ەل ەرتەڭىن بۇگىن ويلاساق ۇتامىز

 

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ ۇندەۋى

ءبىز, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى مۇشەلەرى, بولاشاققا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى سەزىنە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ جاقتاستارى ءارى وتانىمىزدىڭ پاتريوتتارى رەتىندە حالىققا ۇندەۋ جولدايمىز. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كوپتەگەن ازاماتتار حابارلاسۋدا. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وسى ماڭىزدى ماسەلە بويىنشا ۇستانىمىن ءبىلدىرۋدى ءوزىنىڭ ازاماتتىق بورىشى دەپ سانايدى. الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىس پەن كۇردەلى حالىقارالىق جاعداي ورىن الىپ وتىرعان تۇستا سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى جالپىحالىقتىق باستامانىڭ كوتەرىلۋى ۋاقىت تالابى بولىپ تابىلادى. جاھاندىق سىن-قاتەرلەر كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا قازاقستاندى داعدارىستان الىپ شىعۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا سەنىم مانداتى بەرىلۋى قاجەت. الەمدە تۇراقسىزدىق ورىن العان جاڭا ءارى كۇردەلى كەزەڭدە  ەلىمىز ستراتەگيالىق باعىتىنان اينىماي, قازاقستاندى جاڭعىرتۋ جانە دۇنيە ءجۇزىنىڭ وزىق 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋى ءۇشىن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆقا سەنىم ءبىلدىرۋ قاجەت. سونىمەن قاتار, ەلباسىنا سەنىم مانداتىن ءبىلدىرۋ ارقىلى الەمدىك دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىندە حالقىمىزدى بىرىكتىرىپ, مەملەكەتتى دامىتۋداعى ماڭىزدى ماسەلەلەرگە دەن قويۋعا مۇمكىندىك الامىز. بۇگىندە «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» باعدارلاماسىن جانە «قازاقستان-2050» ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمىزدى بىرىكتىرۋ كەرەك. مەملەكەت باسشىسى جۇرگىزىپ وتىرعان ساياسات توڭىرەگىندە توپتاسۋ ارقىلى ەلىمىزدىڭ ودان ءارى قارقىندى دامۋى مەن ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزە الاتىنىمىزعا سەنىمدىمىز. سوندىقتان وسى كۇردەلى زاماندا ءبىز بارشا قازاقستاندىقتاردى ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ توڭىرەگىندە توپتاسۋعا شاقىرامىز. پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ ارقىلى ەكونوميكا ءوسىمىن نىعايتۋ, جۇرگىزىلىپ وتىرعان ساياساتتىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. بۇل باستاماعا شىن مانىندە باسقا بالاما جوق. سونىمەن بىرگە, ەندىگى 2016 جىلى پرەزيدەنتتىك جانە پارلامەنتتىك سايلاۋلار ءبىر مەزگىلگە سايكەس كەلەدى. كونستيتۋتسيا نورمالارىن بۇلجىتپاي ورىنداۋ ماقساتىندا ەكى سايلاۋدى ءارتۇرلى كەزەڭدەردە وتكىزگەن ءجون. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وتانىمىزدىڭ ورنىقتى دامۋى مەن ىلگەرىلەۋىنە باعىتتالعان باس­تامالاردى قاشاندا قولداپ كەلدى جانە بولاشاقتا دا سولاي بولا بەرمەك. وسى جالپىحالىقتىق باستامانى كوتەرە وتىرىپ, قازاقستاندىقتار تاراپىنان دا, حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان دا قولداۋعا يە بولامىز دەگەن سەنىمدەمىز, ويتكەنى, ءبىز حالقىمىز بەن ەلىمىزدىڭ بيىك مۇددەسىن كوزدەپ وتىرمىز. تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگى بولعاي! قازاقستان جىلدان-جىلعا گۇلدەنىپ, الەمنىڭ بەلدى ءارى بەدەلدى مەملەكەتىنە اينالا بەرسىن! ءبىز, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى مۇشەلەرى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ ماجىلىسىندەگى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ دەپۋتاتتار توبىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرسىن دەپ ۇندەۋ جولدايمىز. قازاقستاندىقتار الەمنىڭ ەكونوميكاسى ەڭ وزىق وتىز ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جالعاستىرۋدى قالايدى! قازاقستاندىقتار «نۇرلى جول – بولاشاققا باس­تار جول» باعدارلاماسىن قولدايدى! قازاقستاندىقتار ىشكى ساياسي تۇراقتىلىقتى نىعايتۋدى, ودان ءارى دامۋدى قالايدى! ءبىز بارشا قازاقستان حالقىن, ساياسي پارتيالاردى, ازاماتتىق سەكتوردى جانە ەلىمىزدىڭ پاتريوتتارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى باستامانى قولداۋعا شاقىرامىز! استانا, 2015 جىلعى 14 اقپان

 

