كوزىلدىرىكتىڭ قاي ۋاقىتتا پايدا بولعانى جونىندە ناقتى اقپارات وسى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز. تاريحشىلار ەجەلگى كوزىلدىرىكتەردى ءحىىى عاسىردىڭ اياعىندا يتاليادا ءومىر سۇرگەن سالۆينو د’ارماتا ويلاپ تاپقان دەپ بولجايدى.
كوزىلدىرىكتىڭ كۇننەن قورعاۋعا, وقۋعا, ۇساق نارسەنى ۇلعايتىپ كورۋگە ارنالعان تۇرلەرى بار. ەۋروپا ەلدەرىندە كوزىلدىرىك ءحىV عاسىردىڭ باسىندا كەڭىنەن تارالا باستادى. ول كەزدە اۋقاتتىلار كوزىلدىرىكتى قاجەتتىلىك ءۇشىن ەمەس, وزدەرىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ ماقساتىندا قولدانعان. ال العاشقى كۇننەن قورعايتىن كوزىلدىرىكتى قيىر سولتۇستىك پەن ازيانىڭ, سونىمەن قاتار امەريكانىڭ ەجەلگى تۇرعىندارى ويلاپ تاۋىپتى. ولار ونى جانۋارلاردىڭ سۇيەگىنەن جاساعان ەكەن. ال قىتاي جەرىندە ەجەلدە كۇڭگىرت كوزىلدىرىكتى قىتايدا سوت ۇكىمىن وقيتىندار كيىپتى. بۇل جازا الۋشىلار مەن كۋاگەرلەر سوت ۇكىمىن وقيتىنداردىڭ كوزىنەن ولاردىڭ ىشكى جان-دۇنيەسىن تانىپ قويماۋ ءۇشىن قاجەت بولعان دەسەدى.
الەۋمەتتىك جەلىدە كۇننەن قورعايتىن كوزىلدىرىكتى العاش جاساۋشىلار – ەسكيموستار دەگەن دە دەرەك كەزدەسەدى. ولار قاردان شاعىلىسقان پوليارلىق كۇننىڭ كوزگە اسەرىن قانداي دا ءبىر جولمەن ازايتۋ ءۇشىن كوز الدىندا ساڭىلاۋلارى بار سۇيەك تاقتالارىن كيەتىن بولعان.
الماتىداعى ءسوز زەرگەرى ع.مۇسىرەپوۆتىڭ مۋزەي-ءۇيىنىڭ قورىندا جازۋشىنىڭ ءوزى پايدالانعان بۇيىمدارى, كىتاپتارى, قولجازبالارى, قويىن كىتاپشالارى, كوزىلدىرىكتەرى, ت.ب. ساقتاۋلى. ءار زات وزىندىك ەرەكشەلىگىمەن قىزىقتىرادى. سونداي جادىگەردىڭ ءبىرى – جازۋشىنىڭ كوزىلدىرىگى. ماتەريالى – شىنى, پلاستيك, مەتالل. كوزىلدىرىك بىرىڭعاي قوڭىر ءتۇستى پلاستيك ماتەريالىنان جاسالىپ, جاقتاۋى مەن قۇلاققا ىلەتىن تۇسى تەمىر شۇرىپتەرمەن بەكىتىلگەن. كوزىلدىرىكتىڭ ەرەكشەلىگى سول جاق قۇلاققا ىلەتىن تۇسىنا «ەلەكترونيكا» اس-ۆ. 3849007» ەستۋ اپپاراتى ورناتىلعان. قوسۋ, اجىراتۋ تەتىگى بار. 80-جىلدارى ارنايى تاپسىرىسپەن زاۋىتتا جاسالعان. جازۋشى ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا پايدالانعان. مۋزەي قورىنا 2021 جىلى جازۋشىنىڭ قىزى گۇلنار عابيتقىزى مۇسىرەپوۆا تارتۋ ەتكەن. بۇل كۇندە كوزىلدىرىك عابەڭنىڭ جۇمىس ۇستەلىنە قويىلعان.
راشيدا وتار,
س.مۇقانوۆ پەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي كەشەنىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى
الماتى