رەسەيلىك ارحەولوگتەر «چەليۋسكينەتس II» دەگەن ەسكى تۇراقتان شامامەن 160 مىڭ جىل بۇرىنعى بوياۋ قالدىقتارىن تاپتى. بۇل – نەاندەرتالدىقتار كۇردەلى بوياعىش قوسپا قولدانعانىن دالەلدەيتىن ەۋروپاداعى ەكىنشى دەرەك.
عالىمدار 19 ءتۇرلى قىزىل ساز ۇلگىسىن انىقتاپ, ولاردىڭ ۇنتاقتالىپ, ارنايى وڭدەلگەنىن بايقاعان. بوياۋدا گەماتيت پەن گەتيت سياقتى تابيعي مينەرالدار بولعان. كەيبىرىندە ماي نەمەسە اقۋىز نەگىزىندەگى جەلىم قوسىندىسى بولۋى مۇمكىن دەيدى. بۇل – نەاندەرتالدىقتاردىڭ ويلاۋ قابىلەتى دامىعانىن جانە بوياۋدى تەك جيناپ قويماي, ارنايى ماقساتتا قولدانعانىن كورسەتەدى.