 دامۋدىڭ دارا مۇمكىندىگى

14 اقپاندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەڭەسى 2015 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. «نۇر وتان» پارتياسى ەلدەگى جەتەكشى ساياسي كۇش رەتىندە اتالعان باستامانى تولىقتاي قولدايتىنىن ءبىلدىردى. بۇگىندە الەمدە قارجى-ەكو­نوميكالىق داعدارىستىڭ جاڭا تولقىنى تارالىپ, كۇردەلى گەوساياسي قىسىمنىڭ سالدارىنان جاعداي شيەلەنىسە تۇسۋدە, دەلىنگەن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مالىمدەمەسىندە. ءدال وسى كەزەڭدە ءتىپتى الەمنىڭ ەڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ وزىندە دە كسەنوفوبيا, ءدىني توزىمسىزدىك ءورشىپ, راديكالدىق قوزعالىستار كۇش الۋعا اينالدى. ەلباسى «نۇر وتان» پارتياسى ساياسي كەڭەسىندە اتاپ ايتقانداي, «تاياۋداعى جىلدار جاھاندىق سىناقتاردىڭ ۋاقىتى بولادى. بارلىق ەلدەر وسى كۇردەلى كەزەڭنەن ويداعىداي وتە المايدى. بۇدان تەك مىقتى مەملەكەتتەر, جۇدىرىقتاي جۇمىلعان حالىقتار عانا وتەتىن بولادى». قازاقستان جاھاندىق دۇنيەنىڭ ءبىر بولشەگى بولعاندىقتان, سىرتقى تەرىس ىقپالداردان تىس قالا المايدى. سوندىقتان, مەملەكەت باسشىسى «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن ۇسىندى, ەكونوميكا ءوسىمىن قامتا­ماسىز ەتۋدىڭ بارلىق شارالارى قابىلداندى. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى – بۇل تەك ناقتى, جەتە ەسەپتەلگەن ءىس-قيمىل جوسپارى عانا ەمەس, بۇل – كەلەشەكتىڭ ينفراقۇرىلىمىنا سالىنعان اسا اۋقىمدى ينۆەستيتسيا, بۇل – جۇمىس ورىندارى, قاراپايىم قازاقستاندىقتاردىڭ جايلى تۇرمىسىن ساقتاپ قالۋ, ولاردىڭ كەمەل كەلەشەككە دەگەن سەنىمى, دەلىنگەن پارتيانىڭ مالىمدەمەسىندە. بۇگىنگى تاڭدا بىرلىك پەن كەلىسىمدى, تۇراقتىلىقتى نىعاي­تۋدىڭ, قوعام مەن مەملەكەتتىڭ, ەلىمىزدىڭ بارشا ازاماتتارىنىڭ كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋدىڭ ماڭىزى وراسان. وسىعان بايلانىستى, قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىن قولداي وتىرا, «نۇر وتان» كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ باستاماسىن حالىق مۇددەسىنە ساي كەلەتىن ەڭ دۇرىس شەشىم دەپ سانايدى. مۇنداي قادامنىڭ قازىردىڭ وزىندە-اق پارلامەنتتى, ۇكىمەتتى, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى باس­قارۋ ورگاندارىن ءتاستۇيىن جۇمىل­دى­رىپ, حالىقتىڭ ومىرشەڭ ەنەرگيا­سىن باس­تى ماقسات – وتانىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ گۇل­دەنۋى مەن وركەندەۋىنە باعىتتاۋعا جول اشادى. ءبىزدىڭ حالقىمىز ەل تاريحىنىڭ ەڭ ءبىر شەشۋشى سات­تەرىندە بولاشاق ۇرپاق قامى ءۇشىن دانالىق تانىتا وتىرىپ, ءوز لي­دەرىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسۋ مەن بى­رى­گۋدىڭ اسا بيىك دەڭگەيىن كورسەتتى, دەلىنگەن مالىمدەمەدە. «نۇر وتان» پارتياسى ءوزىنىڭ مالىمدەمەسىنىڭ قورىتىندىسىندا بارشا ەل ازاماتتارىن, بارلىق ساياسي پارتيالار مەن قوعامدىق كۇشتەردى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ باستاماسىن قولداۋعا شاقىردى. بۇل ءبىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەن  ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, بۇدان دا قۋاتتى, بۇدان دا ءتاستۇيىن بولا ءتۇسۋىمىزدىڭ تاريحي مۇمكىندىگى, دەپ ەسەپتەيدى نۇروتاندىقتار.

 

بۇل جولى دا جۇمىلعان جۇدىرىق بولايىق

«ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىر­لەس­تىگىنىڭ ورتالىق كەڭەسى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ جونىندەگى ۇسىنىسقا بايلانىستى مالىمدەمە جاريالادى. وندا بىلاي دەلىنگەن: 14 اقپاندا قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسى 2015 جىلى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى. «ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ورتالىق كەڭەسى بۇل ۇسىنىستى تولىقتاي قولدايتىنىن مالىمدەدى. قازىرگى تاڭدا قارجىلىق-ەكو­نو­ميكالىق داعدارىستىڭ جاڭا تول­قىنى بەلەڭ الۋدا. بۇعان كۇر­دەلى حالىقارالىق جاعداي دا قوسىلىپ تۇر. قازاقستان الەمدىك قوعامداستىقتىڭ ءبىر بولشەگى رەتىندە دۇنيەجۇزىلىك داعدارىستىڭ اسەرىن سەزىنىپ وتىر. ايتسە دە, داعدارىسقا قارسى توتەپ بەرەرلىك ناقتى جوس­پارىمىز دا بارشىلىق. ول – ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن ومىرگە كەلگەن «نۇرلى جول» باع­دارلاماسى. ۇزاق مەرزىمدى «قا­زاقستان-2050» ۇدەمە­لى ين­دۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دا­­مۋ باعدارلاماسى. ءبىز, وسىنداي ساتتە ۋاقىت وزدىرماي كەزەكتى سايلاۋ وتكىزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. بۇل قادامىمىز بارشا حالىق بولىپ, ۇكىمەت جانە پارلامەنت, بارلىق ورتالىق ءارى جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارى بىرلەسە جۇمىس ىستەۋىنىڭ ارقاسىندا الەمدىك داعدارىستى ەڭسەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەگەن ويدامىز. «ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىر­لەستىگىنىڭ ورتالىق كەڭەسى ەلى­مىزدىڭ بارلىق ازاماتتارىن, قوعامدىق ۇيىمداردى وسى ۇسىنىستى قول­داۋعا شاقىرادى. بۇل جولى دا ءبارىمىز جۇمىلىپ جۇدىرىق بولىپ, قۋاتتى ءارى گۇلدەنگەن وتانىمىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قۇرۋ جولىنداعى كەزدەسكەن قيىندىقتاردى جەڭىپ شىعاتىنىمىزعا سەنىمدىمىز.

