلدارى جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ جەر قويناۋىنداعى بولجامدى الىناتىن شارتتى وتىن رەسۋرستارى 76 ملرد تونناعا جەتكەن. ونىڭ 70 ملرد توننادان استامى كاسپي ماڭى, ءۇستىرت-بوزاشى, ماڭعىستاۋ جانە وڭتۇستىك تورعاي باسسەيندەرىندە شوعىرلانعان. ال قالعان بولىگى از زەرتتەلگەن, بىراق الەۋەتى جوعارى پروۆينتسيالاردى ورنالاسقان. ولاردى جۇيەلى بارلاۋ جانە يگەرۋ ارقىلى ءبىز جاڭا وندىرىستىك ورتالىقتاردىڭ قالىپتاسۋىنا جول اشادى.
ءماجىلىستىڭ ەكولوگيا جانە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەدىل جاڭبىرپشين بۇگىندە گەولوگيالىق بارلاۋعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا كولەمى جەتكىلىكسىز ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ينۆەستوردىڭ سەنىمىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن, ەندى ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن از زەرتتەلگەن اۋماقتا گەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزگەن ينۆەستور بارلاۋ جانە ءوندىرۋ كەزەڭىنە باسىم جانە كەپىلدى قۇقىقپەن وتە الادى. بۇل ءۇشىن ءبىرىنشى 3 جىل ىشىندە كەلىسىمشارت اۋماعىنىڭ كەمىندە 30 پايىزىن قامتيتىن 2D سەيسميكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ تالابى ەنگىزىلەدى. ياعني, كىم شىن مانىندە زەرتتەۋگە قارجى سالسا, سول ءارى قاراي يگەرۋ قۇقىعىن الادى. بۇل ءادىس ينۆەستوردىڭ مۇددەسىن قورعايدى جانە ەلگە جاڭا گەولوگيالىق دەرەكتەر بەرەدى», دەدى ە.جاڭبىرشين.
رەزەرۆتەگى ۋچاسكەلەردىڭ ءتيىمدى اينالىمىن قامتاماسىز ەتۋ دە قاراستىرىلعان. قازىر كومىرسۋتەك سالاسىنداعى ۇلتتىق كومپانيالارعا 53 جەر قويناۋى ۋچاسكەسى رەزەرۆكە بەكىتىلگەن. بىراق ولاردىڭ تەك 20 پايىزى عانا يگەرىلە باستادى. قالعاندارى ۇزاق جىلدار بويى اينالىمنان تىس تۇر. وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسى اياسىندا رەزەرۆتەۋ مەرزىمىن شەكتەۋ, ال بوسايتىن ۋچاسكەلەردى ەلەكتروندىق اۋكتسيون ارقىلى نارىققا شىعارۋ ۇسىنىلدى. سوندىقتان ۋران سالاسىنداعى ۇلتتىق كومپانياعا جاڭا كەن ورىندارىن ىزدەۋ جانە يگەرۋ بويىنشا باسىم قۇقىق بەرىلەدى.
زاڭ جوباسىندا 1 ملرد اقش دوللارى كولەمىندە جاڭا ينۆەستيتسيا تارتىپ, از زەرتتەلگەن اۋماقتاردىڭ جەر قويناۋىن بارلاۋعا جانە يگەرۋگە جول اشۋ جانە جاڭا گەولوگيالىق اقپارات الۋ جوسپارلانىپ وتىر. كومىرسۋتەك سالاسىندا ينۆەستورلار مەن ۇلتتىق كومپانيالار ءۇشىن تەڭ جاعداي ورناتۋ, گەولوگيالىق بارلاۋ مەن ءوندىرۋ اراسىنداعى الشاقتىقتى قىسقارتىپ, رەسۋرستاردى ونەركاسىپتىك اينالىمعا تەز ەنگىزۋ, ۋران سالاسىنداعى ۇلتتىق كومپانياعا ۋراندى بارلاۋ بويىنشا باسىمدىق قۇقىعىن بەرۋ دە قاراستىرىلعان.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل – ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن, ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن جانە گەولوگيالىق عىلىمنىڭ جاڭا دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتەتىن ستراتەگيالىق قۇجات. ول مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى جولداۋىنداعى ەلىمىزدىڭ مينەرالدىق-شيكىزات بازاسىن كەڭەيتۋ جانە گەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇيەسىن تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىمەن ازىرلەنگەن.