قارجى مينيسترلىگى ەلەكتروندىق قارجى ورتالىعىنىڭ تسيفرلاندىرۋ, تالداۋ جۇيەلەرى جانە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ناريمان ماعاۋيننىڭ پىكىرىنشە, جاساندى زەردەنى ادامدى الماستىراتىن قۇرال رەتىندە ەمەس, كەرىسىنشە كەز كەلگەن قىزمەتكەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتىپ, تالداۋ جاساۋعا سەپتەسەتىن تەتىك تۇرىندە قاراستىرعان ءجون. ماماننىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكتى مەملەكەتتىك قارجى جۇيەسىن باسقارۋ تۇرعىسىنان كوپ كومەگىن تيگىزە الادى.
– تۇسىنگەنىمىزدەي, جاساندى ينتەللەكتىنى بيۋدجەت ۇدەرىسىنە قولدانۋدى كوزدەپ وتىرسىزدار. بۇل ماسەلەدە بارلىق سىن-قاتەر ەسكەرىلدى مە؟
– ءبىزدىڭ جاعدايدا جاساندى ينتەللەكتى – ءتۇرلى وپتسيانى ۇسىنىپ, ۇلگىلەردى انىقتايتىن ءارى تاۋەكەلدەر تۋرالى ەسكەرتىپ, ۇسىنىستار بەرەتىن, بىراق شەشىم قابىلدامايتىن كومەكشى رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. جي – تالداۋ جاساۋعا سەپتەسەتىن تىڭ تەتىك قانا. ساياسي, ستراتەگيالىق ماسەلەلەردى جانە قوعامنىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بيۋدجەتتىڭ باسىمدىققا يە باعىتتارىن مەملەكەت, پارلامەنت, مينيسترلىكتەردىڭ دەڭگەيىندەگى ادامدار عانا انىقتاۋعا قۇقىلى. ماسەلەن, جۇيە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا تۇسكەن جۇكتەمەنىڭ ارتىپ بارا جاتقانىن نەمەسە ينۆەستيتسيانىڭ باسىمدىعى وزگەرىپ جاتقانىن عانا كورسەتە الادى. ال ناقتى قانداي سالانى قارجىلاندىرۋ قاجەت نەمەسە رەسۋرستاردى قالاي ءبولۋ كەرەك تۋرالى شەشىمدى جاۋاپتى ورگاندار قابىلدايدى.
بۇل رەتتە اشىقتىق پەن باقىلاۋ جي قولدانۋداعى باستى ۇستانىم بولىپ سانالاتىنىن ايتا كەتكەن ورىندى.
– وسى تەحنولوگيانىڭ ۇسىنىسى مىندەتتى تۇردە ەسكەرىلۋى قاجەت پە, الدە بۇل قوسىمشا كوزدەلىپ وتىرعان امال ما؟
– جي بەرگەن كەڭەستى «مىندەتتى ءارى ءماجبۇرلى تۇردە ۇستانۋ قاجەت» دەگەن اڭگىمە قوزعالعان ەمەس. مۇنداي زاڭ دا جوق. تاعى دا قايتالاپ ايتايىن, ەڭ الدىمەن بۇل انىقتامالىق اقپاراتتى, ءتۇرلى بولجامداردى, سالىستىرمالى تالداۋ مەن ستسەناريلەردى ۇسىناتىن كومەكشى قۇرال. ونىڭ ۇسىنىستارىن قولدانۋ مىندەتى سانالمايدى. ماسەلەن, جي بەلگىلى ءبىر باعىتتا ارتىق شىعىندى نەمەسە ورىنسىز بيۋدجەت جوسپارلاۋىنىڭ قاۋپىن بايقادى دەلىك – بۇل اۆتوماتتى رەتتەۋدىڭ ەمەس, مۇقيات تالداۋ جاساۋدىڭ نەگىزى بولادى. دەمەك, باستى مىندەت – مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە تەز, ءدال جانە وبەكتيۆتى مالىمەتتەردىڭ نەگىزىندە ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋگە قولعابىس ەتۋ. ۇسىنىستار ساپاسىنىڭ بىرتىندەپ جاقسارۋىمەن جانە تابىستى كەيستەردىڭ ۇلعايۋىمەن جي-گە دەگەن سەنىم تابيعي تۇردە ارتادى دەپ ويلايمىن.