 

شەشۋشى ساتتەگى شەشىم

كەشە جازۋشىلار وداعىنىڭ بىرقاتار مۇشەلەرى باس قوسقان وتىرىس بولدى. باسقوسۋعا قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين, مەملەكەت قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, جازۋشىلار سۇلتان ورازالين مەن قاجىعالي مۇحانبەتقالي ۇلى جانە بەلگىلى اقىن نەسىپبەك ايت ۇلى قاتىستى. جيىنعا توراعالىق ەتكەن نۇرلان ورازالين باسقوسۋداعى نەگىزگى ماقسات پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ يدەياسىنا قاتىستى ەكەندىگىن ناقتىلادى. كۇنى كەشە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەڭەسى جاساعان ۇسىنىمنىڭ ۇتىمدى جاقتارى ءسوز بولعان وتىرىستا نۇرلان ورازالين جازۋشىلار وداعىنىڭ مالىمدەمەسىن وقىدى. «قازاقستان جازۋشىلار وداعى شىعارماشىلىق زيالى قاۋىمنىڭ جەتەكشى بىرلەستىگى رەتىندە وسى تاعدىرشەشتى ماسەلە بويىنشا ءوز ۇستانىمىن ايتۋدى ازاماتتىق بورىشى دەپ سانايدى», دەي كەلە, ول قازىرگى كۇنى الەمدەگى جاعدايدىڭ تۇراقسىز ەكەندىگىنە نازار سالدى. سونىمەن قاتار, ول قازاقستان جاھاندىق ەكونوميكانىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە الەمدىك قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالماعىن سەزىنۋدە دەي كەلە, ەلىمىزدەگى وعان قارسى ناقتى دامۋ جوسپارى ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول» باعدارلاماسى ەكەندىگىنە توقتالدى. سونداي-اق, دامۋ بارىسىندا ەلىمىزدە اۋقىمدى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقاندىعىن باسا ايتتى. بۇل ماسەلەدە  قوعامدى كوپ كۇتتىرمەي, سايلاۋ تسيكلىنان ءوتىپ الۋ ماڭىزدى دەگەن كوزقاراس تانىتتى. وسىنىڭ اياسىندا, جازۋشىلار وداعى تاراپىنان پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ يدەياسىن تولىعىمەن قولدايتىندارى اتاپ كورسەتىلدى. بۇل بارشا حالىقتىڭ جانە بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ داعدارىسقا قارسى شارالاردى ىسكە اسىرۋعا جۇمىلۋى ءۇشىن شەشۋشى شارت بولماق. حالقىمىز ارقاشان شەشۋشى ساتتەردە ءوز ەلباسىنىڭ ماڭىنا شوعىرلانىپ, كەز كەلگەن سىن-قاتەرلەرگە ءبىر ادامداي قارسى تۇرادى, دەي كەلە, نۇرلان ورازالين سايلاۋدى ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى بولاتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعى, ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعى, كونستيتۋتسيانىڭ 20 جىلدىعى, قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى قارساڭىندا وتكىزۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەندىگىن كولدەنەڭ تارتتى.

ەلميرا ماتىباەۆا, «ەگەمەن قازاقستان».

 

ەلىمىزدىڭ مۇددەسىنە قاجەت قادام

كەشە پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, «نۇر وتان» پارتياسى فراك­تسيا­سىنىڭ جەتەكشىسى داريعا نازارباەۆانىڭ جەتەكشى­لىگىمەن «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭە­سى­نىڭ باستاماسىن قولداۋ ماقسا­تىنداعى ماسەلەسىنە وراي جينالىسى بولىپ ءوتتى. باسقوسۋدى اشقان داريعا نازارباەۆا 14 اقپان كۇنى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ باستاماسىن ۇسىنعانىن مالىمدەدى. سونىمەن بىرگە, فراكتسيا جەتەكشىسى پارتيا باسشىلىعى مەن ساياسي كەڭەس بيۋروسى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ باستاماسىن قولداۋ جا­يىندا ۇندەۋ تاستاعانىن اتاپ ءوتتى. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ فراكتسياسى پارتيانىڭ نەگىزگى رەسۋرسى, سوندىقتان قازاقستاندىقتارعا, قوعامدىق ۇيىمدارعا, جاستارعا وسى باستامانى قولداۋ جايىندا ءدال سونداي ۇندەۋ جاسايدى. پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ ەلىمىز بەن حالقىمىزدىڭ مۇددەسى ءۇشىن وتە ماڭىزدى, وتە جاۋاپتى شەشىم بولىپ تابىلادى. بۇل قادام قازاقستاننىڭ كەلەشەگى مەن گۇلدەنۋى باستى ماقساتتارىنا جەتۋى جولىندا قازاقستاندىقتاردىڭ جىگەر-قۋاتىن بىرىكتىرۋ بولىپ تابىلادى. بۇگىن بىرلىك, كەلىسىم جانە تۇراقتىلىقتى بۇرىنعىدان دا بەتەر بىرىكتىرىپ, مەملەكەتتىڭ قايراتىن ۇشتاپ, قوعام مەن ەلدەگى بارلىق ازاماتتاردى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ماڭىنا توپتاستىرۋ اسا ماڭىزدى. بۇل – «قازاقستان-2050» جانە «ماڭگىلىك ەل» ستراتەگيالارىن بۇرىنعىدان دا قۋاتتى ەتىپ قانا قويماي, ولاردى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋدىڭ تاريحي مۇمكىندىگى. جينالىس بارىسىندا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ باستاماسىن قولداپ, «نۇر وتان» پارتياسى ساياسي كەڭە­سىنىڭ مۇشەسى ق.سۇلتانوۆ, فراكتسيا مۇشە­لەرى ۆ.روگالەۆ, و.اسانعازى, «حالىق قاھارمانى» ب.ەرتاەۆ ءسوز الدى. جينالىسقا پارلامەنت ماجىلىسىنە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنان سايلانعان دەپۋتاتتار دا قاتىستى. جينالىس قورىتىندىسى بويىنشا قاۋلى قابىلداندى, دەپ حابارلادى پارلامەنت ماجىلىسىندەگى «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ اپپاراتى.

