ەل ەكونوميكاسىنىڭ قۋاتتى كۇشى

كەيىنگى التى جىلدا ەل كولەمىندە 97,9 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنىپ, 871 404 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. 2025 جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا عانا 7,9 ملن شارشى مەتر, 72 300 تۇرعىن ءۇي تاپسىرىلدى. بۇل دا بولسا – تۇراقتى ءوسۋ ديناميكاسىنىڭ ناقتى كورسەتكىشى. سانداردىڭ سىرتىندا قولايلى دا زاماناۋي ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن جاسايتىن ينجەنەرلەردىڭ, ساۋلەتشىلەردىڭ, ديزاينەرلەردىڭ, قۇرىش قولدى قاراپايىم جۇمىسشىلاردىڭ ەرەسەن ەڭبەگى تۇر.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمي­نيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ: «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ ينۆەس­تيتسيانىڭ ۇلعايۋىمەن قاتار جۇرەدى. التى جىلدا سالاعا 15,4 ترلن تەڭگە, وسى جىلدىڭ التى ايىندا تاعى 1,5 ترلن تەڭگە تارتىلدى. قاراجات تەك جاڭا ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا دا باعىتتالىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىل­عى جىلدى «جۇمىسشى ما­مان­دىقتار جىلى» دەپ جاريالاۋى جۇمىسشى ماماندىقتار بەدە­لىن ارتتىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولدى», دەپ اتاپ ءوتتى.

ينفوگرافيكانى جاساعان – الماس ماناپ, «ەQ»

باستى كورسەتكىش – ادامي كاپيتال

سالانى دامىتۋدىڭ نەگىزگى كورسەتكىشى – ادامي كاپيتال. ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى ۇلت­تىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەك­تە­رىنە سايكەس, 2025 جىلدىڭ I توق­سانىنداعى جاعداي بويىنشا قۇ­رىلىس سالاسىندا 106 مىڭنان اس­تام قىزمەتشى جۇمىسپەن قام­تىلدى. سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورتا­شا جالاقىسى – 485 مىڭ تەڭگە, بۇل ەلدەگى ورتاشا ايلىق جالاقى مولشەرىنەن (423 مىڭ تەڭگە) 14,8%-عا جوعارى.

ەلىمىزدە ورتامەرزىمدى كەزەڭ­دە كادرلارعا بولجامدى قاجەت­تىلىك شامامەن 3 ملن ادامدى قۇرايدى, ونىڭ 7%-ى, شامامەن 210 مىڭ ادام قۇرىلىس سالاسىنا تيەسىلى. مەملەكەت ۇدايى قۇرىلىس سالاسىنداعى ادامي كاپيتالدى دامىتۋ, مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جونىندە ءتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزىپ وتىرادى. ايتالىق, باكالاۆرياتقا تۇسۋگە 2025–2026 وقۋ جىلىندا 77 مىڭنان استام گرانت ءبولىندى, ونىڭ ىشىندە ينجەنەرلىك, وڭدەۋ, قۇرىلىس سالالارى بويىنشا جوعارى ءبىلىم الۋعا 22 مىڭنان استام گرانت ءبولىندى. تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم ۇيىمدارىندا «ينجەنەرلىك, وڭدەۋ جانە قۇرىلىس سالالارى» باعىتى بويىنشا 2024–2025 وقۋ جىلىنىڭ باسىنان 160 مىڭنان استام ادام, سونداي-اق جوعارى ءبى­لىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىن­شا 102 مىڭنان استام ستۋدەنت وقىپ جاتىر.

كوللەدج تۇلەكتەرىنىڭ قۇرى­لىس سالاسىنا جۇمىسقا ورنالاسۋى 82,7% قۇرايدى. 2024 جىلعى 15 قاڭتاردان باستاپ اۋىلدا, كەنتتە نەمەسە اۋىلدىق وكرۋگتە جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي سالعان جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ 5 ملن تەڭگەگە دەيىنگى مولشەردە مەملەكەتتىك سۋبسيديا الۋعا مۇمكىندىگى بار.

