اباي مۇراسىنان قۋات العان تۇلعا

وسى فيلمدە اباي ءرولىن سومداعان قازاق كسر حالىق ءارتىسى قاليبەك قۋانىشباەۆتىڭ ەستەلىگى اقىن تويى قارساڭىندا «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ 1945 جىلعى 11 تامىز كۇنگى №165 سانىنا جاريالاعان ەكەن. وسى ەستەلىكتە حالىق ءارتىسى: «قازاق حالقىنىڭ ۇلى اقىنى ابايدى مەن 12 جاسىمنان بىلەمىن. ءبىزدىڭ اۋىلعا «اباي قايتىس بولدى» دەگەن حابار جەتكەندە جايلاۋعا كوشكەلى وتىرعان ءبىر تايپا ەل كوشپەي, ۇلكەن ادامدار قايعىرىپ, ازا تۇتقانى ەسىمدە. سول كەزدىڭ وزىندە ءبىزدىڭ جاقتا «ابايدىڭ ولەڭى», «اباي ايتىپتى» دەگەن سوزدەر كوپ تارالاتىن. ءۇش-ءتورت كىسى باس قوسسا ابايدىڭ اتىن ايتپاي وتىرمايتىن.

اباي ءتىرى كەزىندە ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ ماۋقاي دەگەن ادامى جىل سايىن اقىننىڭ اۋىلىنا بارىپ, قىستاي جاتىپ, جاز شىعا ەلگە قايتىپ ءجۇردى. سول كىسى قارتتىق باسىپ وتىرىپ, «اباي-اي, اۋلىڭا بارىپ, ءبىر قونىپ, ءوزىن كورىپ قايتسام-اۋ» دەپ جىلايدى ەكەن. سوندا زامانداس­تارى ء«اي, ماۋقاي-اۋ, اباي, اباي دەپ قايتپاس ساپارعا كەتكەن ادامدى اڭساي بەرىپ قايتەسىز. ارتىندا ولمەيتىن ءسوزى قالدى. ابايدى كۇندە ەسكە ءتۇسىرىپ, ونىڭ ءانىن شىرقاپ, ولەڭىن ايتىپ جۇرگەن جىگىتتەر بار ەمەس پە؟ كانە بىرەۋىڭ ابايدىڭ ولەڭىن ايتىپ جىبەرىڭدەرشى» دەيتىن. سوندا ءپىشىم, قالي, عابباس دەگەن انشىلەر ابايدىڭ ءانى مەن ولەڭىن ايتاتىن ەدى.

سوندا ماۋقاي: ء«اي, قاراق­تارىم-اي, تاپ وسى سەندەردىڭ مەنى توبەلەرىڭە كوتەرىپ وتىرعاندارىڭ اينالىپ كەلىپ, ابايدىڭ قاسىندا تىزەرلەپ وتىرىپ الىپ: «اباي اعا شاقشاڭدى بەرشى» دەپ ءبىر اتىم ناسىباي سۇراپ اتقانعا تا­تىماي تۇرعان جوق پا؟», دەيدى  ەكەن.

ابايدىڭ ءانىن جاقسى ايتاتىن ادامدار ەل ىشىندە ابىرويلى بولىپ ءجۇردى. سونىڭ ءبىرى مەن ەدىم. تالابىمدى بايقاعان مۇقامەتالى دەگەن قاريا ابايدىڭ ءسوزىن جاتتاتىپ, ۇيرەتتى. ءسويتىپ, ءبىز بالا جاستان ابايمەن اۋىزداندىق.

1931 جىلى وكتيابردىڭ ىشىندە جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ ەكەۋمىز شىڭ­عىستاۋعا باردىق. ولەڭ ايتىپ, ءان سالىپ سول ەلدە كوپ جۇردىك. كوبىندە اباي اندەرىن ايتامىز. ەل ىشىندە ابايدى كورگەن ادامدار بارشىلىق ەكەن. سولار­مەن ۇزاق تۇندەر اڭگىمەلەستىك. ولاردىڭ تۇرلەرىنە قاراپ وتىرىپ, بەت الپەتتەرىنەن, وتىرىس­تارىنان, قوزعالىستارىنان, قاباق قاعىستارىنان, كوز قاراستارى­نان, سويلەگەن سوزدەرىنەن كوپ نارسە ويىمدا قالدى. سولار ماعان اڭگى­مە ارقىلى ابايدى كوزىمە ەلەس­تەتكەنى ومىردە ۇمىتىلار ەمەس. كەيىنگى جىلدار – تەاتردا, كينودا اباي وبرازىن سومداعاندا وسى وقيعالار كەرەمەت كومەك بولدى.

كەيىن 1939–1940 جىلدارى «اباي» پەساسىن قويعاندا اقىن­نىڭ ءرولىن وينادىم. وسى كەزدەن باس­تاپ ابايدى بۇرىنعىدان جەتە زەرت­تەۋگە تۇرا كەلدى... ارينە, اباي وبرازىن تولىق جاسادىم دەپ ايتا المايمىن. مۇنداي ۇلى ادام­نىڭ بەينەسىن جەتە سۋرەتتەۋ اسا قيىن ءىس. ابايدىڭ ادام­­دى ءسۇيۋ, ادىل­دىكتى اڭساۋ, قا­راڭ­­عىلىقتان قاشۋ, جاڭالىققا تورە­لىك بەرۋ سياقتى تولىپ جات­قان جەتىستىكتەرىن ءوز شاما-شار­قىم­شا سومداپ ءجۇرمىن دەپ ويلايمىن», دەپ جازىپتى.