كۇنى كەشە سەمەي وڭىرىنەن «50 جاسقا قاراعان شاعىندا قايرات كۇنسافين باقيلىق بولدى» دەگەن سۋىق حابار جەتتى. وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارى ول ەلىمىزدىڭ ەڭ بەلدى سامبوشىلاردىڭ ساناتىندا ەدى. اۋەلى جاسوسپىرىمدەردىڭ, ودان كەيىن جاستاردىڭ الەم چەمپيوناتىندا باس جۇلدەنى ولجالاپ, كوپتەگەن حالىقارالىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازى اتاندى. بىراق ناعىز جالىنداپ تۇرعان شاعىندا قايرات وكپە دەرتىنە شالدىعىپ, ۇلكەن سپورتان قول ءۇزدى. دەسەك تە ارمانى اسقاق جىگىت قيىندىققا مويىعان جوق. ونى وزىنە بەرىلگەن سىناق دەپ قابىلدادى. كەرسىنشە, قايتا قاتارعا قوسىلۋ ءۇشىن بارىنشا كۇرەستى. اقىرى جامان اۋرۋدان ارىلعاننان كەيىن باۋىرى ىستىق بوز كىلەمگە قايتا ورالدى. جاي ورالىپ قانا قويماي, ەرەسەكتەر دۋىندا ءوزىن تۇبەگەيلى مويىنداتتى. كۇنسافين ەل چەمپيونى اتانىپ, الەم چەمپيوناتىندا قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى. ءسويتىپ, كەيىپكەرىمىز ادامنىڭ مۇمكىندىگى شەكسىز ەكەنىن تاعى ءبىر دالەلدەگەندەي بولدى.
قازىرگى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تارباعاتاي اۋدانىنا قاراستى كوكجىرا اۋىلىندا جەرگىلىكتى باپكەر الماس قاجىاقپاروۆتىڭ قول استىندا جاتتىققان قايرات كۇنسافين بىردەن دارا تالانتىمەن وقشاۋلاندى. 1991 جىلى الماتىدا وتكەن حالىقارالىق تۋرنيرىندە باس جۇلدەنى يەلەنگەننەن كەيىن كەرەي قويشىبەكوۆ پەن مەرەي كوشكىنوۆ سىندى مايتالمان مامانداردىڭ نازارىنا ىلىكتى. ارادا ءبىر جىل وتكەننەن كەيىن ەل بىرىنشىلىگى مەن مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق سپارتاكياداسىندا ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. وسى تابىستارىنىڭ ارقاسىندا ول قازاقستان قۇراماسىنا قابىلداندى.
1994 جىلى ق.كۇنسافين ليتۆانىڭ استاناسى ۆيلنۋس قالاسىنا اتتاندى. بالتىق جاعالاۋىندا جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ تۇساۋى كەسىلگەن ەدى. الىس ساپارعا العاش رەت شىققانىنا قاراماستان ول ءوزىن جاقسى قىرىنان كورسەتتى. جارىس بارىسىندا بەس بەلدەسۋ وتكىزگەن قانداسىمىز قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى. ءدال سول جىلى يۋگوسلاۆيانىڭ نوۆي ساد قالاسىندا الەم بىرىنشىلىگىنىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. جاس ورەندەر باس قوسقان ءدۇبىرلى دودادا 60 كگ سالماق دارەجەسىندە كۇرەسكەن قايرات قارسىلاس شىداتپادى.
1995 جىلى ق.كۇنسافين جاستار اراسىندا الەم چەمپيونى اتاندى. بولگاريانىڭ باس شاھارى – سوفياداعى جارىستىڭ جارتىلاي فينالدىق باسەكەسى كەيىپكەرىمىزدىڭ ەسىندە ەرەكشە ساقتالىپتى. تورەشى بەلگى بەرگەن بەتتە بەلسەڭدىلىك تانىتقان رەسەيلىك سامبوشى ءتورت ۇپايلىق ءادىس جاسادى. سودان كەيىن دە قايراتتى قۇرساۋىنان بوساتپاي, تاعى ءتورت ۇپايعا يەلىك ەتتى. باسەكە بەل ورتاعا تاياعاندا 8:0 ەسەبىمەن العا شىقتى. ءوزىنىڭ باسىمدىعىن سەزىنگەن رەسەي بالۋانى قازاق بالۋانىن ايقىن ۇتۋعا ۇمتىلدى. ءبىر مەزەتتە جەرلەسىمىز قارسىلاسىن قۇلاتتى دا, قولىن قاتتى قايىرىپ جىبەردى. ونىڭ كىلەمدى توقپاقتاعاننان باسقا امالى قالمادى. تازا جەڭىس! فينالدا ۋكراينانىڭ وكىلىن ۇتقان كۇنسافين چەمپيوندىق اتاقتى يەلەندى.