 

جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى

كەشە قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋني­كاتسيالار قىزمەتىندە 14 اقپان كۇنى وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وتىرىسىندا  پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋگە قاتىس­تى كوتەرگەن باستاماسىنا وراي, بريفينگ ءوتتى. وعان قازاق­ستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىقتىق پارتياسىنىڭ جەتەكشىلەرى مەن «حالىقتىق كوممۋنيستەر» فراكتسياسىنىڭ دەپۋتاتتارى قاتىسىپ, وسىعان قاتىستى ءوز ويلارىن جەتكىزدى.  كەزدەسۋدە ءسوز العان پارتيا جە­تەكشىسى ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق­تىق پارتياسى قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى كەڭەسىنىڭ 2015 جىلى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ جونىندە كوتەرگەن باستاماسىن قولدايتىنىن, بۇل ورايدا, ءوز ۇستانىمدارىن جەتكىزۋدى قاجەت دەپ تاپقاندىقتارىن ءبىلدىردى. ء«بىز بۇگىن بۇل ماسەلەنى قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ پارلامەنت ماجىلىسىندەگى فراكتسياسىنىڭ تالقىلاۋىنا ۇسىندىق. فراكتسيا مۇشەلەرى جانە بارلىق «حالىقتىق كوممۋنيستەر» بۇل باستامانى تولىعىمەن قولدادى.  قازىرگى تاڭدا بارلىعىمىز الەمدى شارلاعان جانە كۇردەلى قۇبىلىسقا اينالعان ەكونوميكالىق داعدارىسقا الاڭداۋشىلىق تانىتىپ وتىرمىز. بۇل, ەڭ الدىمەن, قاراپايىم حالىققا ءوز اۋىرتپاشىلىعىن اكەلىپ, ەڭسەسىن باساتىنى بەلگىلى. اسىرەسە, وسىنداي-قيىن-قىستاۋ كەزەڭ  ەكونوميكاسى «سوزىلمالى رەتسەسسياعا» ۇرىنعان ەلدەردى ەكى ەسە تولعاندىرىپ وتىر. دەمەك, ءبىز مۇنداي قيىندىقتاردىڭ ءوز ەلىمىزگە دە كەلمەۋىنە ايرىقشا ءمان بەرىپ, ۇنەمى نازاردا ۇستاپ وتىرۋىمىز كەرەك.  مەملەكەت باسشىسى جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتتىڭ ناتيجەسىندە قارجىلىق داعدارىستى ەڭسەرۋدە جيناعان ءوز تاجىريبەمىز بار. وعان 90-شى جىلداردىڭ باسىنداعى قيىن-قىستاۋ كەزەڭ, 1997-1998 جىلدارداعى ازيا, 2008-2009 جىلدارداعى الەمدىك داعدارىستار دالەل. سوندىقتان, ءبىزدىڭ بويىمىزدا قانداي دا ءبىر قيىندىققا توتەپ بەرەتىن توزىمدىلىك قاسيەت قالىپتاسا باستادى. بۇل قاسيەت عالامدىق ەكونوميكانىڭ داعدارىسىنا قارسى تۇرۋعا سەپ بولاتىنى, سول ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا, جۇمىسسىزدىقتىڭ بەلەڭ الماۋى­نا, ازاماتتارعا ءوز ەڭبەكاقىلارىن, زەينەتاقىلارىن, باسقا دا الەۋمەتتىك تولەمدەرىن ۋاقتىلى تولەپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەرى انىق. سوندىقتان, ءدال وسىنداي جاعدايدا مەملەكەتتىڭ  باستى سايلاۋىن وتكىزۋ مەرزىمىنە قاتىستى سان ءتۇرلى داۋلى پىكىرلەردى توقتاتۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىز», دەدى ۆ. كوسارەۆ. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل سايلاۋ كەرىسىنشە, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ, زاڭ شىعارۋشى ورگانداردىڭ, بيلىك وكىلدەرىنىڭ, حالىقتىڭ  بارلىق كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋ ارقىلى جاھاندانۋ زامانى العا تارتقان كەدەرگىلەرگە توسقاۋىل قويۋعا سەپ بولۋى كەرەك. «سايلاۋ – بۇل جالپىحالىقتىق تەتىك, ەكىنشىدەن, بۇل – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. سول سەبەپتى, ءبىز دامۋ جولىنداعى قازاقستاننىڭ كەلەسى ءبىر كەزەڭنەن ءساتتى ءوتىپ قانا قويماي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرۋ جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى باس­تامالارىن ناتيجەلى تۇردە جۇزەگە اسىرادى دەپ ويلايمىز. بۇل سايلاۋدى وتكىزۋ ساياسي تۇراقتىلىقتى, قازاقستاندىق قوعامداعى ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا دا ىقپال ەتەر ەدى», دەدى ۆ.كوسارەۆ ءسوزىنىڭ سوڭىندا. ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».

 

پارتيا ۇستانىمى ايقىن

«اق جول» پارتياسى مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىستى قولدايدى – بۇل جونىندە كەشە قدپ ورتالىق كەڭەسى تورالقاسىنىڭ وتىرىسى وتكەن سوڭ, ازات پەرۋاشەۆ مالىمدەدى. قازاقستاننىڭ «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى 2015 جىلى مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ يدەياسىنا قاتىستى ءوزىنىڭ ۇستانىمىن ءبىلدىرۋدى ماڭىزدى دەپ سانايدى. مۇنداي باستامامەن 14 اقپاندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ شىققانى بەلگىلى, دەدى پارتيا توراعاسى. سونداي-اق, ول اتالعان ماسەلە پارتيانىڭ ورتالىق كەڭەسى پرەزيديۋمىندا تالقىلانعانىن ايتتى. بۇل يدەيانىڭ قازىردىڭ وزىندە قوعامدا وڭ پىكىرلەر تۋعىزىپ جاتقانى بەلگىلى, دەدى ول. بۇعان بايلانىستى, «اق جول» پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىستى قولدايتىنىن مالىمدەۋدى قاجەت دەپ سانايدى.  ءبىز بۇل تاعدىرشەشتى قادام ۇزاق مەرزىمدى ۇلتتىق مۇددەلەرگە ساي كەلەدى دەپ ەسەپتەيمىز. الەمدىك تۇراقسىزدىق, سىرتقى ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ قىسىمى جاعدايلارىندا قازاقستاندا پرەزيدەنت ۇسىنعان «نۇرلى جول» داعدارىسقا قارسى ساياساتىن ىسكە اسىرۋعا كۇش-جىگەردى جۇمىلدىرۋدىڭ ماڭىزى زور, دەدى ا.پەرۋاشەۆ. سونىمەن قاتار, ول ماسەلەنىڭ قۇقىقتىق جاعىن دا اتاپ وتە كەلىپ, بۇل شارا كونستيتۋتسيالىق وتكىزۋ مەرزىمدەرى 2016 جىلعا قاتار كەلىپ تۇرعان پرەزيدەنتتىك جانە پارلامەنتتىك سايلاۋلاردى ايىرىپ وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىنە توقتالدى. ەگەر وڭ شەشىم قابىلدانىپ جاتسا, مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ءبىزدىڭ ەلىمىزدى دامىتۋدا جاعىمدى ءرول اتقاراتىنىنا سەنىمدىمىز. ول سىرتقى ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ جاعىمسىز اسەرىن تابىستى ەڭسەرۋدە جانە الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋ جولىن جالعاستىرۋدا شەشۋشى شارتقا اينالاتىن بولادى, دەدى ا. پەرۋاشەۆ.