تۇراقتى ءوسىم, تىڭ مۇمكىندىك

قۇرىلىسشىلار كۇنىنىڭ تاريحى وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا جاڭا قالالار, زاۋىتتار مەن تۇرعىن ۇيلەر قاۋىرت سالىنا باس­تاعان كەزەڭمەن تىعىز بايلانىس­تى. سول ءداستۇر ەلىمىز ەگەمەندىك العان سوڭ ساتىمەن جالعاستى. قالا, اۋىل, اۋدانداردا قۇرىلىس جۇ­مىستارى كەڭ قانات جايدى. 2024 جىلى ەلىمىز بويىنشا رەكورد­تىق 19,1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى, جاڭا پاتەرلەر سانى 173 مىڭنان استى.

جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ كەلە­دى. ماسەلەن, 2019–2024 جىلدار ارالىعىندا 183 مىڭنان اس­تام جەر ۋچاسكەسى ينجەنەرلىك جە­لى­لەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇدان بولەك, جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا, جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالارى اياسىندا التى جىل ىشىندە الەۋمەتتىك وسال سانات­تار 77 مىڭنان استام جالعا بەرى­لەتىن پاتەر, «وتباسى بانكىنىڭ» جەڭىلدەتىلگەن قارىزدارى ارقىلى 80 مىڭنان استام قولجەتىمدى نەسيە (2% مولشەرلەمە بويىنشا – 22 022 زايم, 5% مولشەرلەمە بويىنشا – 58 450 زايم) الدى. بۇل يگى شارالار ازاماتتاردىڭ جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتتى, جاڭا اۋدانداردىڭ دامۋى­نا ىقپال ەتتى.

تۇرعىن ۇيدەن ينفراقۇرىلىمعا دەيىن

بۇرىنىراقتا قۇرىلىسشىلار ونەركاسىپ ورىندارى مەن جاڭا قالالار سالۋعا باسىمدىق بەرىپ كەلگەن بولسا, بۇگىندە ولار تۇر­عىن ءۇي قورىن دا, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دا دامىتۋعا دا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. كەيىنگى التى جىلدا حالىقتى سۋمەن قامتۋ دەڭگەيى ءوستى, قازىر قا­لا­لاردىڭ 99,3%-ى, اۋىلداردىڭ 97,5%-ى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. سونى­مەن قاتار كارىز-تازارتۋ قۇرىل­عىلارىن قايتا جاڭارتۋ, جاڭا جولدار سالۋ, تۇرعىن ءۇي قورىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى.

وڭىرلەردە تۇرعىن ءۇي-كوممۋ­نالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامى­تۋدىڭ 2023–2029 جىلدارعا ار­نالعان تۇجىرىمداماسى شەڭ­بەرىندە كوندومينيۋم نىسان­دا­رىنىڭ بارلىق مۇلكىنە, ونىڭ ىشىندە قاسبەتتەرى مەن شاتىر­لا­رىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇر­گى­زى­­لىپ جاتىر. سونداي-اق وڭىر­لەر­گە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قارا­جا­تىنان كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەرگە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋگە 7 جىلعا 0,1%-دىق كرەديتتەر بەرى­لەدى. تەك 2024 جىلى عانا 233 كوپ­قاباتتى تۇرعىن ءۇي كۇردەلى جون­دەۋدەن ءوتتى. سونىڭ ارقاسىندا مىڭ­داعان وتباسىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاع­دايى جاقساردى, تۇرعىن ءۇي قو­رىنىڭ ساقتالۋى قامتاماسىز ەتىلدى.

سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ

قۇرىلىسشى ماماندىعى قا­شان­نان تەك جاسامپازدىقپەن عانا ەمەس, قالپىنا كەلتىرۋمەن دە بايلانىستى. ايتالىق, 2024 جىلعى الاپات سۋ تاسقىنىنان كەيىن, 17 مىڭنان استام ءۇي مەن ساياجاي زارداپ شەك­تى. سول كەزدە اۋىلدارعا, ازا­مات­تارعا كەل­تىرىلگەن زياندى وتەۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگى ناتيجە­سىندە قىسقامەرزىمدە 9 156 ءۇي جون­دەلىپ, 2700-گە جۋىق جاڭا ءۇي سا­لىندى. سونىمەن قاتار, كاسى­بي مامانداردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمى­سىنىڭ ارقاسىندا جولدار, كو­پ­ىرلەر, ەلەكتر جەلىلەرى, ءبىلىم, مادەنيەت, سپورت نىساندا­رى قالپىنا كەلتىرىلدى. بۇل جۇ­مىس زارداپ شەككەن ازامات­تاردىڭ قالىپتى ومىرگە ورا­لۋىن قامتاماسىز ەتتى, ينفراقۇ­رى­لىمنىڭ بولاشاق سىن-قاتەر­لەرگە تۇراقتىلىعىن ارتتىردى.

تسيفرلاندىرۋ جانە يننوۆاتسيا

بۇگىندە قۇرىلىس سالاسىن­دا «e-Qurylys», قالا قۇرىلىسى كاداس­ترى سياقتى اۆتوماتتاندىرىل­عان باقىلاۋ جۇيەلەرى ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇل باستامالار جوبالاۋدان باستاپ پايدالانۋعا بەرۋگە دەيىنگى ءاربىر كەزەڭدى باقى­لاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ۇدەرىس­تەردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرادى, ستاندارتتاردىڭ ساقتالۋىنا كەپىل بولادى. تسيفرلىق تەحنولوگيالار قۇرىلىستى جىلدام, قاۋىپسىز, ساپالى جۇرگىزۋگە بىردەن-ءبىر سەپ.

كەيىنگى جىلدارى قۇرىلىس سالاسىندا اۋقىمدى تسيفرلىق ترانسفورماتسيالار جۇزەگە اسىپ جاتىر. ونەركاسىپ جانە قۇ­رىلىس مينيسترلىگىنىڭ نەگىز­گى جوبالارىنىڭ ءبىرى بىرىڭ­عاي تسيفرلىق ەكوجۇيەنى – قولدا­نىستاعى اقپاراتتىق جۇيەلەردى الماستىراتىن «تاپسىرىس بە­رۋشى­نىڭ بىرىڭعاي تەرەزەسىن» ەنگىزۋى بولدى. جاڭا پورتال egov.kz پلاتفورماسىمەن بى­رىكتىرىلەدى دە, قالا قۇرىلىسىن جوسپارلاۋدان باستاپ نىسانداردى پايدالانۋعا بەرۋگە دەيىن قۇرىلىستى سۇيەمەلدەۋدىڭ تولىق تسيكلىن قامتاماسىز ەتەدى. قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ ينجە­نەرلىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ 90%-دان استامى تسيفرلاندىرىلدى.

قىسقاسى, بۇگىنگى قۇرىلىس الاڭى – جاي عانا عيماراتتار تۇرعىزۋ ەمەس, بارلىق ازاماتتارعا قولايلى, قاۋىپسىز, زاماناۋي ورتا قالىپتاستىرۋ جونىندەگى كەشەندى جۇمىستىڭ توعىسقان جەرى. سول تۇرعىدا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ اتاپ وتكەندەي: ء«وسىپ كەلە جاتقان ۋربانيزاتسيا, قالالاردىڭ قار­قىندى دامۋى جاعدايىندا قۇرى­لىس سالاسى ەلدەگى ءوسىم, ءومىر ساپا­سىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى, قۇرى­لىسشىلاردىڭ تاجىريبەسى, كاسى­بيلىگى مەن ادالدىعى ەل ەكونو­ميكاسىنىڭ سەنىمدى تىرەگى بولىپ قالا بەرەدى».

تۇرعىن ۇيلەر سالىپ, ينجە­نەر­لىك جەلىلەردى جاڭارتىپ, اسا ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق نى­سان­داردى جاساپ, وتاندىق ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ جاتقان ماماندار قانداي قۇرمەتكە بولسىن لايىق.