استانادا كونستيتۋتسياسىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي 2022 جىلعى كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەرگە تۇسىندىرمەنىڭ 2-باسىلىمىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى, دەپ جازادى Egemen.kz.
باسىلىمدى كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى ۇسىنىستاردى ازىرلەگەن جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مارات باشيموۆ, كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ سۋدياسى ەركىن وڭعارباەۆ, قر زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ينديرا اۋباكىروۆا تانىستىردى. ولار 2022 جىلعى كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا توقتالدى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ نەگىزگى جاڭاشىلدىقتارى - پرەزيدەنتتى جەتى جىل مەرزىمگە سايلاۋ, كوپپارتيالىق جۇيەنىڭ دامۋىنا قوسىمشا جاعدايلار جاساۋ, ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتاردى قالىپتاستىرۋ كەزىندە ارالاس سايلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ, پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ جانە مارتەبەسىن جوعارىلاتۋ, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن جانە مىندەتتەرىن نىعايتۋ, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىن قايتا قۇرۋ تۋرالى نورمالار. مارات باشيموۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل – زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن ارتتىرۋ جولىنداعى ۇلكەن قادام, ءارى دەموكراتيا پرينتسيپتەرىنىڭ نىعايۋى.
«كۇشتى پرەزيدەنت, ىقپالدى پارلامەنت, ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» ءپرينتسيپى دە وسى كونستيتۋتسيالىق رەفورمادان شىققان. ويتكەنى ۇكىمەت جاۋاپكەرشىلىكتى ۇلعايتىپ وتىرۋ كەرەك. وسىنداي كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى جانە ونىڭ اشىقتىعىن كۇشەيتتى. ادام قۇقىقتارىنا باسا نازار اۋدارىلدى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ سۋدياسى ەركىن وڭعارباەۆ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ تەتىكتەرىن كۇشەيتۋ تۋرالى ايتتى. ول قازىرگى ۋاقىتتا ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتقا تىكەلەي جۇگىنۋگە قۇقىعى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇرىن مۇنداي قۇقىق بولماعان. 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان وسى كۇنگە دەيىن كونستيتۋتسيالىق سوتقا كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردى قاراساق, ازاماتتاردان 11 مىڭنان استام ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, پرەزيدەنتتىڭ, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ وتىنىشتەرى بار. الايدا, 99%-ى – ازاماتتاردىڭ تىكەلەي وتىنىشتەرى. ارينە, بۇل — دەموكراتيالىق مەملەكەتتىڭ دامۋى جولىنداعى ۇلكەن سەرپىلىس. پرەزيدەنتىمىز ءجيى ايتاتىن ادىلەتتى قازاقستان يدەياسى – وسى كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ قىزمەتى ارقىلى دا ىسكە اسىپ جاتىر», دەدى ەركىن وڭعارباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ قۇرىلۋى مەملەكەتتىك ورگانداردى تارتىپكە كەلتىرىپ, زاڭ شىعارۋ پروتسەسىنە, سونىڭ ىشىندە پارلامەنت پەن ۇكىمەت جۇمىسىنا اسەر ەتەدى.
«كونستيتۋتسيالىق سوت ءوز جۇمىسىن باستاعالى بەرى 74 نورماتيۆتىك قاۋلى قابىلدادى, ولاردىڭ باسىم بولىگى – ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان», دەپ ناقتىلادى كونستيتۋتسيالىق سوت سۋدياسى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ينديرا اۋباكىروۆا 2022 جىلى قابىلدانعان كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەر تۋرالى ايتا وتىرىپ, جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيا قازاقستانداعى كونستيتۋتسيوناليزمنىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاۋعا نەگىز بولعانىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىندە بۇل نورمالاردىڭ بارلىعى قوعامىمىزدى, ساياسي جۇيەمىزدى, ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىن ىلگەرى جىلجىتىپ جاتىر دەپ سەنىممەن ايتا الامىز», دەدى ول.
پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتقا قاتىستى كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر تۋرالى ايتا كەلە, قۇقىقتانۋشى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز وكىلەتتىگىن جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭىندە ساياسي پارتيادا بولماۋعا ءتيىس دەگەن نورماعا توقتالدى.
«بۇل باستامانى مەملەكەت باسشىسى ءوزى كوتەردى, ءبىز ونى كونستيتۋتسيالىق ەرەجەگە اينالدىردىق. پرەزيدەنتتىڭ پارتيادان تىس ءارى ساياسي تۇرعىدان بەيتاراپ بولۋى ساياسي جۇيەدە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ قورعالۋىن كۇشەيتەدى. وسى جاڭاشىلدىقتار ەنگىزىلگەننەن كەيىن, بىزدە كوپتەگەن باعىتتار بويىنشا ادىلەتتى ءارى ادامنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە باسىمدىق بەرەتىن قوعام مەن مەملەكەتتى قالىپتاستىراتىن جاڭا باعدارلار ايقىندالدى», دەدى زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.