 

 كۇردەلى كەزەڭ ءۇشىن كەرەك ۇيعارىم

مەن مۇنى ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق قانا ەمەس, سايا­سي مارتەبەمىزدى ساقتاۋعا قىزمەت ەتەتىن قازىرگى كۇن ءۇشىن وتە دۇرىس, وتە قاجەتتى شەشىم دەپ ويلايمىن. بىرىنشىدەن, ءبىز پارلامەنت سايلاۋىنا كوڭىل بۇرىپ جاتپايمىز. پارلامەنتتىك جانە پرەزيدەنتتىك سايلاۋلاردى ارالاستىرمايمىز.  قازىرگى كۇردەلى كەزەڭدە كوشباسشىعا ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك ارتىلادى. سوندىقتان نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قازىر قولداۋدىڭ ماڭىزى زور. وسىناۋ وتە كۇردەلى بىرنەشە جىلدى قازاقستان دۇرىس وتكىزۋى كەرەك. ەلدى ساقتايمىز, حالىقتى ساقتايمىز. قيىندىقتى ەڭسەرەمىز. مەن حالىقتىڭ مۇنداي ۇسىنىستى قولدايتىندىعىنا سەنىمدىمىن.

ولجاس سۇلەيمەنوۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى.

 

سەنىم مانداتىن ءبىلدىرۋ – زامان تالابى

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى مۇشەلەرى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەنى جونىندەگى حاباردى وتكەن سەنبى كۇنى تەلەديداردان ەستىدىم. ولار بۇل باستامانى ءبىرىنشى كەزەكتە پارلامەنت ماجىلىسىندەگى اسسامبلەيانىڭ دەپۋتاتتار توبىنا جولداعان ەكەن. بۇل قۇپتاۋعا دا, قولداۋعا دا تۇراتىن, بولاشاققا دەگەن تەرەڭ جاۋاپكەرشىلىك سەزىمىنەن تۋىنداعان جانە ورتاق وتانىمىز – قازاقستاننىڭ شىنايى پاتريوتتارى رەتىندە كورىنىس تاپقان ۇندەۋ دەپ تۇسىنەمىن.

قازىرگى كۇنى الەمدە كۇردەلى قارجى-ەكونو­ميكالىق داعدارىس پەن جاھاندىق سىن-قاتەرلەر بەتتەن سوعىپ تۇرعان كەزدە مۇنداي ۇندەۋدىڭ قابىلدانۋى بۇگىنگى ۋاقىت تالابىنان تۋىنداعانىنا شەك كەلتىرۋ قيىن. دۇنيەنىڭ ءتورت تۇكپىرىندەگى وسىنداي جوعارى-تومەن بالدى وزگەرىستەر ەلىمىزگە دە ەلەۋلى اسەرىن تيگىزبەي تۇرا المايدى. بۇل شاقتا بۇعان دەيىن ءوز وتانى مەن ەلىن تالاي داعدارىستاردىڭ سالقىنىنان ساقتاپ قالا بىلگەن بۇگىنگى پرەزيدەنتىمىز نازارباەۆقا جاڭا سەنىم مانداتىن بەرۋدىڭ ورنى بولەك. وسى قادام ارقىلى مەملەكەتتىك دامۋدىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيىنە كوتەرىلە الاتىنىمىز انىق. سونىمەن بىرگە, ۇندەۋدە ورىندى كورسەتىلگەندەي پرەزيدەنت سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ ارقىلى ساياسي ساباقتاستىقتى دا كەلەشەككە دە جالعاپ جىبەرۋگە بولادى. ەكىنشىدەن ايتايىن دەگەنىم, الداعى جىلى ەلىمىزدە پارلامەنتتىك سايلاۋ وتكىزىلمەك. سايىپ كەلگەندە, مەملەكەتتىك اۋقىمداعى جاۋاپكەرشىلىگى اسا جوعارى ەكى بىردەي ءىرى ەلەكتورالدىق ناۋقاندى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە وتكىزۋ سايلاۋشىلار ءۇشىن دە, ەل ءۇشىن دە وڭايعا تيە قويمايدى. ءارى مۇنىڭ ءوزى كونستيتۋتسيا تالاپتارىنا دا قايشى كەلەدى. ءبىز بۇگىنگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاۋىمەن «قازاقستان-2050» ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن قابىلداعان ەلمىز. تەك وسىمەن ستراتەگيالىق جۇيە رەسۋرستارىن ءبىر ىزگە كەلتىردىك دەسەك, مۇلدەم قاتەلەسەمىز. ويتكەنى, مۇنداي ستراتەگيالىق سيپاتتاعى ۇلكەندى-كىشىلى باعدارلامالاردى ودان ءارى ورىستەتۋ مەن تەرەڭدەتۋ ءىسى قاي كەزدە دە اۋاداي قاجەت. بۇل ءۇشىن ەڭ الدىمەن ەكونوميكالىق, ساياسي-الەۋمەتتىك جانە پسيحولوگيالىق بازا جاساقتاعان ءجون. پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋدىڭ تاعى ءبىر قاجەتتىلىگى وسىندا دەپ تۇسىنەمىن. سوندىقتان مەن ەلباسىنا بەرىلگەن سەنىم مانداتىن ۇزارتۋ جونىندەگى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ ۇندەۋىنە بارشا وتانداستارىمىز قولداۋ كورسەتەدى دەپ سەنەمىن.

