جىل اياعىنا قاراي جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا ارنالعان جالدامالى تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى توقتايدى. ەندى وتباسىن قۇرعان جاستار ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى باسپانا ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ورنىقتى قادامى ىسكە اسادى. جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكالىق باعدارلامانىڭ ۇسىنىلۋى مەملەكەتتىڭ تۇرعىن ءۇي ساياساتىن جاقسارتىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتادى.
جالدامالى باسپانادا تۇرعان جاستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى قارجى قورىن جيناپ, يپوتەكالىق باعدارلامالارعا قاتىسۋعا ىقىلاس تانىتقان. ءتىپتى كەيبىرى باسپانا دا راسىمدەپ, الەۋمەتتىك ماسەلەسىن وڭىنان شەشىپ ۇلگەرگەن.
«وتباسى بانك» ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە 2026 ادام ءوتىنىش بىلدىرگەن. ياعني جالدامالى پاتەردە تۇراتىن جاستاردىڭ 81%-ى كەلەشەكتە جەكە باسپاناسىن ساتىپ الۋدىڭ قامىن ويلاستىرعان. باعدارلامانىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعان جاندار جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا شارتتارىمەن پاتەر الا الادى. باستاپقى جارنا مولشەرى دە اناۋ ايتقانداي قوماقتى ەمەس – 10-20% ارالىعىندا. جىلدىق مولشەرلەمەسى دە 5-9 % دەڭگەيىندە. بۇل نارىقتاعى ورتاشا يپوتەكالىق مولشەرلەمەدەن الدەقايدا تومەن.
ساراپشىلار جالدامالى باسپانا باعدارلاماسى جاستاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەسىنەن وڭىنان شەشىپ قانا قويماي, قارجىلىق ساۋاتىن دا ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزگەنىن ايتادى. جاستار كەلەشەگى ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيتسيا جيناۋدىڭ الىپپەسىن دە ۇيرەنىپ, ۇنەمدەۋگە داعدىلانادى. مەملەكەت جالدامالى پاتەردە تۇرعان جاستاردى تۇرعىن ءۇي نارىعىنان جەكە باسپاناسىن ساتىپ الۋى ءۇشىن وراسان مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر.
جالدامالى پاتەردە تۇرىپ, قارجى قورىن جيناعان جاستاردىڭ ءبىرى – ادىلەت اسەمجانوۆ. ەنەرگەتيك مامان مەگاپوليسكە جۇمىس بابىمەن قونىس اۋدارىپ كەلگەندە باسپانا ماسەلەسى قيىندىق تۋدىرعانىن ايتتى.
– بەس جىل بۇرىن قالاعا كوشىپ كەلگەنىمدە پاتەر جالدادىق. اي سايىنعى ەڭبەكاقىمىزدىڭ باسىم بولىگى پاتەر جالداۋ اقىسىنا جۇمسالادى. جاڭادان وتاۋ قۇرعان وتباسى ءۇشىن باسپانا جالداۋ قيىنعا سوقتى. كەيىن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالدامالى باسپانا باعدارلاماسى تۋرالى ەستىپ, قۇجاتىمىزدى تاپسىردىق. بۇل باعدارلاما وتە ءتيىمدى بولدى. اي سايىن 10-15 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا عانا تولەپ, قالعان قاراجاتىمىزدى جينادىق. ەندى يپوتەكالىق باعدارلامامەن پاتەر الۋعا قارەكەت جاسايمىز, – دەيدى الماتىلىق جاس مامان.
الماتى قالاسى كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىم جانە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى عالىمجان ابدىشۇكىر ۇلى جالدامالى باسپانا جاستاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەسىن وڭتايلى شەشۋگە سەرپىن بەرگەنىن ايتادى.
– 2019 جىلى وسى باعدارلاما ارقىلى, جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا جالدامالى پاتەر بەرىلدى. اي سايىنعى تولەم مولشەرى تىم از. سونىڭ ارقاسىندا جاستار قاراجات جيناپ, باستاپقى جارناسىن قۇيىپ, پاتەرلى بولدى. باعدارلاما بيىل جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى. بەس جىل بويى جالدامالى پاتەردە تۇرعان جاستار بىرتىندەپ پاتەرلەردى بوساتىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا بەس جىل بويى تۇرماي-اق, ءبىر-ەكى جىلدىڭ ىشىندە جەكە پاتەرلەرىن ساتىپ الىپ قونىس اۋدارعان جاستار دا بار. مەملەكەت ازاماتتاردى ارقاشان قولدايدى. جالعا بەرىلگەن پاتەردە تۇرعان ازاماتتار دا «الماتى جاستارى» سىندى باعدارلاماعا قاتىسۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزدى. ءتىپتى قالادا تۇرىپ الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىنان پاتەر العىسى كەلەتىندەرگە دە مۇمكىندىك بەردى. مۇنىڭ بارلىعى دا جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەگە الاڭداماۋى ءۇشىن جاسالعان قامقورلىق. الماتى سىندى ەڭ ءىرى مەگاپوليستە اي سايىن 10-15 مىڭ ارالىعىندا قاراجات تولەپ پاتەر جالداي الاسىز با؟ ارينە, جوق. جالدامالى باسپانا اقىسىنا وسىنداي مولشەردە اقى تولەپ, قالعان قارجىسىن جيناپ پاتەر العان جاستار كوپ. سوندىقتان بۇل باعدارلاما ىلكىمدى جوبا بولدى دەپ ايتا الامىز, – دەيدى ع.ابدىشۇكىر ۇلى.
وزگە قالالارمەن سالىستىرعاندا الماتىدا ساتىپ الۋعا پاتەر باعاسى دا, جالداۋ اقىسى دا قىمبات. ال وسىنداي قىمباتشىلىقتا جالدامالى پاتەردىڭ يگىلىگىن كورە وتىرىپ, قارجى جيناۋعا مۇمكىندىك مول. قالا تۇرعىنى رۋسلان قاسىموۆ ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا الۋ باعدارلاماسىنا جۇبايى قاتىسقانىن ايتادى.
– مەكتەپتە مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەيتىن جارىم ايزادا باقىتقىزى وسى باعدارلاماعا قاتىستى. «اقكەنت» شاعىن اۋدانىنان ەكى بولمەلى پاتەردى باعدارلاما ارقىلى جالداپ كەلەمىز. بىزگە وتە ءتيىمدى. مەكتەپ تە جاقىن, بالاباقشا دا قاشىق ەمەس. اي سايىنعى تولەيتىن قاراجات مولشەرى قوماقتى ەمەس, وتە از. ەسەسىنە, ەكى جاقتاپ تاپقان قاراجاتىمىزدى دەپوزيتكە سالىپ جيناپ ءجۇرمىز. پاتەردىڭ باستاپقى جارناسىن قۇياتىن سوما جينالسا, يپوتەكالىق باعدارلامالارعا قاتىسامىز, – دەيدى الماتىلىق ر.قاسىموۆ.
ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەرىلگەن جالدامالى پاتەر كوپتەگەن جاننىڭ باسپانا جايىن وڭتايلى شەشۋىنە سەرپىن بەرگەنى انىق. ءىرى مەگاپوليسكە قونىس اۋدارىپ, تۇراقتاپ قالعىسى كەلەتىن جاستار يگى باعدارلاما كەلەشەكتە دە جالعاسىن تاپسا دەيدى.