حح عاسىردىڭ سوڭى مەن ءححى عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق پروزاسىندا ايرىقشا ءىز قالدىرعان تانىمال جازۋشى مارحابات بايعۇتتىڭ كوسەمسوزدىك مۇراسىن ءسوز ەتەردە ويىمىزدا «قالام قازاناتى» دەگەن تىركەس تۇردى. ويتكەنى وسى تۇلعانىڭ كوركەم ءسوزى مەن پۋبليتسيستيكاسىن بايلانىستا قاراساق, دانا مۇحتار اۋەزوۆ ادەبيەتتانۋعا كوپ تەر توككەن ارىپتەس ءىنىسىن «ەڭبەكتورى» دەپ باعالاعانداي, قايتالانباس قادىر-قاسيەتى ايقىندالا تۇسەدى. كوزى قاراقتى ادام «تورى», «بوز», «كەر», «قازانات» ۇعىمى تۇرعان جەردە جىلقى ساپاسى مەڭزەلەتىنىن جاقسى بىلەدى.
الاش كەزەڭىنەن جەتكەن «جازۋدىڭ جۇيرىگى – جاقاڭ (م.دۋلات ۇلى), سويلەۋدىڭ جۇيرىگى – جاقانشا» (ج.دوسمۇحامەد ۇلى) دەگەن ماتەل بار. سول سەكىلدى, ماحاڭ (م.بايعۇت) 70-جىلدارى وڭىرلىك جۋرناليستيكاعا ادەبيەتتەن كەلىپ, ونى بايىتىپ, بايسالداندىرىپ, وزا شاپقان شاعى از بولماعان.
«جۋرناليستيكاعا ادەبيەتتەن كەلۋ» دەگەندى قالاي تۇسىنەمىز؟ ول – وقىرمانعا اقپاراتتان گورى ادام تاعدىرىن, سەزىمى مەن كوڭىل كۇيىن, قۋانىشى مەن قايعىسىن جەتكىزۋگە جۇمىلۋ. ول – تەلەگرافتىق قاساڭ تىلدەن گورى جۇرتشىلىقتىڭ زەردەسىن, ساناسىن, قابىلەتىن اشاتىن, تولىقتىراتىن, جەتىلدىرەتىن كوركەم تىلگە, كلاسسيكالىق ادەبيەتتىڭ اۋەزىنە, حالىقتىڭ قۇلاعىنا جاعاتىن شۇرايلى سوزگە قۇشتارلىق. ول – قىزدىرمالى قىزىل ءتىل نەمەسە ەلىكتەپ-سولىقتاعان تەڭەۋ مەن بوياۋعا ەمەس, ءار سوزگە, ۇعىمعا ماعىنا بەرۋ, ءار ءسوز بەن ۇعىمدى بەينەلەپ جەتكىزۋگە تىرىسۋ.
تۇركىستاننىڭ مايلىكەنتىندە تۋىپ, اۋىلدا ۇلت ءداستۇرىنىڭ ۋىزىنا جارىعان, الماتىدا وقىپ-جەتىلىپ, قازاق ادەبيەتى كلاسسيكتەرىنىڭ ءىزباسارى دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن مارحابات بايعۇتتى سول سەبەپتى دە «قالام ەڭبەكتورىسى», «قالام قازاناتى» دەيمىز.
جالپى, بىزدە الىمساقتان تەك جازۋشىلىقپەن (نەمەسە اقىندىقپەن) كۇن كورگەن ادام از. ءبارى ءبىر جەردە جۇمىس ىستەگەن. جۇسىپبەك پەن ماعجان باسپاسوزدە, باسپالاردا, وقۋ ورىندارىندا ناپاقا تاپتى. ايتقانداي, ەكەۋى دە ەپتەپ بيلىك سالاسىندا قىزمەت ەتتى. اتى وشكىر رەپرەسسيا كەزىكپەسە, ولار دا سول پالەدەن اۋپىرىمدەپ امان قالعان م.اۋەزوۆتەي ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورى, ايگىلى اكادەميك بولاتىنىنا شاك كەلتىرمەيمىز.