اۆەتيك اميرحانيان, «ميرزويان» ارميان ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى. ورال.

 

اسسامبلەيا ۇسىنىسىن قولدايمىز

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى 2015 جىلعى 14 اقپاندا قازاقستان حالقىنا ارناپ ۇندەۋ قابىلدادى. بۇل ۇندەۋدە ەكونوميكالىق داعدارىس جانە كۇردەلى حالىقارالىق جاعداي قالىپتاسىپ وتىرعان قازىرگى كەزەڭدە مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزىپ, ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا جاڭا پرەزيدەنتتىك ماندات بەرۋ تۋرالى ماسەلە كوتەرىلگەنى تۋرالى حاباردى بۇكىل قازاقستاندىقتار قۋانا قارسى الدى. بۇل وتە ورىندى باستاما. قيىن دا كۇردەلى, الەمدىك تۇراقسىزدىق بەلەڭ الىپ وتىرعان بۇگىنگى تاڭدا ەلباسىنا سەنىم ارتۋ, ونىڭ ەلىمىزدى الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنگىزۋ جونىندەگى ءوزى باستاعان كەڭ اۋقىمدى ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە ساياسي مودەرنيزاتسيالاردى, ستراتەگيالىق باعىتتاردى تولىق جۇزەگە اسىرىپ, اياعىنا جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرۋىمىز قاجەت دەپ ويلايمىن. سونىمەن قاتار, ەلباسىنا جاڭا ماندات بەرۋ ارقىلى قازاقستان حالقىن ونىڭ توڭىرەگىنە تىعىز توپتاستىرىپ, ەلىمىزدىڭ دامۋىنا, مەملەكەتتىلىگىمىزدى نىعايتۋعا, ەلدەگى تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىكتى كۇشەيتۋگە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ۇسىنعان «نۇرلى جول» – بولاشاققا باستار جول» ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋعا قول جەتكىزەتىنىمىز انىق. مەملەكەت باسشىسى جۇرگىزىپ وتىرعان باعىتقا قولداۋ ءبىلدىرۋ – ەلىمىزدىڭ قارقىندى دامۋىنا, حالقىمىزدىڭ جاقسى ءومىر سۇرۋىنە قولداۋ ءبىلدىرۋ بولادى دەپ ويلايمىن. تاۋەلسىزدىگىن العانىنا تەلەگەي تاريحتىڭ تامشىسىنداي عانا نەبارى 23 جىل بولعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ابىرويىن اسپانعا اسقاقتاتىپ, الەمدەگى الپاۋىت ەلدەرمەن يىق تىرەستىرەتىندەي الەۋەتكە جەتكىزگەن ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ تەرەڭدىگىن, كوز تۇگىلى كوڭىل جەتپەس كوكجيەكتى بولجاي العان كورەگەندىگىن, ەل الدىنداعى ەرەن ەڭبەگىن, وتاندىق قانا ەمەس, جاھاندىق ساياساتتاعى جەتەكشى ورنىن, بۇكىل دۇنيەجۇزىنىڭ ايگىلى ساياساتكەرلەرىنىڭ مويىنداپ وتىرعانىن ءبىز زور ماقتانىش تۇتامىز. ەل ەكونوميكاسىنىڭ گۇلدەنۋىنە كەدەرگى كەلتىرەتىن قانشاما قيىندىقتاردى جەڭۋگە, حالقىمىزدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, بولاشاققا نىق سەنىممەن قارايتىن بۇگىنگىدەي جاعدايعا جەتكىزۋگە, ادەبيەت پەن مادەنيەتىن, ءبىلىمى مەن عىلىمىن بيىكتەتە تۇسۋگە, كوپۇلتتى مەملەكەتىمىزدەگى بەرەكە-بىرلىكتى نىعايتىپ, ساياسي, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ بەرىك ورنىعۋىنا ۇيىتقى بولعان تۇڭعىش پرەزيدەنتىنە قازاقستان حالقى شەكسىز ريزا. ونىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىن گۇلدەنگەن ەلگە اينالدىرىپ, حالقىمىزدىڭ  قاسيەت-قۇتىن بارشا الەمگە تانىتىپ, ەلىمىزدەگى ءار ازاماتتىڭ پاتريوتتىق سەزىمىن, ۇلتتىق ماقتانىشىن تەرەڭدەتە ءتۇسۋ ماقساتىنداعى ءاربىر قادامى, جاڭا باستامالارى جارقىن بولاشاققا جەتەلەيدى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن جانە بەلسەندى ىسكەرلىگىمەن قول قويىلعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارت تا – كەمەل كەلەشەكتى جاقىنداتاتىن قايىرلى قادام, جاقسىلىقتىڭ سارا جولى. ارمانشىل دا قايسار حالقىمىز ءۇشىن ۇلى زامان كوشىندە ول نۇسقاعان ايقىن باعىت تەمىرقازىق سياقتى. الەمدىك وركەنيەتكە تۋعان حالقىن اداستىرماي اپاراتىن دانا تۇلعا, دارا ازامات ءار ەلگە كەرەك. سوندىقتان قازاقستاندىقتار ن.ءا.نازارباەۆتى ەلباسى دەپ بەكەردەن بەكەر ارداقتاپ جۇرگەن جوق. بۇل – حالقىمىزدىڭ وعان دەگەن شىنايى قۇرمەتى, شەكسىز سەنىمى. از عانا جىلدار جۇزىندە اي ساۋلەتتى استانانىڭ, ارۋداي اسەم, ازيا بارىسىنداي ايباتتى باس قالامىزدىڭ بوي كوتەرگەنى – ارداقتى ەلباسىمىزدىڭ  قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ, اسا باي ارمان-قيالىنىڭ جەمىسى. استانا حالقىمىزدىڭ ماڭدايىنا بىتكەن باعى ءارى ايباتى مەن ايبارىنا اينالدى. استانانىڭ اۆتورى رەتىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ تىرەگى دەپ, استانانى وتانىمىزدىڭ جۇرەگى دەپ ۇعامىز, سول جۇرەك تىنباي سوعىپ, قازاق ەلىنىڭ ماڭگىلىك ەلگە اينالارىنا قازىر دوس تا, دۇشپان دا ەش ءشۇبا كەلتىرمەيدى. ولاي بولسا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ باستاماسىن شىن جۇرەكتەن قولدايتىنىمدى بىلدىرەمىن.