ارادا ءبىر جىل وتكەننەن كەيىن سەمەيلىك ورەن رەسەيدىڭ كراسنويارسك قالاسىنان ازيا چەمپيونى اتاعىمەن ورالدى. اقتىق ايقاستا ءسىڭىرىنىڭ سوزىلعانىنا قاراماستان جەرگىلىكتى بالۋاننىڭ ۋىسىنان جەڭىستى ج ۇلىپ اكەتتى. قازاق جىگىتىنىڭ جانكەشتىلىگىنە ريزا بولعان دۇنيەجۇزىلىك سامبو فەدەراتسياسىنىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى ونى «جەڭىسكە دەگەن جىگەرى ءۇشىن» دەپ اتالاتىن ارنايى جۇلدەمەن ماراپاتتادى.
1996 جىلى قايرات ەرەسەكتەر قاتارىنا ەركىن قوسىلدى. 62 كگ سالماقتا ەشكىمگە دەس بەرمەدى. تىپتەن, قازاق سامبوسىنىڭ اكادەميگى كەرەي قويشىبەكوۆتىڭ ءوزى «كۇنسافينگە قارسى تۇرۋ ەندى قيىن بولادى» دەپ توپشالادى. كوپشىلىك بۇل پىكىرگە قوسىلدى. بىراق «ادامنىڭ ايتقانى ەمەس, اللانىڭ قالاۋى بولادى» دەمەكشى, ءدال سول تۇستا قايرات وكپە دەرتىنە شالدىقتى. دارىگەرلەر ونىڭ سپورتپەن اينالىسۋىنا قاتاڭ تيىم سالدى. وسىنداي جاعىمسىز اڭگىمەنى ەستىگەندە جالىنداپر تۇرعان جاس جىگىت قاتتى قينالدى. ول نەبارى 20 جاستا ەدى. ارمانى اسقاق بالۋاننىڭ سپورتتىق جولى ەندى عانا باستالعان ەدى عوي...
– قاپيادا جابىسقان دەرت بۇكىل ارمان-قيالىمدى جەرمەن جەكسەن ەتتى. سول جىلدار مەن ءۇشىن وتە اۋىر بولدى. سول كەزدە عانا دەنساۋلىقتىڭ قادىرىن ءبىلدىم. اينالامداعى ادامداردى ەكەنىن اجىراتاتا باستادىم. بۇرىندارى ارقامنان قاعىپ قۇرمەت كورسەتىپ جۇرگەن اعالارىم بويلارىن اۋلاق ۇستاي باستادى. سانسىز دوستار مەن جورا-جولداستاردىڭ قاتارى كۇرت كەمىدى. ەڭ اقىرى, كوماندا ساپىنان شىعارىپ تاستاپ, جالاقىدان قاقتى. ءىستىڭ ءمان-جايىن تۇسىندىرەيىن دەپ, باسشىلاردىڭ الدىنا باردىم. بىراق سول جەردەگى شىرەنگەن شەنەۋنىكتىڭ ءبىرى «سەن ەندى كىمگە كەرەكسىڭ؟» دەپ كەۋدەمنەن يتەردى. قاتتى نامىستاندىم. «مەن سەندەرگە كىمنىڭ كىم ەكەنىن كورسەتىمىن, ءوزىمنىڭ مىقتىلىعىمدى ءالى دە مويىنداتامىن» دەپ ەسىكتى تارىس جاۋىپ شىعىپ كەتتىم. سول كەزدە ءوزىمدى جاپان دالادا جالعىز قالعانداي سەزىندىم. قوعامعا دا, ادامعا دا كەرەگىم بولماي قالدىم. «ەندى نە ىستەيمىن؟» دەپ تالاي تاڭدى اتىردىم. كۇرەسۋدەن باسقا امال قالمادى. بوزكىلەمدەگى تالاي تارتىستى ايقاس بارىسىندا ۇتىلىپ جاتىپ, جەڭىستى قارسىلاسىمنىڭ ۋىسىنان ج ۇلىپ اكەتكەن كەزدەرىم جەتەرلىك. سول سەكىلدى تىرشىلىكتە دە «وڭايلىقپەن بەرىلمەيمىن» دەپ ءوز-ءوزىمدى قايرادىم. قاپيادا جابىسقان دەرتپەن ءتورت جىل بويى ارپالاستىم. اقىرى ودان ايىققاننان كەيىن قايتا بوزكىلەمگە ورالدىم, – دەپ قايرات وتكەن كۇندەردى ەسكە الدى.