– جوبانىڭ ارحيتەكتۋراسى جايلى ايتىپ وتسەڭىز. ونىڭ مودەلىن كىم تەكسەرەدى, ءاۋديتتى كىمدەر جۇرگىزەدى؟
– جۇيەنىڭ ارحيتەكتۋراسى مەن ۇيلەستىرۋ ماسەلەسى قارجى مينيسترلىگى جانە ەلەكتروندىق قارجى ورتالىعىنىڭ قاراۋىندا. سونداي-اق بۇعان تەحنيكالىق جانە عىلىمي باعىتتا قىزمەت ەتەتىن ارىپتەستەر قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. ءار ىشكى جۇيە بولجاۋ, باقىلاۋ, تالداۋ رەتىندە دەربەس دامي الاتىنداي, بىراق تۇتاستاي تسيفرلى پلاتفورمامەن ۇيلەسىم تاباتىن مودۋلدىك ارحيتەكتۋرا نەگىزگە الىنىپ وتىر. مودەلدەردى تەكسەرۋ مەن اۋديتكە توقتالساق, مۇندا كوپ دەڭگەيلى باقىلاۋ جۇيەسى وتە ماڭىزدى. مودەلدەردى تەحنيكالىق ۆاليداتسيالاۋ ەتالوندىق دەرەكتەر جيىنتىعىنىڭ نەگىزىندە, مەتريكانى جانە تەستىلەۋدى پايدالانىپ, ەنگىزۋ كەزەڭىندە جۇرگىزىلەدى. فۋنكتسيونالدى اۋديت عىلىم مەن تاۋەلسىز IT-قۇرىلىمدارىنىڭ وكىلدەرىن قوسا العاندا, سالا ساراپشىلارىن تارتا وتىرىپ جۇرگىزىلەدى. وسى ورايدا بارلىق مودەلدىڭ ءتىلى تۇسىنىكتى, قۇجاتتارى مەن ەسەپ بەرۋ تەتىگى جولعا قويىلعان بولۋى ءتيىس.
– وتاندىق ءونىم ەنگىزىلە مە, الدە ەلىمىزدىڭ قارجى جۇيەسىنە بەيىمدەلگەن شەتەلدىك پلاتفورماعا باسىمدىق بەرىلە مە؟
– ءبىز گيبريدتى, ياعني ارالاس ۇلگىدەگى ءتاسىلدى قاراستىرىپ وتىرمىز. ءبىرىنشى كەزەڭدە دامۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ مالىمەتتەرگە, ءتىلىمىز بەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ەرەكشەلىگىنە بەيىمدەلە الاتىن شەتەلدىك اشىق پلاتفورمالار قولدانىلادى. بۇل ءتيىستى شەشىمدەردى جىلدام تەكسەرىپ, پراكتيكالىق تاجىريبە جيناۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بىراق باستى مىندەت – ەكونوميكامىزدىڭ, زاڭدارىمىزدىڭ, فيسكالدى جۇيەنىڭ جانە تىلدىك ورتانىڭ (قازاق جانە ورىس تىلدەرى, بيۋدجەت تەرمينولوگياسى) ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرەتىن ۇلكەن مودەلدەردى (LLM) قوسا العاندا, ءوزىمىزدىڭ وتاندىق مودەلدەردى ازىرلەپ, جولعا قويۋ. بۇل – تەحنولوگيالىق اسپەكتىلەرمەن قاتار تۇتاستاي دەرەكتەردىڭ دەربەستىگى مەن تسيفرلى تاۋەلسىزدىگىمىزگە قاتىستى اۋقىمدى ماسەلە. سوندىقتان بەيىمدەلگەن شەشىمدەردى ەنگىزۋمەن قاتار قارجى مينيسترلىگى سەرىكتەستەرمەن (ونىڭ ىشىندە «ەقو» اق, ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن زەرتتەۋ ورتالىقتارى) بىرلەسىپ, جاقىن ارادا بيۋدجەت سالاسىنداعى بارلىق «اقىلدى» جۇيەنىڭ تەمىرقازىعىنا اينالاتىن جي-ءدىڭ ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستى ىسكە اسىرىپ كەلەدى.
– راقمەت!
اڭگىمەلەسكەن اباي ايماعامبەت