ىرىزدىقتان ءۇمىت مول

وسىمدىك شارۋاشىلىعى وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى سالاسى رەتىندە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن عانا ەمەس, جالپى ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعىن دا قامتاماسىز ەتەتىنى بەلگىلى. نازار اۋدارارلىق ءبىر جاڭالىق, بيىل العاش رەت اگرونوميالىق كەڭەس قۇرىلدى. كەڭەستىڭ قۇرامىنا جاۋاپتى مەكەمە وكىلدەرى, حالىق قالاۋلىلارى, بىلىكتى اگرونومدار مەن عىلىمي ۇيىمدار ەنگىزىلىپ وتىر. جاڭا قۇرىلىم اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىن ىلكىمدى ۇيلەستىرىپ, تۇراقتى باقىلاۋ جاساپ, تۇقىم ساپاسىنا جانە اگروتەحنيكالىق شارالاردىڭ مۇلتىكسىز ساقتالۋىن قاداعالايدى.

ءوڭىر ديقاندارىنىڭ ىلكىمدى ىسىنە مەم­­لەكەتتىك قولداۋدىڭ اسەرى ءتيىپ وتىر­عاندىعىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. وسى­ن­داي قامقورلىقتىڭ ارقاسىندا كوكتەمگى ەگىس جانە اگروتەحنيكالىق ءىس-شارالار كەشەنى ءوز ۋاقىتىندا وتكىزىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس وسىمدىك شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋدى ءارتاراپتاندىرۋ جۇمىسى ساتىمەن ساباق­تالىپ, جالعاستى.

جازدىق ەگىس القابىنىڭ كولەمى 5,3 ميلليون گەكتار. وتكەن جىلمەن سالىستىرساق, 128 مىڭ گەكتارعا كوپتەۋ. ونىڭ ىشىندە ءداندى جانە بۇرشاقتى داقىلدار القابى 4,7 ميلليون گەكتارعا تەڭ. بيداي ەگىلگەن القاپتار كولەمى 131 مىڭ گەكتارعا قىسقاردى. ەسەسىنە, مايلى داقىلدار كولەمى بۇرىنعى مەجەدەن اسىپ, 495,4 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلدى. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتا كەتەتىن بولساق, 2024 جىلى 268,6 مىڭ گەكتار ەگىلگەن بولاتىن. كەيىنگى جىلدارى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا دا مەيلىنشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. جەمشوپ داقىلدارى 167,9 مىڭ گەكتارعا ەگىلدى. كارتوپ پەن كوكونىس ەگىلگەن القاپتار كولەمى 8,7 مىڭعا جەتتى.

اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى كوكتەمگى قاربالاس شاقتا كىدىرىسسىز جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن ديزەل وتىنى ءبولىندى. ءار ءليترى 264 تەڭگە بولاتىن 76,6 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ديقاندارعا ءبولىنىپ بەرىلدى. وسى ارادا ديزەل وتىنىن جونەلتۋ بەلگىلەنگەن كەستە بويىنشا مۇلتىكسىز جۇرگىزىلەتىنىن اتاپ ايتا كەتۋ كەرەك. قاس قاعىم ءساتى قىمبات كوكتەمگى ەگىس كەزىندە ءىس تەتىگىن ماشينا-تراكتور پاركى شەشەتىندىگى بەلگىلى. كوكتەمگى دالا جۇمىسىنا 37 مىڭ بىرلىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى جۇمىلدىرىلدى. ءسال عانا تاراتىپ ايتاتىن بولساق, ونىڭ 12,5 مىڭى تراكتور, 16,9 مىڭ ءدان سەپكىش قۇرىلعىلار. ءبىر جاق­سى­سى, ونىمدىلىگى جوعارى ەگىس كەشەن­دە­رى­نىڭ سانى 1,5 مىڭعا جەتىپ وتىر.

كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىن ءساتتى وتكىزگەن­نەن كەيىن وبلىس ديقاندارى ەگىندى ارام­شوپتەردەن, ارقيلى اۋرۋلار مەن زيانكەستەردەن قورعاۋ ىسىنە بەل بۋىپ كىرىسىپ كەتتى. ارام شوپتەرگە قارسى حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارى 4,2 مىڭ گەكتاردا جۇر­گىزىلدى. بۇل كولەم 106 پايىزدى قۇرايدى. شەگىرتكەلەردى جويۋ, الدىن الۋ جۇمىسى دا تالاپقا ساي دەۋگە بولادى. 132,9 مىڭ گەكتار القاپتا حيميالىق وڭدەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى.

