ازيانىڭ اسۋ بەرمەس اسقارى

90-جىلداردىڭ ورتاسىندا بەل قايىستىرار جەتىستىگىمەن جانكۇيەر قۇرمەتىنە كەنەلگەن ماۋلەن مامىروۆ سپورت سالاسىنان الىستاماي, مامىراجاي تىرلىك كەشىپ جاتىر. جەتىسۋ وبلىسىندا وليمپيادالىق رەزەرۆ دايىنداۋ ورتالىعىن باسقارادى.

ونىڭ ەسىم-سويى اتالعاندا تاعى ءبىر اتتەگەن-اي ەسكە تۇسەدى. ول – 1996 جىلعى اتلانتا وليمپياداسىنىڭ جارتىلاي فينالدىق بەلدەسۋى. 25 جاستان اسقان جامپوز التىن مەدالعا تالاسۋعا سىنىق سۇيەم قالعاندا ءسۇرىنىپ, الەمنىڭ جەتى دۇركىن چەمپيونى, بارسەلونا وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى 36 جاستاعى بولگار بالۋانى ۆالەنتين يوردانوۆقا ەسە جىبەردى. وسى بەلدەسۋگە دەيىن ول الدىمەن كانادالىق بالۋانعا قارسى بەلدەسىپ, ايقىن جەڭدى. جەبەدەي اتىلىپ اياعىنان كۇندەلەپ ۇستاپ الدى دا, قاۋسىرا كوتەرىپ الىپ ۇردى. وسىنداي ءتاسىلدى بىرنەشە مارتە قايتالاپ 10:0 ەسەبىمەن ەسىن ەكەۋ, ءتۇسىن تورتەۋ ەتتى.

ەكىنشى كەزەڭدە 22 جاسىندا سەۋل وليمپياداسىنىڭ (1988) قولا مەدالىن ولجا­لاعان, 1989 جىلى الەم چەمپيو­ناتىنىڭ فينالىندا ءسۇرىنىپ كۇمىستى قاناعات تۇتقان, كسرو بىرىنشىلىگىندە بىرنەشە مارتە قارا ۇزگەن ۋكراينا وكىلى ۆلا­ديمير توگۋزوۆپەن ۇستاستى. اتلانتا وليمپياداسىنا دەيىن ەكەۋى ءتورت مارتە بەلدەسىپ, ءۇش رەت قارسىلاسى باسىم بولىپ, بىرەۋىندە يتجىعىس تۇسكەن. مۇنداي ستاتيستيكا سپورتشىنىڭ پسيحولوگياسىنا شي جۇگىرتىپ, دەگبىرىن قاشىراتىنى دا انىق. بىراق ماۋلەن ونىڭ قاھارىنان قايمىققان جوق. توگۋزوۆتىڭ بەلدەسۋدەگى ءتاسىلى وزگەشەلەۋ, ول ءوزىنىڭ مۇدىرمەي جاسايتىن وڭتايلى ءادىسىن تورتتاعاندا قولدانىپ, ۇپاي ەنشىلەيدى. بەلدەسۋ ءدال سولاي ءوربيدى. تارتىستا الدىمەن ۋكراينالىق ۇپاي ولجالاپ العا وزدى. ءبىرىن ءبىرى قاس قاقپاي اڭدىعان تارتىس كەزىندە ماۋلەن ونىڭ اياعىن قولىنا ىلىكتىرىپ, تاس كەنەشە جابىسىپ, بۇراي ءتۇسىپ اۋناتىپ الدى دا تارازى باسىن تەڭەستىردى. قالعان ۋاقىتتا تاعى دا تىق­سى­رىپ ۇپاي باسىمدىعىمەن ۇتتى.

