يسلام يپوتەكاسى قانشالىقتى ءتيىمدى؟

يسلام قارجى جانە بيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ءمادينا تۇقۇلوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر ءداستۇرلى بانكتەر يسلامدىق قار­جى ونىمدەرىن ۇسىنا المايدى, سەبەبى زاڭنامالىق بازا جوق.

««يسلام يپوتەكاسىنىڭ تەتىگى ەل ءۇشىن مۇلدە جاڭا بولادى جانە ونى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن زاڭنا­ما­دا دا, رەتتەۋشى اكتىلەردە دە ەلەۋ­لى وزگەرىستەر قاجەت. ءبىز ىقتي­مال قۇرالداردى ازىرلەپ جاتىرمىز. قازىر رەتتەۋشى يسلامدىق يپوتەكانى ەنگىزۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىندە تۇر. «وتباسى بانكپەن» بىرگە ونى جۇزەگە اسىرۋ جولدارىن ىزدەستىرىپ جاتىرمىز. يسلامدىق يپوتەكانى ۇسىنۋ ماسەلەسى ايتارلىقتاي كۇر­دە­لى بولعاندىقتان, زاڭناما­لىق تۇر­عىدان پىسىقتاۋ كەرەك. ونىڭ قانداي تۇردە بولاتىنى ازىرگە بەلگىسىز. رەتتەۋشىدەن اقپاراتتى تاعاتسىزدانا كۇتەمىز جانە قاۋىمداستىق رەتىندە قابىل­دا­ناتىن قۇجاتتاردى ساپالى تول­­تى­رۋعا كومەكتەسەمىز دەپ ۇمىت­­تە­نەمىز», دەيدى م.تۇقۇلوۆا.

الەمدىك قارجى نارىعىندا يسلام يپوتەكاسىنىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى. يپوتەكانىڭ بۇل تۇرىندە بىرقاتار ارتىقشىلىق بار – تولەمدى كەشىكتىرگەنى ءۇشىن ءوسىمپۇلدىڭ بولماۋى, پايىز­دىڭ جوقتىعى جانە اي سايىنعى تولەمنىڭ ءداستۇرلى تولەمدەردەن تومەندىگى. دەگەنمەن ساراپشىلاردىڭ سوزىن­شە, بۇل جۇيەنى تاپ قازىر نارىق­­قا كىرگىزۋ وڭايعا سوقپايدى. بىرىن­شىدەن, بانكتەردىڭ ءبارى بىردەي بۇعان ىقىلاستى ەمەس. ەكىن­شى­دەن, قولدانىسقا ەنگەن كۇننىڭ وزىندە يپوتەكانىڭ پايىز­­­دىق مول­شەرلەمەسى ۇلتتىق بانك مولشەر­­لە­مەسىنە بايلانىستى قالىپ­تاس­­­تى­رىلادى. دەمەك بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭدا ساراپ­­­شى­­لار­دىڭ باسىن اۋىرتاتىن تۇس تا وسى بولسا كەرەك.

يسلام قارجىسى الەمدىك اقشا اينالىمىنىڭ 5%-دان استامىن قۇرايدى. ناقتى سوماعا سالساق, 5 ترلن دوللاردىڭ شاماسى. جۇيەنى تاياۋ شىعىستىڭ كوپتەگەن ەلى پايدالانادى. سونداي-اق اقش, گەرمانيا, تۇركيادا دا بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلىپ جاتىر. اتالعان نارىقتاردا ءداستۇرلى ەرەجە مەن يسلامدىق قارجىلاندىرۋ قا­عي­­­­­­داتتارىن ينتەگراتسيالاعان گيبريدتى جۇيەلەر جۇمىس ىستەيدى.

يسلام قارجى جۇيەسىندە يپو­تەكانىڭ ءۇش ءتۇرى بار: يجارا, مۋراباحا جانە مۋشاراكا. مۋراباحادا بانك تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الىپ, تۇتىنۋشىعا ءبولىپ-ءبولىپ ساتادى. جالعا العاندا بانك م ۇلىكتى ساتىپ الادى جانە تۇتىنۋشىمەن ليزينگ شارتىن جاساسادى. مۋشاراكا ءبىرشاما كۇردەلى: تۇرعىن ءۇي يەسى, تۇتىنۋشى جانە بانك اراسىندا ۇشجاقتى شارت جاسالادى, ال پايدا الدىن الا كەلىسىلگەن ۇلەستەرگە سايكەس بولىنەدى, ناتيجەسىندە تۇتىنۋشى ءوز ۇلەسىن بانكتەن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ساتىپ الادى.