جەر ەمگەن ديقاندار ءۇشىن اسا ءبىر ماڭىزدى جاي توپىراق قۇنارلىلىعىن ازايتپاۋ. 336 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىش استىقتى القاپتارعا ءسىڭىرىلدى. وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن 78 مىڭ تونناعا كوبىرەك. وسى ارادا ۇكىمەت رەزەرۆىنەن بولىنگەن 12 ميلليارد تەڭگەنىڭ سەپتىگى تيگەندىگىن ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتكەنىمىز شارت. وسى كومەكتىڭ ارقاسىندا مەجەلەنگەن كولەمدە جوسپارلى ءىس تولىق اتقارىلدى. بۇگىندە وبلىس ديقاندارى وتاندىق مينەرالدى تىڭايتقىش وندىرۋشىلەردەن 303 مىڭ توننا قاجەتتى تىڭايتقىش ساتىپ الۋعا شارت جاساسىپ وتىر. ونىڭ 273 مىڭ تونناسى استىقتى القاپتاردىڭ توپىراعىنا ءسىڭىرىلدى.

قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى دە وڭتايلى شەشىلدى. «كەڭ دالا» جانە «كەڭ دالا-2» باعدارلامالارى بويىنشا قارجىلاندىرۋ ارنالارىن كەڭەيتۋ ەسەبىنەن 905 فەرمەرگە 117 ميلليارد تەڭگە شاماسىندا قولداۋ كورسەتىلدى. ىسكە اسىرىلىپ جاتقان وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ جەڭىلدىكتى ليزينگ باعدارلاماسى بويىنشا ماشينا-تراكتور پاركى 10 پايىزعا دەيىن جاڭارتىلىپ كەلەدى. 2024 جىلى جەڭىلدەتىلگەن ليزينگ بويىنشا 18,8 ميلليارد تەڭگەگە 334 بىرلىك تەحنيكا ساتىپ الىنسا, بيىل جىل باسىنان بەرى 29,6 ميلليارد تەڭگەگە 734 بىرلىك تەحنيكا الىندى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 1,4 ەسە جوعارى. قارجىلىق قولداۋ دا از ەمەس. ءوڭىردىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا 233,5 ميلليارد تەڭگە قاراجات باعىتتالسا, ونىڭ 63,3 ميلليارد تەڭگەسى قايتارىلمايتىن سۋبسيديالار.

ەندىگى ماسەلە جەردە وسكەندى جەردە قالدىرماي, ۋاقتىلى جيناپ الۋ. بۇل ورايدا جاڭا ەگىندى ىسىراپسىز ساقتاۋ ءۇشىن ەلەۆاتورلار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنىڭ تالاپقا ساي قويماسى بولۋى قاجەت.

– وبلىستا سىيىمدىلىعى 4,3 ميلليون توننا بولاتىن 66 ليتسەنزيالانعان استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارى جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربەك بادىراقوۆ, – جالپى وبلىستا 7,2 ميلليون توننا استىق ساقتايتىن ورىن بار. قاجەت بولعان جاعدايدا ىلعالدى جانە قۇرعاق ءداندى ساقتاۋعا ارنالعان استىق قاپتامالارى كادەگە جاراتىلادى.

وڭىردە بيىل وراق كەزىندە 264 استىق كەپتىرگىش پايدالانىلماق. كەپتىرگىشتەردىڭ ونىمدىلىگى ساعاتىنا 9,7 مىڭ توننا استىقتى كەپتىرۋگە قاپتال جەتەدى.

ەگىن وراعىنا جەتى مىڭنان استام استىق كومباينى قاتىستىرىلماق. ونىڭ 4,8 مىڭ بىرلىگى جاڭا زامانعى ونىمدىلىگى جوعارى كومبايندار. سونداي-اق 2,7 مىڭ بىرلىك وراق پەن 4,8 مىڭ بىرلىك جۇك كولىكتەرى دە پايدالانىلادى. قازىر بارلىق تەحنيكا 100 پايىز دايىن. ءار ءليترى 254 تەڭگەدەن 84,4 مىڭ توننا ديزەل وتىنى جەتكىزىلمەك.

بۇگىنگى تاڭدا كۇزدىك بيدايدى جيناۋ ناۋقانى جۇرگىزىلىپ جاتىر. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ زەرەندى اۋدانىنداعى «زەرەندى ساقتاۋ ونىمدەرى» جانە ساندىقتاۋ اۋدانىنداعى «ساندىقتاۋ اگرو» سەرىكتەستىكتەر بۇل جۇمىستى باستاپ كەتتى. ديقاندار ەگىن وراعىن تامىز ايىنىڭ ورتاسى اۋا باستاماق.