سەرىك پىراليەۆ, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قر ۇعا اكادەميگى, پروفەسسور. الماتى.

 

ەلباسى – ەلدىڭ تايانىشى

بيىلعى جىل بۇكىل الەم حالقى ءۇشىن ۇلكەن سىناقتارمەن باستالۋدا. دۇنيەجۇزىن ءدۇر سىلكىندىرگەن داعدارىستان قاي ەل قالاي شىعادى, ول ەلدى باسقاراتىن ادامعا تىكەلەي بايلانىستى. ءبىز, كوپۇلتتى قازاقستان حالقى بار ءۇمىتىمىزدى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بايلانىستىرىپ كەلدىك. قازاقستان ءبىزدىڭ تاريحي وتانىمىزعا اينالسا, وندا ەلباسىنىڭ ۇلكەن ەڭبەگى بار. سوندىقتان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مۇشەلەرىنىڭ پارلامەنت ماجىلىسىندە پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ ۇندەۋىن ءبىراۋىزدان قولدايمىز. ءبىراۋىزدان دەپ كەسىپ ايتۋىمىزعا سەبەپ, بۇعان دەيىن دە ءارتۇرلى اۋمالى-توكپەلى زاماندار ءوتتى. داعدارىس تولقىنى تالاي مەملەكەتتى كەدەيشىلىكتىڭ شەكتى دەڭگەيىنە جەتكىزدى. ونىڭ ىشىندە الەمدىك باي تاريحىمەن ماقتانا الاتىن گرەكياداي الىپ مەملەكەتتەر بار.  ال قازاقستان وسى سىناقتاردان امان ءوتتى. وتكىزگەن بۇكىل قازاقستان حالقىن ورتاق ىسكە جۇمىلدىرا بىلگەن, ەكونوميكالىق قيىندىقتاردى دەر شاعىندا اۋىزدىقتاعان, ۇلتتىق قور ارقىلى السىرەگەن تۇستاردى تۇزەپ, ستراتەگيالىق باعىتتان اينىماعان پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىندارلى ساياساتى ەدى. قازىر كوپتەگەن مەملەكەتتەر كىرىس-شىعىستارىن ەسەپتەپ, بيۋدجەتىن وڭدى-سولدى قىرقىپ, الەۋمەتتىك باعدارلامالارعا اۋىز سالا باستاعاندا, ءبىزدىڭ ەل ەكونوميكانى جانداندىرۋعا قوسىمشا قارجى قۇيىپ جاتىر. داعدارىستىڭ الدىن الۋعا بيۋدجەت كولەمى 10 پايىزعا قىسقارعانىمەن, مەملەكەت حالىق الدىنداعى الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرىن ەش وزگەرىسسىز قالدىردى. ەلباسى بارلىق ايماق باسشىلارىنا وسىنى باسشىلىققا الۋدى تاپسىردى. سوندىقتان ەلباسىنا سەنىم مانداتىن ءبىلدىرۋ ارقىلى ءبىز بارلىق قيىندىقتاردى ەڭسەرىپ, ەلىمىزدى ودان ءارى قارقىندى دامىتۋعا قول جەتكىزە الامىز. بىزدە ەلباسى بىرەۋ, ءبىز وعان قاي ۋاقىتتا دا سۇيەۋ بولا ءبىلۋىمىز كەرەك.

مارينا ليمارەنكو, «يۋجنىي كازاحستان» گازەتىنىڭ ديرەكتور-باس رەداكتورى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى. شىمكەنت.

 

بىردەن-ءبىر دۇرىس شەشىم

مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مۇ­شەلەرىنىڭ دە­پۋتاتتىق توپقا پارلامەنت ما­جىلىسىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زي­دەنتىنىڭ سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وت­كىزۋگە باستاما كوتەرۋ تۋرالى ۇندەۋىن ىج­دا­عات­تىلىقپەن وقىپ شىعىپ, بىردەن-ءبىر دۇرىس شەشىم دەگەن پىكىرگە كەلدىم. وسى جونىندە سولتۇستىكقازاقستاندىق جەرلەستەرىمنىڭ ويىن بىلمەك بولىپ حابارلاسقانىمدا, ولار دا پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى وتكىزۋ باستاماسىن ءبىراۋىزدان قولدايتىندارىن ءبىلدىردى. ەلباسى جۋىردا بولىپ وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكا قيىن جاعدايعا تاپ بولعانىن قولمەن قويعانداي ايتىپ بەردى. ونىڭ كەي سالدارلارى قازاقستانعا ءوز سالقىنىن تيگىزگەنىمەن, تۇتاستاي العاندا, العا قاراي قارىشتى قادام باسىپ كەلە جاتقان ساناۋلى ەلدەردىڭ ءبىرىمىز. سىرتقى نارىقتىڭ اسەرىنەن تۋىنداعان كەلەڭسىزدىكتەر جەدەل قابىلدانعان كەشەندى شارالاردىڭ ارقاسىندا تۇزەتىلىپ, الاڭدايتىن ەش نەگىز جوق ەكەنىنە كوزىمىز انىق جەتىپ وتىر. دەسەك تە, الەمدەگى كۇردەلى احۋالداردى جەتە ەسكەرمەي بولمايدى. وعان ءبىز قاي جاعىنان دا اركەز دايىن بولىپ, پرەزيدەنتىمىز بەلگىلەپ بەرگەن «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» باعدارلاماسىن ورىنداۋعا جۇمىلا كىرىسۋمىز كەرەك. ويتكەنى, جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ قاي جاقتان سوعاتىنىن بولجاپ ءبىلۋ قيىن. سون­دىقتان تۇرلاۋسىز دۇنيە­نىڭ ادام تانىپ-بىل­مەيتىن كۇر­دەلى كەزىندە, سىن ساعا­تىندا ەلبا­سىمىز­دىڭ ماڭايىنا ءبىر ادام­داي توپتاسىپ, ەكونو­ميكالىق ءوسىمدى نىعاي­تۋدىڭ, حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ونىڭ ۇستىنە كەلەسى جىلى پرەزيدەنتتىك جانە پارلامەنتتىك سايلاۋلار ءبىر مەزگىلگە سايكەس كەلەتىندىكتەن, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ اتا زاڭ تالاپتارىنا قيعاش كەلمەسى انىق. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىن سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ ارقىلى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا جاڭا سەنىم مانداتىن بەرۋ ورتاق ماقسات جولىندا كۇش-قايرات قوسىپ كەلە جاتقان قازاقستاندىقتاردى ودان ءارى بىرىكتىرىپ, وزەكتى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى ناقتى شەشۋگە مۇمكىندىكتەر تۋعىزارى ءسوزسىز. مەن ءوزىم وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بەلدى مۇشەسى رەتىندە ماڭىزدى ماسەلە بويىنشا كوزقاراسىمدى اشىق ءبىلدىرىپ, ۇسىنىستى قولدايتىنىمدى ايتقىم كەلەدى. ەلباسىنا سەنىمدى ەل بولاشاعىنا بەرىلگەن كەپىلدىك دەپ تۇسىنەمىن.

