• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
جادىگەر 24 ماۋسىم, 2025

«ناسيحات قازاقيانىڭ» تۇپنۇسقا بەتتەرى

50 رەت
كورسەتىلدى

بۇقار جىراۋ مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرلەرى زەينەل­عابيدەن ءال-ءجاۋھاريدىڭ 1909 جىلى ۋفادان باسىلىپ شىققان «ناسيحات قازاقيا» كىتابىنىڭ تۇپ­نۇسقا بولىكتەرىن تاپتى.

ابايتانۋ عىلىمىندا زەي­­نە­ل­عابيدەن امى­­ر­ە­­­ ۇلىنىڭ ەسى­­مىن ايرىقشا اي­تۋعا ابدەن بولادى. فيلولوگيا عى­لى­مدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مەكەم­تاس مىرزاحمەت ۇلى وعان «ۇلت­تىق وي-ساناسى ەرتە ويانعان, سول جولدا قولىنان كەلەر ارەكەت­تەن ايانباعان, اباي مۇراسىن باسپاسوزدە ناسيحاتتاپ, تاتار حالقىنا تانىتۋعا ارناعان تال­پىنۋشىلاردىڭ ءبىرى» دەپ باعا بەرگەن. ياعني زەينەلعابيدەن امىرە ۇلى – اعارتۋشى, اباي مۇراسىن باسپا بەتىنە ال­عاش جاريا­لاعان قايراتكەر. «ناسيحات قازاقيادا» قازاق حالقىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلى­گىنە قاتىس­تى وزەكتى ماسەلەلەر قاراس­تى­­رى­لىپ, اقىن اباي قۇنان­باي ۇلى مەن جەرلەسىمىز سادۋاقاس شور­ما­نوۆتىڭ ولەڭ­دەرى العاش جاريالانعان.

1909 جىلى ۋفا قالاسىندا جارىق كورگەن ەڭبەك ەنتسي­كلو­پەديالىق سيپاتقا يە, م­ۇندا سول كەزەڭدەگى قازاق حالقى ءومى­رى­نىڭ قوعامدىق-ساياسي مەن الەۋ­­مەتتىك قۇرىلىسىنىڭ ماسە­لە­لەرى ايقىن اشىپ كور­سە­تىل­گەن. سونداي-اق ول اباي شى­عار­ماشىلىعىنىڭ ەرەكشە ما­ڭى­زى بارى تۋرالى العاشقىلار­­دىڭ ءبىرى بولىپ مالىمدەيدى.

بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادە­بيەت جانە ونەر مۋزەيىنىڭ قىز­مەتكەرى ابزال رىمبەكتىڭ اي­تۋىنشا, زەينەلعابيدەن ءال-ءجاۋ­­ھاريدىڭ اتالعان كىتابى اراب قارپىندە, توتە نۇسقادا جا­زىلعان. تاريحي ەڭبەكتىڭ تۇپ­نۇس­­قاسى ەلىمىزدە ساناۋلى. ال پاۆ­­­لو­داردا تابىلعان كىتاپتىڭ ون شاقتى بەتى عانا ساقتالعان. اراب قاربىندەگى كونە پاراقتار جەر­گىلىكتى بيجان مەشىتىندەگى قۇران كىتاپتارى اراسىنان شىق­قان.

«ناسيحات قازاقيادا»: «با­لانى 11 جاستان كەيىن عانا ورىس تىلىندە وقىتۋ» كەرەك دە­­­گەن ماسەلە ايتىلادى. قا­زىر­­­­­گى ونەر­تابىسى مەن عى­لى­مى دامىعان جاپون حالقى بالا­­لارىنا شەت تىلدەرىن ۇي­رە­تۋدى تەك 12 جاستان كەيىن عانا قول­عا الاتىندىعى ءمالىم. اعار­تۋ­شى بۇل ماسەلەنى ەرتەرەك ءبىلىپ, قازاق قوعامىنا ءسىڭدىرۋدى ماق­سات ەتسە كەرەك.

اتاپ وتەرلىگى, بۇعان دەيىن وتاندىق عالىمدار شى­عار­مانى كيريل­ليتساعا ءتۇسىرىپ, كىتاپ ەتىپ باستىرعان.

 

پاۆلودار وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار