ۇكىمەتتە ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى قارالدى

قازاقستاندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تازا قازاقستان» باستاماسى اياسىندا ەكولوگيالىق جاڭارۋ بويىنشا اۋقىمدى شارالار قولعا الىنىپ جاتىر. بۇل رەتتە ونەركاسىپ سالاسى قورشاعان ورتاعا اسەردى ازايتۋ جانە كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ ماقساتىندا ۇزدىك قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ باعىتىنا بەت بۇردى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق باستاماسى اياسىندا ەلىمىزدە ەكولوگيالىق جاڭارۋدىڭ اۋقىمدى ءىس-شارالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونىمەن قاتار ءوندىرىستىڭ قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن زياندى اسەرىن ازايتۋىمىز كەرەك. جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋ جانە كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى ەسكەرە وتىرىپ, ونەركاسىپ سەكتورىن جاڭعىرتۋدى جانداندىرۋ قاجەت. باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى – اتموسفەراعا شىعارىندىلار مەن پارنيكتىك گازداردى قىسقارتۋ, سونداي-اق ءوندىرىستىڭ ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ», دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.

سونىمەن قاتار قاراعاندى, شىعىس قازاقستان وبلىستارى مەن ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى ەكولوگيالىق جاعدايعا اسەر ەتۋ ماسەلەسى بويىنشا «قازاقمىس» كورپوراتسياسى جشس, «كازتسينك» جشس جانە Qarmet اق باسشىلىعىنىڭ وندىرىستەردى جاڭعىرتۋ سالاسىندا اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى ەسەپتەرى تىڭدالدى.

«قازاقمىس» كورپوراتسياسى بايىتۋ فابريكالارىندا توزاڭ تۇتقىش جۇيەلەرىن ورناتۋ ارقىلى شاڭدى جيناۋ تيىمدىلىگىن 99,9%-عا جەتكىزدى. جەزقازعان زاۋىتىندا گازداندىرۋ ناتيجەسىندە شىعارىندىلار 16%-عا تومەندەدى, ال بالقاش زاۋىتىندا تۇششى سۋدى تۇتىنۋ 35%-عا قىسقاردى. وندىرىلگەن قوج كولەمىنىڭ 100% مىس كونتسەنتراتىن, ورەسكەل قورعاسىندى جانە ت. ب. الۋ ارقىلى وڭدەلەدى.

«قازمىرىش» جشس وسكەمەن مەتاللۋرگيالىق الاڭىندا جۇمىستار جۇرگىزىلدى, ناتيجەسىندە شىعارىندىلار 4 ەسەدەن استام تومەندەدى. 2001 جىلعى 69 مىڭ توننادان قازىرگى ۋاقىتتا 15 مىڭ تونناعا دەيىن. نەگىزگى وندىرىستىك الاڭداردا ەڭ ۇزدىك قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا: بۇل گازداردان كۇكىرت ديوكسيدىن كادەگە جاراتۋ جونىندەگى جاڭا جابدىقتى ورناتۋ, قاتتى بولشەكتەردى ۇستاۋعا ارنالعان سۇزگىلەردى قايتا جاڭارتۋ جانە تاعى باسقالار وسى ماقساتتارعا ارنالعان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمى 108 ملرد تەڭگەدەن اسادى», دەلىنگەن حابارلامادا.

سونداي-اق «Qarmet» اق 2024–2030 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى اياسىندا كوكس باتارەيالارىن جاڭارتۋ, قازاندىقتاردى جاڭعىرتۋ, پەشتەردى گازعا كوشىرۋ جانە تازارتۋ جۇيەلەرىن جاقسارتۋ سەكىلدى بىرقاتار ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. سوڭعى ەكى جىلدا كومپانيا اتموسفەراعا شىعارىندىلاردى 10,3%-عا, ال قالدىقتار كولەمىن 19,8%-عا تومەندەتكەن.

«جاسىل اكادەميا» عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باقىت ەسەكينا, «قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ باسقارما توراعاسى ايگۇل سولوۆەۆا, KazWaste قالدىقتاردى باسقارۋ جونىندەگى قازاقستاندىق قاۋىمداستىقتىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ۆەرا مۇستافينا بيزنەسپەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى ىنتالاندىرۋ, كومىرقىشقىل گازى شىعارىندىلارىن تسيفرلاندىرۋ, ءىرى كومپانيالاردىڭ ەسەپتىلىگىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە تاعى باسقا ماسەلەلەر مەن ۇسىنىستار بويىنشا جۇرتشىلىق اتىنان ءسوز سويلەدى.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جىل سايىن ەكولوگيالىق رۇقساتتار اياسىندا قالدىقتار بويىنشا نورماتيۆتەر تومەندەتىلىپ وتىر. بۇل 2035 جىلعا قاراي زياندى شىعارىندىلاردى 300 مىڭ تونناعا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلەدى.

ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستاننىڭ كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋى بويىنشا ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتور, عىلىمي قوعامداستىق جانە بيزنەس وكىلدەرىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار ونەركاسىپ كاسىپورىندارى وندىرىستەردە قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بەلسەندى جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ۇكىمەت تاراپىنان وسى ماسەلە بويىنشا باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى.

كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ جاۋاپتى مينيسترلىكتەرگە بىرقاتار تاپسىرما بەردى:

ەكولوگيا مينيسترلىگى ونەركاسىپ كاسىپورىندارمەن بىرلەسىپ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى جونىندەگى تۇجىرىمدامانىڭ ينديكاتورلارىن ستراتەگيالىق قۇجاتتار مەن تابيعاتتى قورعاۋ ءىس-شارالارىنىڭ جوسپارلارىنا ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتسىن. كومپانيالار ءوندىرىستىڭ ەكولوگياعا اسەرى تۋرالى بارلىق اقپاراتتى وزدەرىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارىنا ورنالاستىرۋى كەرەك.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى «قازاقمىس» جانە «قازمىرىش» كومپانيالارىمەن بىرلەسىپ – ەنەرگيا تيىمدىلىگىنىڭ نىسانالى ينديكاتورلارىن, سونداي-اق جۇرگىزىلگەن ەنەرگيا ءاۋديتىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جانە ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى جوسپارلاردى قايتا قاراسىن.

ەكولوگيا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرى قوعام قايراتكەرلەرىمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ – ونەركاسىپ كاسىپورىندارى ءۇشىن ورنىقتى دامۋ جونىندەگى ەسەپتىلىكتى ەنگىزۋ بويىنشا بىرقاتار سەمينار مەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ جانە جۇرتشىلىق ءۇشىن اقپاراتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس.

دەنساۋلىق ساقتاۋ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىكتەرى – ءتيىستى ۇسىنىمدار ازىرلەي وتىرىپ, ءوندىرىستىڭ زياندى فاكتورلارىنىڭ حالىق دەنساۋلىعىنا اسەرىنە قاتىستى تەرەڭ عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ماسەلەسىن پىسىقتاسىن.