راشيد ناديروۆ, كۇرد ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.

 

ورىندى دا ۋاقتىلى باستاما

قازاقستان – الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق تۇ­راقتى دامۋ جولىن تاڭداعان, بەيبىتشىلىكتى ۇستانىم ەتكەن ەل. ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدى بۇگىندە الەمنىڭ كوپتەگەن ەلى تانىپ, نىق قادامدارى مەن تەگەۋرىندى باستامالارىنا قولداۋ ءبىلدىرىپ كەلەدى. تاۋەلسىزدىگىن العان قازاقستان 24 جىلدىڭ ىشىندە وزىندىك جولمەن قالىپتاسىپ قانا قويماي, سىرتقى جانە ىشكى الەمدە ءبىراز جەتىستىكتەرگە جەتتى, تالاي يگى ىستەردى تىندىردى. قازىرگى تاڭدا ەكونوميكاسى دامۋ ىرعاعىنان جاڭىلماعان, الەۋمەتتىك احۋالى ەكپىندى ەلدە بىرنەشە ۇلتتىڭ وكىلدەرى ءوزارا تاتۋ تىرشىلىك ەتىپ, ورتاق وتانىمىزدى نىعايتۋ ءۇشىن ءار سالادا بىرلەسە ەڭبەك ەتىپ جۇرسە – بۇل ەلىمىزدەگى جاراسىمدىلىقتىڭ, ىنتىماقتاستىقتىڭ كورىنىسى. ۇلتقا بولىنبەي, سەنىم مەن ءتىل ماسەلەسىندە تۇسىنىستىكپەن ءبىر شاڭىراق استىندا جاراسىمدى ءومىر ءسۇرۋدىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى بۇگىندە بىرنەشە شەت مەملەكەتتەر سۇيسىنە قاراعان ونەگەگە اينالدى. الەمنىڭ  مىزعىماستاي كورىنگەن الىپ دەگەن مەملەكەتتەرىن تەڭسەلتكەن قارجىلىق, ەكونوميكالىق داعدارىس زامانىندا ىشەر اس پەن كيەر كيىمنەن تارشىلىق كورمەي, سوعىس-جانجالدان اۋلاق ءوسىپ-وركەندەپ جاتقان جايىمىز بار. كورشىلەرمەن دوستىق قارىم-قاتىناستاعى مازمۇندى بايلانىس ورناتىپ, الىستاعى مەملەكەتتەرمەن دە ساۋدا-ەكونوميكالىق تۇرعىدا تەڭ قۇقىلى كەلىسىم-شارتتار جاساسىپ, العا باسقان قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا سەنەمىز جانە ول جاقسى كۇندەردىڭ قىزىعىن وسى اۋماقتى مەكەن ەتكەن بارلىق ۇلتتاردىڭ ۇرپاعى بىرلەسە كورەدى دەپ ويلايمىن. مەن, ءوزىمنىڭ باسقا دا وتانداستارىممەن بىرگە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن  قازاقستانداعى دا­مۋ­دىڭ, تىنىش­تىق­تىڭ, اۋىزبىرلىكتىڭ ۇيىت­قىسى, سىرتقى سايا­ساتتى ۇتىمدى جۇر­گىزىپ, ىشكى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ۇلگىسى رەتىندە بىلەمىن. بىرنەشە جىلدار بويى قازاقستاندى ءساتتى باسقارىپ كەلگەن ن.نازارباەۆتىڭ ەل باسقارۋداعى بىلىگى مەن تاجىريبەسى بارىنشا شىڭدالىپ, جەتىلگەن. ءاربىر جىلعى جولداۋلار مەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ارقايسىسىندا قازاقستاندى دامىتۋدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرى شوعىرلانعان, قازىر بۇكىل ەل بولىپ ونى ورىنداۋدىڭ, ونداعى قويىلعان ماقسات-مۇراتتارعا جەتۋدىڭ جولىنا جۇمىلۋدامىز. وسى باعدارلامالاردىڭ بارلىعى دا ەلباسىنىڭ وي-ساناسىندا ابدەن ءپىسىپ-جەتىلگەن, شيرىققان ويلاردان تۋىنداعان باعدارلار, دەمەك بىزگە ونى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا بارلىق باستامالاردىڭ اۆتورىمەن بىرگە جۇرگەن ابزال. وسى ورايدا قازاقستان حالقى اسسامبلەيا مۇشەلەرى – مەنىڭ وتانداستارىم ۇسىنعان پرەزيدەنت سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ باستاماسىن ورىندى ۇسىنىس ساناپ, قولداۋ بىلدىرەمىن.

ماگومەد لورسانوۆ, «ۆايناح» چەشەن جانە ينگۋش ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى. ماڭعىستاۋ وبلىسى.