بىزدە مۋراباحا سۇرانىسقا يە. نارىقتا يسلام بانكينگىنىڭ وپەراتورى بولعان ء«ال-حيلال» بانكى 15 جىل بويى مۋراباحا جۇيەسىمەن جۇمىس ىستەدى. وسى ۋاقىت ىشىندە استانا, الماتى, شىمكەنت جانە تۇركىستان قالالا­رىنىڭ كوپتەگەن تۇرعىنى باسپانالى بولدى. باعدارلاما تەتىگى قاراپايىم: تۇتىنۋشى تۇرعىن ءۇيدى تاڭدايدى, بانك ونى ساتىپ الادى, قۇنىنا ۇستەمە باعا جاسايدى جانە تۇتىنۋشىعا جاڭا باعا بەلگىلەيدى. ەگەر بانك پاتەردى 10 ملن تەڭگەگە ساتىپ السا, تۇتىنۋ­شى­عا شارتتى 11 ملن-عا ساتا الادى. تۇتىنۋشى جىلجىمايتىن م ۇلىك باعاسىنىڭ 30%-ىن تولەي­دى, قالعانىن كەلىسىلگەن مەر­زىمدە تولەيدى.

قازاقستان قۇرىلىسشىلار وداعىنىڭ وكىلى ۆياچەسلاۆ لازارەۆ ەرتە كوكتەمدە الماتىدا وتكەن جيىندا كلاسسيكالىق يپوتەكا ار­قى­لى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الا المايتىن سالۋشىلار مەن كليەنتتەر وزدەرىنە كەلە­تىنىن ايتقان بولاتىن. ونىڭ سوزىنشە, نەسيەلەندىرۋدىڭ مۇن­داي ءتۇرى ەكونوميكاعا ءتيىمدى اسەر ەتىپ, ەلگە اراب ينۆەستيتسيا­لارىن جىلدام تارتۋعا مۇمكىن­دىك بەرەدى. PR-مامان ايبار ول­جاەۆ­تىڭ پىكىرىنشە, يسلامدىق قارجىلاندىرۋ جۇيەسى ءداستۇرلى قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن ىعىستى­را المايدى.

«بۇل مۇددەلى توپقا مۇم­كىندىكتەر بەرۋمەن عانا شەكتەلەدى. يسلام يپوتەكاسى ءداستۇرلى يپوتەكامەن باسەكەلەسە المايدى. سەبەبى ولاردا ءتۇرلى قاعيدا مەن ماقساتتى توپ بار. يسلام يپوتەكاسى بەلگىلى ءبىر ءدىني نانىم ازاماتتارىنا مۇمكىندىكتەر بەرەدى. وسى توپتاعى ادامدار ءۇشىن بانكتەن نەسيە الۋ «حارام» سانالادى, يسلام بانكتەرى مۇددەلى توپقا وسى ماسەلەنى شەشۋگە جاعداي جاسايدى. حالىقتىڭ قالعان بولىگى كلاسسيكالىق نەسيە الۋدى جالعاستىرادى», دەدى ا.ولجاەۆ.

ول سونىمەن قاتار يسلام­دىق يپوتەكانىڭ وتاندىق مودە­لىندە ىرگەلى قاعيداتتار ساقتال­مايتىنىن دا ايتىپ ءوتتى.

«بىراق كەي ازاماتتار بۇعان ءمان بەرمەيدى. يسلام يپوتەكاسىندا پايىزدىق تەتىك جۇمىس ىستە­­­­مەيدى. تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇنى پا­­يىزسىز تولەنەدى. بىراق ءسوز جۇزىندە پايىز بولماسا دا, شىندىعىندا جاعداي باسقاشا. مىسالى, 10 ملن تەڭگەگە ساتىپ الىنعان ءۇي 12 ملن-عا ساتىلاتىن جاعدايلار كەزدەسەدى. ارينە, الدىمەن حالىق وسى جۇيەگە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. سودان كەيىن ول تومەندەدى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز. بىراق بىزدە يسلامدىق بانكينگ ءۇشىن مۇمكىندىك كوپ. مەن يسلام بانكتەرىنىڭ نارىققا كەلۋگە نيەتتى ەكەنىن ەستىدىم, ياعني باسەكەلەستىك دەڭگەيى تومەن», دەيدى ا.ولجاەۆ.

الماتى