«مەن وسى بەلدەسۋدە بار كۇ­شىمدى سارقىپ الدىم. ونى كىلەمنەن تۇسكەندە انىق سەزىندىم. وتە تاجىريبەلى بالۋان, ءارى بۇعان دەيىن ءۇش مارتە باسىم تۇسكەنى دە جانىمدى جەگىدەي جەيتىن ەدى. قالايدا ەسەمدى قايتارۋ كەرەك دەگەن ۇستانىم اۋىرلىق ەتتى. ۋكراينالىقپەن الىسۋ ابدەن تيتىقتاتىپ تاستادى. ودان كەيىن جارتىلاي فينالدىق تارتىستىڭ سالماعى ودان دا ءزىلماۋىر بولدى», دەپ ەسكە الادى داڭقتى بالۋان.

راسىندا دا يوردانوۆ – وتە بىلىكتى, تالاي وت پەن سۋدان وتكەن تىسقاققان ساڭلاق. 1988 جىلى سەۋل وليمپياداسىنىڭ دۋىن كوردى, 1992 جىلى بارسەلونا وليمپياداسىنىڭ بوز­كىلەمىندە جارتىلاي فينالدا ءسۇرىنىپ, قولانى قاناعات تۇتتى. اتلانتا الامانى 36 جاستان اسقان بالۋاننىڭ سوڭعى سايىسى ەدى. ول كۇرەستەگى ساپارىن وليمپيادا چەمپيونى اتاعىمەن اياقتاعىسى كەلدى. ءارى سوعان جەتۋگە بارىن سالدى.

قانە, تاعى ءبىر ەسكە ءتۇسى­رىپ كورەلىك, (مامىروۆ پەن يور­دانوۆتىڭ جارتىلاي في­نالداعى بەلدەسۋى YouTube ارناسىندا جۇكتەۋلى تۇر) كىلەمدەگى تورەشى ىسقىرىپ بەلدەسۋ باس­تالادى. ءاپ دەگەننەن ءابجىل قيمىلداعان ماۋلەن ۆالەنتيندى قاقپايلاپ ءجۇرىپ, ىلكى ساتتە وڭ اياعىنان قاپسىرا ۇستايدى دا, تىك كوتەرىپ الادى. وزىنەن ءبىر مۇشەلدەي كىشى قارسىلاسىنان مۇندايدى كۇتپەگەن يوردانوۆ ابدەن ابىرجىدى. ماۋلەن جەتى دۇركىن الەم چەمپيونىن جاڭقا قۇرلى كورمەي كوتەرەدى دە كىلەمگە اتىپ ۇرادى. تازا ءۇش ۇپايلىق ءادىس. بىراق تورەشى ناراۋ قيمىلمەن تەك ءبىر ساۋساعىن عانا شوشايتىپ, ەكى ۇپايىن «جەيدى». جاندارمەن شەتكە ىعىسىپ شىعۋعا تىرمىسقان قارسىلاسىن ورتاعا قاراي تارتىپ الادى دا, تورتتاعانداپ جاتقان بولگاردىڭ وڭ قولىن قامشى بۇكتەگەندەي بۇراپ ۇستايدى دا, اۋناتىپ جىبەرەدى. بۇل ءادىسىنىڭ دە ۇپايى ۇرلانادى. ول دا ەشتەڭە ەمەس, قىزىقتىڭ كوكەسى الدا ەكەن. ءبىر كەزدە يوردانوۆ سپورت كەشەنىن باسىنا كوتەرە شىڭعىرادى. ءيا, تۋرا ماعىناسىندا ق ۇلىنداعان داۋسى شىعادى. بۇل ونىڭ قۋلىعى ەدى. ويتكەنى تۇيعىنداي شۇيىلگەن قازاقتىڭ قارشىعاسى ونى سىعىمداپ الىپ تاعى دا ۇپاي ولجالاۋ قارەكەتىنە كوش­كەن. تورەشى توقتاتپاسا اسپان توڭكەرىلىپ جەرگە تۇسەتىنىن تۇسىنگەن ايگىلى يوردانوۆ شەڭگەلدەن وسىلاي سىتىلىپ شىقتى. «سودان كەيىن كۇرەستىڭ كارتيناسى مۇلدەم وزگەرىپ سالا بەردى, – دەيدى كەيىپكەرىمىز. – تورەشى توقتاتپاعاندا تاعى دا ۇپاي ولجالايتىنىم ءسوزسىز ەدى».