ءبىراز ۋاقىتقا سوزىلعان ۇزىلىستەن كەيىن ق.كۇنسافين ۇلكەن سپورتقا قايتا ورالدى. ول بوساعادا قالىپ قويماي, بىردەن تورگە ۇمىتىلدى. جانكەشتىلىگىنىڭ ارقاسىندا جاڭا بەلەستەردى باعىندىرا باستادى. 2000 جىلى قازاقستان چەمپيوناتىندا توپ جارىپ, رەسپۋبليكالىق سپارتاكيادادا باس جۇلدەنى ولجالادى. باسقا دا تۋرنيرلەردە توپ جاردى. ايتۋلى سالماقتىڭ بۇرىنعى كوشباسشىلارى قايسار ۇلعا ەرىكسىز جول بەردى. سول جىلى ورالدا ازيا كۋبوگى جولىنداعى جارىستا جەكە-دارا شىقتى. 2001 جىلى تاشكەنتتەن ازيا چەمپيونى اتاعىمەن ورالدى. 2002 جىلى الەم كۋبوگى مەن 2003 جىلى الەم چەمپيوناتىندا قولا مەدالعا قول سوزدى.
2005 جىلى سامبودان الەم چەمپيوناتى استانا قالاسىندا وتكەنى بەلگىلى. سول جارىستا التىن الۋدى ارمانداعان قايرات ىرىكتەۋ تۋرنيرىنە قاتىستى. الايدا بازبىرەۋلەر جىلدىڭ باستى جارىسىنا كۇنسافيندى قاتىستىرماۋدى كوزدەدى. ءسويتىپ, كەيىپكەرىمىز استاناداعى جارىستان شەت قالدى. سودان كەيىن ول قازاق كۇرەسىنەن قازاقستان چەمپيوناتىندا باق سىنادى. تالدىقورعاندا وتكەن جارىستىڭ جارتىلاي فينالىندا قارسىلاسىن ەداۋىر ۇپاي سانىمەن ۇتىپ جاتتى. بۇل جولى دا اراعا تورەشىلەر ءتۇستى. وعان ءجون-جوسىقسىز كيلىگىپ, جۇيكەسىن ابدەن جۇقارتتى. ادىلەتسىزدىككە ابدەن مەزى بولعان نامىسقوي جىگىتتىڭ تورەشىگە قول جۇمساۋدان باسقا امالى قالمادى. ول «سوتتاتامىن» دەپ بايبالام سالدى. الايدا سول سالادا جۇرگەن باسشىلاردىڭ ءبىرى «بارىنە دە وزدەرىڭ كىنالىسىڭدەر! تورەلىك دۇرىس بولعان جاعدايدا سپورتشىنىڭ ونداي ارەكەتكە بارمايتىنى انىق. اڭگىمەنى وسىمەن دوعارايىق», – دەپ كەسىمدى ءسوزىن ايتتى.
– سپورتتىق جارىس بارىسىندا ادىلەتسىزدىككە ءجيى ۇرىناتىنىمىز راس. كەي-كەزدەرى ۇياتتان بەزگەن اعالارىمىز شەكتەن تىس كەتەدى. ۇيگە كەلگەندە ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە سونداي جايتتاردى اڭگىمەلەيمىز, ورتاعا سالىپ تالقىلايمىز. بىردە جۇبايىمنىڭ «وزدەرىڭ ۇتىلاسىڭدار دا, بار كىنانى تورەشىلەرگە ارتاسىڭدار» دەپ قالماسى بار ەمەس پە. سودان تالدىقورعانداعى جارىسقا ايەلىمى ادەيى ەرتىپ اكەلدىم. ادىلدىگىن ايتۋعا ءتيىس قازىلار قانداي ارسىزدىققا باراتىنىن سول كەزدە ول ءوز كوزىمەن كوردى. تىپتەن, مەنىڭ جوعارىداعى ارەكەتىمە بايلانىستى جۇبايىم ەش قىنجىلىس بىلدىرگەن جوق. كەرىسىنشە «دۇرىس ىستەدىڭ!» دەپ ءتىل قاتتى, – دەپ قايرات اقتارىلا سويلەدى.
35 جاسىندا ۇلكەن سپورتتان قول ۇزگەن قايرات كۇنسافين بىردەن باپكەرلىكتىڭ قامىتىن كيدى. تالاي دارىندى جاستاردىڭ توماعاسىن سىپىرىپ, ولارعا جول سىلتەدى. باعىت-باعدار بەردى. ونىڭ شاكىرىتتەرى اراسىندا حالىقارالىق دودالاردا دارالانعان سايىپقىراندار از ەمەس. ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى كۇنسافين اباي وبلىسىنداعى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ اتىنداعى سپورتتاعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتى باسقارىپ, رەسپۋبليكالىق سامبو فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى قىزمەتىن قوسا اتقاردى. سونىمەن قاتار, قايرات ماراتوللا ۇلىنىڭ سپورت جانە مادەنيەت سالاسىنا قاتىستى تالاي يگى ىستەردىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەنىن اباي وبلىسىنىڭ جۇرتشىلىعى جاقسى بىلەدى.