بالا دەنساۋلىعى - باستى نازاردا

قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا شامامەن 7 ميلليون بالا تۇرادى. ءاربىر بالا تۋعان كۇنىنەن باستاپ مەديتسينالىق باقىلاۋمەن قامتىلعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۇسىنعان ساندەرەككە سۇيەنسەك, جىل سايىن 2 ميلليوننان استام بالا تۋعاننان باستاپ 6 جاسقا دەيىنگى ارالىقتا سكرينينگتەن وتسە, 4,5 ميلليوننان استام بالا پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن وتەدى, ال 1,5 ميلليوننان استام بالا ۇلتتىق ەكپە كۇنتىزبەسىنە سايكەس يممۋنداۋدان وتەدى.

بالالارعا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەك مەملەكەتتىك كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمنىڭ جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ شەڭبەرىندە تەگىن ۇسىنىلادى.

«كەرۋەن-مەديكۋس» كوپ سالالى كلينيكاسىنىڭ ينفەكتسيونيست-پەدياترى امانگۇل يزيموۆا 1- ماۋسىم تەك مەرەكە  ەمەس, سونداي-اق بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن, قاۋىپسىزدىگىن جانە بولاشاعىن قورعاۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋداراتىن ماڭىزدى داتا ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا بالالارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ قىزىق-قيىن تۇسىن ءسوز ەتتى.

«بالالارمەن جۇمىس جۇرەكپەن ەڭسەرىلەدى. جۇمىس بارىسىندا ءار سالاعا ءتان قۇبىلىس قيىندىق پەن قۋانىش ساتتەرى تەڭ ءورىلىپ جاتادى. كۇردەلى كەزەڭدەرگە اتا-انالاردىڭ مەديتسينالىق اقپاراتتى دۇرىس تۇسىنبەۋى, ياعني كوپ جاعدايدا ەكپەدەن ءۇزىلدى كەسىلدى باس تارتۋى, دارىگەرگە كەش, ياعني ينفەكتسيا اسقىنعان كەزدە عانا قارالۋ, جۇقپالى اۋرۋلارمەن كۇرەستە پروفيلاكتيكالىق شارالاردىڭ ماڭىزىن جەتكىزۋدىڭ قيىندىعى سىندى جاعداياتتار كەزدەسەدى. دەسە دە بۇل ماماندىقتىڭ وزىنە ءتان قۋانىشى بار بالا جازىلىپ, ك ۇلىپ جادىراپ تۇرسا, بىزگە ودان اسقان باقىت جوق. بالالار - ەلىمىزدىڭ بولاشاعى. ولاردىڭ دەنى ساۋ, باقىتتى بولىپ ءوسۋى ءۇشىن دارىگەرلەر, اتا-انالار, ۇستازدار جانە مەملەكەت بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋى كەرەك», دەدى امانگۇل يزيموۆا.

كەيىپكەرىمىز ايرىقشا نازار اۋدارعانداي بالاباقشا, مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ مەن نىعايتۋدا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى دە ەرەكشە ءرول اتقارادى. سوندىقتان ءار مەكتەپكە ەمحانا بەكىتىلىپ, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا مەديتسينالىق پۋنكتتەر جۇمىس ىستەيدى.

وسى ورايدا تۇركىستان وبلىسى,جەتىساي اۋدانىنداعى «قىزعالداق» بالاباقشاسىنىڭ مەدبيكەسى كۇلاندا اجىبەكوۆا اتا-انا اماناتىن بالاباقشا ۋاقىتىندا كىرپىك قاقپاي قاداعالاۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.

«قازاقستانداعى بالاباقشانىڭ بارشاسىندا مەديتسينا مامانى قىزمەت كورسەتەدى. سەبەبى كىشكەنتاي بالالاردىڭ بالاباقشا جاسىندا يممۋنيتەتى تولىق قالىپتاسىپ ۇلگەرمەيدى. سوندىقتان ولار جاڭا ورتاعا تۇسكەندە ۆيرۋستارمەن كۇرەسۋ كەزىندە اۋىرىپ جاتادى. مۇنداي جاعداي باقشادا بولسا دەر كەزىندە كومەكتى مەدبيكە كورسەتىپ, بالا جاعدايىنان اتا-انانى دا حاباردار ەتۋى ءتيىس. تيىسىنشە العاشقى كومەكتى كورسەتۋ ءبىزدىڭ قۇزىرىمىزدا. بالاباقشا جاسىنداعى بالالاردىڭ بارلىعى بىردەي قاي جەرىنىڭ اۋىرىپ تۇرعانىن ءدوپ ايتا المايدى. سوندىقتان مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەردىڭ مەدبيكەسى ءاردايىم بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ وتىرعانى ءجون. ءار شاڭىراقتىڭ ارىنە اينالعان بالالاردىڭ اماندىعى بارىنەن ماڭىزدى», دەدى كۇلاندا اجىبەكوۆا.

ەلىمىزدە بالالارعا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا ءتيىمدى پەريناتالدىق تەحنولوگيالار, بالا جاسىنداعى اۋرۋلاردى بىرىكتىرىپ باسقارۋ تاسىلدەرى جانە ەرتە شاقتاعى بالالاردى پاتروناجدىق قاداعالاۋدىڭ امبەباپ-پروگرەسسيۆتى مودەلى حالىقارالىق ۇسىنىمدارعا ساي ەنگىزىلىپ جاتىر.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگنىڭ مالىمەتىنشە, انا مەن بالا دەنساۋلىعى سالاسىنا باعىتتالعان جۇيەلى ستراتەگيا مەن ەلەۋلى ينۆەستيتسيالاردىڭ ارقاسىندا ەلدە بالا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشتەرى تاريحي تۇرعىدان ەڭ تومەن دەڭگەيگە تۇسكەن. سانداردى سويلەتسەك, نەوناتالدىق ءولىم – مىڭ ءتىرى تۋعانعا شاققاندا 3,37, نارەستە ءولىمى – 6,80, بالالار ءولىمى – 9,30 پايىزعا ازايعان.

سونداي- اق, پەريناتالدىق ورتالىقتار بازاسىندا نەوناتالدىق حيرۋرگيا بولىمشەلەرىنىڭ توسەك قورى 20%-عا ۇلعايتىلعان. بۇل جىل سايىن تۋا بىتكەن كەمىستىگى بار شامامەن 1500 جاڭا تۋعان سابيگە وپەراتسيالىق ەم جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر, ونىڭ 40%-ى ەندوبەينەحيرۋرگيالىق ادىسپەن جاسالادى. سونىڭ ناتيجەسىندە وپەراتسيادان كەيىنگى سابيلەردىڭ ءومىر ءسۇرۋى 88%-دان 93%-عا ارتىپ, ءولىم 15%-عا تومەندەگەن.