وسىلايشا, بەلدەسۋ بەل ورتاسىنان ءارى قاراي باسقاشا ءوربيدى. قالايدا وليمپيادا التىنىن الۋدى كوكسەگەن يوردانوۆ ۇزاق جىلعى جيعان تاجىريبەسىنىڭ ناتيجەسىندە فينالعا شىقتى.

مامىروۆ قولا مەدال ءۇشىن الدىمەن جۇبانىش بەلدە­سۋىندە تۇرىك تۇرپاقتاشتى جىقتى. تۇركيالىق باپكەرلەر بەلدەسۋدىڭ قورىتىندىسىن قومسىنىپ, قوماقتى قارجى تولەپ بەلدەسۋدىڭ بەينە جازباسىن قايتا-قايتا قاراپ, اقىرى ىلىك تاپپادى. ودان كەيىن جەرلەسىمىز رەسەيلىك مونگۋشپەن بەلدەستى. دەنەسىنە بەس باتپان باتتاستىرا ماي جاعىپ العانىن بايقادى. ءابجىل قيمىلدان اققان تەر مايدى ودان بەتەر سىرعاق ەتەدى. قارسىلاسىن ۇستايىن دەسە قولى مايدان سۋسي بەرەدى. ماۋلەن مۇنى كىلەمدەگى تورەشىگە دە ايتتى, بىراق ەشتەڭە وزگەرگەن جوق. كەرىسىنشە, كۇرەس دەپ مۇنىڭ ءوزىن ايىپقا جىققىسى كەلدى. امال جوق كوندىگۋ كەرەك. قارسىلاسىنان باسىم تۇسسە, ەلگە ەركىن كۇرەستەن وليمپيا ويىندارىنىڭ تۇڭعىش جۇلدەگەرى دەگەن اتاقپەن ورالادى. زور مارتەبە ارينە, بىراق بالۋاننىڭ كوڭىلى قولاعا قوڭىلتاقسىعانى راس. ول ءسوزسىز اقش-تىڭ ارەناسىندا فينالدىق سىندا التىنعا تالاسۋى كەرەك ەدى.

تورەشىلەردىڭ گوي-گويىمەن فينالعا جەتكەن يوردانوۆ التىن ءۇشىن بەلدەسۋدە ازەربايجان بالۋانى ناميك ابدۋللاەۆتى اۋپىرىممەن جىقتى. بۇل بەل­دەسۋدىڭ دە داۋى بىرنەشە جىل دابىراعا ۇلاستى. ءتىپتى ات­لانتادان كۇمىس مەدالمەن ورالعان ناميكتى ازەربايجاندار ۇلت باتىرىنا تەڭەپ, وليمپيادا چەمپيونىنان ارتىق اسپەتتەپ قارسى الدى. سول ناميكتى ماۋلەن ما­مىروۆ اتلانتا وليم­پ­ياداسىنا دەيىن بىرنەشە رەت ەركىن ەڭسەرگەن ەدى. سپورتقا سايا­سات سۇعىنا ەنگەندە سالقىنى ەڭ الدىمەن سپورتشىنى الىپ ۇرادى. وكىنىشتىسى, مۇنداي قىساستىق ءالى دە جالعاسىپ كەلە­دى. اڭگىمە جازعى ازيا ويىندارىندا ەركىن كۇرەستەن التىن بۇيىرماي تۇرعانىنان تۋدى ەمەس پە. جىل اۋناسا, ول دودانىڭ دا ءدۇبىرى قىر استىنان ەستىلەدى. ساتىمبايدىڭ سويى ماۋلەننىڭ تىلەگى وزىنەن كەيىنگى تولقىن دا ازيا ويىندارىنىڭ التىن مەدالىن ەنشىلەسە دەيدى. 2028 جىلى لوس-اندجەلەس وليمپياداسىنان بالۋاندارىمىز التىن مەدالمەن ورالسا, – ەل ءۇمىتىنىڭ اقتالعانى.