بيىل گرۋزيانىڭ پوتي پورتىندا ەلىمىزدىڭ العاشقى مۋلتيمودالدى تەرمينالىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋى ءوتتى. اتالعان جوبا ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى (تحكب) شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلىپ, قازاقستاننىڭ ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى كولىك-ترانزيتتىك الەۋەتىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە باعىتتالعان.
ساياساتتانۋشى عازيز ابىشەۆ پوتي پورتىنداعى تەرمينالدىڭ ىسكە قوسىلۋىن قازاقستاننىڭ كولىك ساياساتى ءۇشىن ەرەكشە سيمۆولدىق ءمانى بار دەپ باعالايدى.
«بۇل تەك لوگيستيكالىق جوبا ەمەس. قازاقستاننىڭ رەسەي اۋماعىن اينالىپ ءوتىپ, ءوز جۇگىن ەۋروپاعا تىكەلەي جەتكىزۋگە دەگەن ۇمتىلىسىنىڭ ناتيجەسى. گەوساياسي تۇرعىدا تاۋەلسىز ترانزيتتىك ساياساتتىڭ باستاماسى. اسىرەسە سانكسالىق جاعدايدا باتىسقا اپارار بالاما جولدىڭ بولۋى وتە ماڭىزدى», دەدى ساراپشى.
PTC Holding باسقارما توراعاسى بەكمۇرات ناعىزبەكوۆ تەرمينالدىڭ ىسكە قوسىلۋىن بولاشاق ينفراقۇرىلىم ۇلگىسى رەتىندە سيپاتتايدى.
«پوتي تەرمينالى – جەكەلەگەن نىسان ەمەس, بولاشاق لوگيستيكاسىنىڭ ارحيتەكتۋراسى. ول اشىقتىق پەن تۇراقتىلىق قاعيداتىنا نەگىزدەلگەن, حالىقارالىق نارىقپەن ينتەگراتسيالانعان. بۇل ينفراقۇرىلىم قازىردىڭ وزىندە سۇرانىسقا يە باعىتتا قىزمەت كورسەتەدى», دەپ مالىمدەدى ول.
جاڭا تەرمينال جىلىنا 120 مىڭ توننا جۇك وڭدەۋگە قابىلەتتى. جوبانىڭ جالپى ينۆەستيتسيالىق قۇنى 31,5 ملن دوللار. قارجىلاندىرۋدى قازاقستاننىڭ Halyk Bank-ءتىڭ ەنشىلەس قۇرىلىمى قامتاماسىز ەتسە, قۇرىلىس جۇمىستارىن ازەربايجاندىق INNOPRO كومپانياسى اتقارعان. تەحنيكالىق جوبالاۋ مەن ىسكە قوسۋ كەزەڭىنە گرۋزيا جانە ءازىربايجان ماماندارى تارتىلعان.
كولىك جانە لوگيستيكا سالاسىنىڭ ساراپشىسى الىشەر سەيىتوۆ تحكب باعىتىنىڭ حالىقارالىق ماڭىزىن اتاپ ءوتتى:
«پوتي پورتى ارقىلى قازاقستان قارا تەڭىزگە, ودان ءارى جەرورتا تەڭىزىنە, ەۋروپاعا جول اشادى. بۇل جوبانىڭ تيىمدىلىگى – جۇكتى كاسپي ارقىلى اقتاۋدان پورت باكۋگە جەتكىزىپ, ارى قاراي تەمىرجولمەن پوتي پورتىنا, ودان كەيىن تەڭىز ارقىلى رۋمىنيا, بولگاريا, گرەكياعا تاسىمالداۋ مۇمكىندىگىندە. بۇل ءدالىز قازاقستانعا ساۋدا باعىتتارىن ارتاراپتاندىرۋعا ناقتى مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ول.
ورتا دالىزبەن تاسىمالداناتىن جۇك كولەمى 2021 جىلى 600 مىڭ توننادان 2024 جىلى 4,5 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايعان. 2025 جىلى بۇل كورسەتكىش 5,2 ملن تونناعا, ال 2027 جىلعا قاراي 10 ملن تونناعا جەتەدى دەپ بولجانۋدا. كونتەينەرلىك جۇك اينالىمى 95 مىڭ TEU كولەمىندە جوسپارلانعان. بۇرىن پوتي پورتىنا تاۋلىگىنە ءبىر عانا پويىز كەلسە, ەندىگى ۋاقىتتا بۇل كورسەتكىش بەسكە دەيىن ارتۋى مۇمكىن.
ترانزيت جانە ينفراقۇرىلىم سالاسىنداعى ساراپشى ايبەك قاسىموۆ جوبانىڭ ەلىمىزدىڭ كولىك ستراتەگياسىنداعى ماڭىزىنا توقتالدى:
«بۇرىن قازاقستان جۇك تاسىمالىندا رەسەي تەمىر جولدارىنا تاۋەلدى ەدى. ەندى پوتي تەرمينالى ارقىلى بالاما باعىت ناقتى ىسكە قوسىلدى. بۇل قازاقستان ەكسپورتتاۋشىلارى ءۇشىن ۋاقىت پەن شىعىندى ۇنەمدەۋگە جول اشادى. قىتاي–قازاقستان–كاسپي–كاۆكاز–قارا تەڭىز–ەۋروپا تىزبەگى ەندى تولىق ىسكە قوسىلىپ وتىر», دەپ ءتۇسىندىردى ساراپشى.
2024 جىلى تبيليسي قالاسىندا جاڭا تەمىرجول كونتەينەرلىك تەرمينال پايدالانۋعا بەرىلدى. سونىمەن قاتار, 2022–2027 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى اياسىندا اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتارىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. قىتايمەن شەكاراداعى باقتى–چۋگۋچاك وتكەلى دە الداعى ۋاقىتتا ىسكە قوسىلماق.
سىمبات اسكارقىزى,
ل. ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى