تسيفرلى تەحنولوگيالار دامىعان سايىن ادامنىڭ ساناسىنا تۇسەتىن اقپارات كولەمى دە ەسەلەپ ارتىپ كەلەدى. الەۋمەتتىك جەلىلەر ءاردايىم ساتتىلىك, جەتىستىك پەن جارقىن ءومىر ساتتەرىن ۇسىنىپ, كوپشىلىكتى كوزگە كورىنبەيتىن باسەكەگە يتەرمەلەپ وتىر. سونىڭ سالدارىنان كەي جاستار «بارىنەن قالىپ قويدىم» دەگەن ۇرەيمەن ءومىر ءسۇرىپ, ءوز مۇمكىندىگىن جىبەرىپ الدىم با دەگەن الاڭداۋشىلىققا بوي الدىرادى. پسيحولوگتار بۇل جاعدايدى FOMO سيندرومى دەپ اتايدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
اعىلشىن تىلىندەگى FOMO (Fear of Missing Out) تەرمينى – ء«بىر نارسەدەن قالىپ قويىپ جاتىرمىن» دەگەن قورقىنىش نەمەسە مازاسىزدىق. بۇل قازىرگى قوعامدا ءجيى كەزدەسەتىن پسيحولوگيالىق قۇبىلىس. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, FOMO سيندرومى جاستار اراسىندا ءوزىن-ءوزى باعالاۋعا, ەموتسيالىق تۇراقتىلىققا, ءتىپتى كۇندەلىكتى ءومىر ساپاسىنا دەيىن اسەر ەتۋى مۇمكىن.
تسيفرلى داۋىردە بۇل سيندروم اسىرەسە جاستار اراسىندا ءجيى بايقالادى. ويتكەنى الەۋمەتتىك جەلىلەر ولاردىڭ كۇندەلىكتى ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالىپ ۇلگەرگەن. ينستاگرام مەن TikTok-تاعى ءار پوست, ءار ستوريس وزىنشە ءبىر «جەتىستىك ۆيتريناسى» ىسپەتتى. ءبىرى جاڭا جۇمىسقا تۇرعانىن, ەندى ءبىرى شەتەلدە دەمالىپ جۇرگەنىن جاريا ەتسە, ءۇشىنشىسى جەكە كاسىبىن نەمەسە وتباسىلىق ءومىرىن ماقتانىشپەن كورسەتەدى. وسىنىڭ ءبارى الەۋمەتتىك سالىستىرۋدى كۇشەيتەدى ەكەن. جاستار شىنايى ءومىر مەن جەلىدەگى ءومىردىڭ ايىرماشىلىعىن بىلە تۇرا, «مەن نەگە ۇلگەرمەي جاتىرمىن؟» دەگەن ويدان ارىلا المايدى.ماماندار FOMO-نى «ىشكى مازاسىزدىقتىڭ سىرتقى قوزدىرعىشى» دەپ سيپاتتايدى. بۇل ادامنىڭ ءوزىنىڭ ءومىر جولىنا سەنبەۋى, باعىتىنا كۇمانمەن قاراۋى, ءوزىن باسقالارمەن ءجيى سالىستىرۋى. پسيحولوگتاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل سيندروم ءوزىن-ءوزى باعالاۋدىڭ تومەندەۋىنە, ۇنەمى اسىعىستىقپەن شەشىم قابىلداۋعا, شىنايى تىنىعۋ مەن تىنىشتىقتان الشاقتاۋعا, جانە جالپى ومىرگە قاناعاتسىزدىققا الىپ كەلەدى. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, FOMO ۇزاق مەرزىمدى كۇيزەلىسكە, ۇنەمى وزگە بىرەۋدىڭ ومىرىنە قاراپ ءومىر سۇرۋگە ۇيرەتەدى. ال بۇل ءوز بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك الۋعا كەدەرگى كەلتىرۋى مۇمكىن.بۇگىندە ءدال وسىنداي سيندرومنىڭ كەرى اسەرىنەن قوعامدا بەيرەسمي مەجەلەر قالىپتاسقان. اتاپ ايتساق, 25-كە دەيىن ءبىلىم الىپ, 30-عا دەيىن مانساپ قۇرۋ, وتباسى قۇرۋ جانە باسپانا يەسى بولۋ مىندەت سىندى كورىنەدى. ال الەۋمەتتىك جەلىدەگى مازمۇندار ءدال وسى مەجەلەردىڭ بار ەكەنىن كۇن سايىن ەسكە سالىپ وتىرادى. وسىلايشا ادامدار ناقتى ءبىر جەتىستىككە جەتۋگە ەمەس, سول جەتىستىككە دەر كەزىندە جەتىپ ۇلگەرۋگە تىرىسادى. بۇل اسىعىستىق مازاسىزدىق تۋدىرىپ, ادامدى شىنايى ومىردەن الشاقتاتادى ەكەن. ماماندار سونىڭ سالدارىنان ادام تەك سالىستىرۋ مەن ءوزىن دالەلدەۋگە نەگىزدەلگەن كۇندەلىكتى كۇيبەك تىرشىلىك جاسايتىنىن ايتادى.
ماسەلەن, ۇلىبريتانيادا, 2020 جىلى, 19 جاستاعى موللي راسسەل ەسىمدى قىز ءوز بولمەسىندە ءجانتاسىلىم ەتكەن كۇيىندە تابىلعان. تەرگەۋ ناتيجەسى ونىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى Instagram جانە Pinterest سياقتى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءوز-وزىنە قول جۇمساۋ, دەپرەسسيا جانە ء«ساتسىز ءومىر» تۋرالى كونتەنتتەردى ۇنەمى قاراپ جۇرگەنىن كورسەتكەن.
موللي ءوز قاتارلاستارىنىڭ جەتىستىكتەرى مەن باقىتتى ساتتەرىن كورىپ وتىرىپ, ءوز ءومىرىنىڭ ءمانى جوق دەپ قابىلداي باستاعان. الەۋمەتتىك جەلىدەگى ۇزدىكسىز سالىستىرۋ, ۆيرتۋالدى «كەرەمەت» ومىرلەردىڭ اراسىندا ءوزىن قاجەتسىز سەزىنۋ, ۋاقىت وتە كەلە ونىڭ پسيحيكاسىن بۇزعان. بۇل ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, FOMO-نىڭ ەڭ شەتكى ءارى قاۋىپتى سالدارى.
پسيحولوگتار FOMO سيندرومىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن تسيفرلى دەتوكس ۇعىمىن ۇسىنادى. ياعني الەۋمەتتىك جەلىدەن ۋاقىتشا ءۇزىلىس الىپ, نازاردى شىنايى قارىم-قاتىناسقا, كۇندەلىكتى ءومىردىڭ قاراپايىم قۋانىشتارىنا اۋدارۋ قاجەت. سونىمەن قاتار:
اقپاراتتى سۇزگىدەن وتكىزۋ; موتيۆاتسيالىق ەمەس, شىنايى كونتەنتتى تۇتىنۋ; ءوزىن وزگەمەن ەمەس, وزىمەن سالىستىرۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ; قاجەت جاعدايدا پسيحولوگيالىق كومەككە جۇگىنۋدى ۇسىنادى.جىلدامدىق پەن كورنەكىلىككە نەگىزدەلگەن تسيفرلى الەم ادامنىڭ ساناسى مەن سەزىمىنە بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيدە اسەر ەتىپ وتىر. ساراپشىلار بۇل قۇبىلىسپەن كۇرەسۋ ءۇشىن اقپاراتتىق گيگيەنا مەن سانالى كونتەنت تۇتىنۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. الايدا الەۋمەتتىك جەلىدەگى ء«مىنسىز ءومىر» وبرازى ۇزدىكسىز ۇسىنىلا بەرسە, ادام ساناسىندا بۇل قالىپتى ستاندارتقا اينالماي ما؟