ەندى وسى «نان مەن ءان» نەمەسە تىرشىلىك ولشەمىن مارحابات بايعۇتقا سالساق, اينا-قاتەسىز قايتالانادى. ارالارىن جارتى عاسىر ءبولىپ تۇرسا دا, ماحاڭا تۋرا الاش زامانىنداي دۇرىس مەكتەپتە بەيمارال وقۋ دا بۇيىرماعان. كەڭەستىك جوقشىلىق, ارقا سۇيەر ناعاشىدان, تۋعان اكەدەن ايىرىلۋدىڭ سوڭى «كىسى قولىندا وقۋعا» الىپ كەلگەن. ەر جەتكەندە «قويشى بولۋ» ۇرانىنا ەلىتپەي, قازمۋ-عا تالاپتانىپ وقۋعا تۇسسە دە, باياعى 1916 جىلدىڭ «يۋن جارلىعىنداي», «مايداننىڭ قارا جۇمىسىنا» تارتىلعانداي ءۇش جىلدىق اسكەرگە كەتە بارعان. ودان كەيىن «ازامات سوعىسى», اشتىق-جوقشىلىق ءبىلىم جولىن ۇزگەن الاش ارىستارى باسىنداعىداي قيىندىقتار – اناسىنىڭ اۋرۋ-سىرقاۋى, ءىنىسىنىڭ قابىرعاسى قاتپاعاندىعى, باسقا دا الەۋمەتتىك تارشىلىق الماتىدا كۇندىز ء(بولىم) وقىپ, كەلەشەكتە نە بەلدى جازۋشى, نە بەدەلدى عالىم بولعالى تۇرعان جاس مارحاباتتى اڭساعان استاناسىنان 700 شاقىرىم جەردەگى اۋدان گازەتىنە الىپ كەلگەن. بىراق, ءوزى جازعانداي, ول سولاي وتارلانعان زاماننىڭ وقتىقتاعى قامىتىن (اربانىڭ ارىسىن وڭتۇستىكتە «وقتىق» دەيدى) كيۋگە ءماجبۇر بولعان.
قازاق كەڭەس جۋرناليستيكاسى تاريحىندا كوپ ايتىلماي جۇرگەن «وقتىقتاعى قامىت» نە؟ مۇنى ماحاڭنىڭ جازبالارىنان وقيمىز. ول – اۋداندىق قازاقتىلدى گازەتتى ورىس ءتىلدى تۇپنۇسقادان اۋدارۋ. بۇگىنگىنىڭ «قاعاناعى قارق, ساعاناعى سارق» ءجۋرناليسى وسىندايدى ەستىدى مە ەكەن؟ ماحاڭ ەستەلىگىندە: «اۋداندىق «شامشىراق» گازەتى ورىسشا «ماياك» گازەتىنىڭ اۋدارماسى بولىپ ەسەپتەلەدى ەكەن... ءتارجىمان تىرلىكتەن قۇتىلمادىق» دەپ جازادى. ءبىر جولى «پرازدنيك رۋسسكوي زيمى» دەگەندى «قىس مەرەكەسى» دەپ اۋدارىپ, پالەگە قالعانىن دا ايتادى.
جازۋشى كەيىن وبلىستىق گازەتكە اۋىسقاندا تاعى دا الدىنان شىققان «وقتىق قامىتىنىڭ» جاي-جاپسارىن دا قاتتاپ كەتىپتى. بۇل دەرەك جۋرناليستيكا تاريحى ءۇشىن قاجەت. «كۇندىز-ءتۇنى تىنىم تاپپايمىز. جوسپار جاسايتىنبىز. ورىس تىلىندە. ايلىق. توقساندىق. وبكومعا تاپسىراتىنبىز. ورىسشا».
ءدال وسى تۇستا تاقىرىپقا وراي م.بايعۇت ءۇشىن جۋرناليستيكانىڭ, اتقارۋشى بيلىك حات-حابارىنىڭ, جازبالارىنىڭ وزىندىك مەكتەپ بولعانىن دا ايتا كەتكىمىز كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە كۇنى كەشەگە دەيىن بىزدە (قازاقستاندا) اقىن-جازۋشىلار كوبىنە جۋرفاكتا وقىپ, جازۋ ماشىعىن گازەت-جۋرنالداردا قالىپتاستىردى.
ماحاڭنىڭ الەۋمەتشىل قالامگەرلىك جولىنىڭ باستاۋى 1956 جىلى 5-سىنىپتا كورىنىپتى. ول مەكتەپتە قىز بالاسىنا قول كوتەرگەن بۇزىق قاتارلاسى تۋرالى «قازاقستان پيونەرى» گازەتىنە ماقالا جاريالاپتى. بۇل – ءبىلىم جۇيەسىندە وقۋشى ءتارتىبى مەن پەداگوگيكالىق تاجىريبە قاعيداتتارىنىڭ پارىقتالىپ جاتقان كەزى. جازۋشى ب.سوقپاقباەۆتىڭ «مەنىڭ اتىم – قوجا» پوۆەسىنىڭ باسپاعا تاپسىرىلعان شاعى.
وسىدان سوڭ مەكتەپ پەن ۋنيۆەرسيتەتتەگى قابىرعا گازەتى, اسكەردەگى جاۋىنگەر پاراقشاسى («بوەۆوي ليستوك»), اۋداندىق «شامشىراق», وبلىستىق «وڭتۇستىك قازاقستان», «جىبەك جولى» باسىلىمدارى, كەيىنگى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى مەن «قازىعۇرت kz» الماناعى – جازۋشى, قالامگەر مارحابات بايعۇتتىڭ بەل-بەلەستەرى. ءتۇرلى جانرداعى جۇزدەگەن جازبا, مىڭداعان ماقالا. اعىل-تەگىل اقپارات, ساليقالى سۇحبات, وقشاۋ وي-تولعام, الەۋەتتى ادەبي سىن. جىلدار العا وزعان سايىن پاراساتتى پروزاسىنىڭ پارقى – پايىمدى پوۆەستەرى, اسەرلى اڭگىمەلەرى. كوسەمسوزىنەن كوركەم ءسوزىنىڭ تەگەۋرىنى, كوركەم سوزىنەن كوسەمسوزىنىڭ تياناق-تىلەكتەستىگى اڭعارىلدى. قالامگەر جاڭا پروزاعا تابيعيلىق پەن تۇسىنىكتىلىكتى قالاي اكەلسە, كوسەمسوزگە دە ادامي تازا قالىپتى, اۋىلدىڭ اڭعالدىعى مەن ادالدىعىن, زيالىلىققا ۇمتىلعاننىڭ زەيىنى مەن زەردەسىن ەندىرىپ باقتى.
ءدال مارحابات بايعۇتتىڭ شىعارماشىل تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋىندا ادەبيەت پەن پۋبليتسيستيكا ءبىر-بىرىنە قايشى كەلمەگەن سەكىلدى. ويتكەنى ەكى جانردا دا بايلانىس (كوممۋنيكاتسيا) ۇعىمى, تۇسىنىگى, تاجىريبەسى بار. ادەتتە جازۋشى قالىڭ الەۋمەت ىشىنەن كەيىپكەر, قيلى مىنەز, وي, سەزىم ىزدەيدى. ءوز اينالاسىنان قاراستىرادى. تابادى, تولىقتىرادى, تۇتاستاندىرادى. ءسوز, بەينە, ىرعاق, قيمىل-قوزعالىس ناقتىلانادى. سانامەن, تۇيسىكپەن, قيالمەن بايلانىستىرىلادى. الەۋمەتتىك كوممۋنيكاتسيا نىساناعا ءار تۇرعىدان قاراعاندا تولىسا تۇسەدى. ءار جانر ءوز مۇمكىندىگىن جۇزەگە اسىرۋعا تالاپتانىپ باعادى. قالامگەردىڭ ءبىلىم-بىلىگىمەن. جازۋشى, كوسەمسوزشى جانر شەڭبەرىن جەكە شەبەرلىگىمەن كەڭىتەدى. مىسالى, پۋبليتسيستيكا ەلەمەنتىن فولكلوردان دا, تاستاعى جازۋلاردان دا (جازبا ەسكەرتكىشتەرى) تابۋعا بولادى. وقيعا مەن جەتكىزۋشى اراسىنداعى قيسىن (لوگيكا), كوڭىل كۇي (ەموتسيا), تالعام-تۇسىنىك, كوركەمدىك نەمەسە ناقتىلىق ۇستانىم وزىندىك جۇيەگە باعىنادى. ادەبيەت نىساناسى – ادام ومىرىندەگى, قوعامداعى, ساناداعى شىندىق. ونى جازۋشى ءوز دۇنيەتانىمىنا ساي قالىپتايدى. كوسەمسوز – بۇگىنگى قوعامدىق-ساياسي ءومىر مەن جۇرتتىڭ اقپارات سۇرانىسىنىڭ ايناسى. دەرەك پەن دايەك, كوزقاراس پەن ۇسىنىس, توپشىلاۋ مەن قورىتىندى.
ەكەۋىنىڭ ۇندەسەتىن, ۇيلەسەتىن جەرى – ادام ءومىرى مەن وي-پايىمىن ءار جانر اياسىندا, جۇيەسىندە جەتكىزۋى. ادەبيەتتە مۇرات پەن كوركەمدىك باسىم, كوسەمسوزدە قوعام جۇگى مەن كوكەيكەستىلىك ايقىن.
قالامگەر م.بايعۇتتىڭ «شامشىراق», «وڭتۇستىك قازاقستان» مەكتەپتەرىندەگى پۋبليتسيستيكاسىن الاسارتپاي, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندەگى بايىپتى تاجىريبەسىن, ىزدەنىسىن القالاعىمىز كەلەدى. ونىڭ سەبەبى دە بار.
ءبىرىنشى سەبەپ – ماحاڭ «ەگەمەنگە» اقشاڭقان الپىستان اسىپ, «اسا تاياعىن» ۇستاپ, قالامگەرلىك ادالدىعىنا, ايبارىنا سەنىپ كەلگەنى.
ەكىنشى سەبەپ – مەرزىمدى باسىلىمنىڭ باعى مەن باعاسى سىنعا تۇسكەن كەزەڭدە الىستى بولجايتىن ساناتكەر, گازەت پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ «مارحابات بايعۇت – وڭتۇستىك ءوڭىر (وقو, جامبىل, قىزىلوردا) بويىنشا «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارناۋلى ءتىلشىسى» دەگەن تىڭ جوباسى. بۇل – بايىرعى تۇركىستان ايماعىنداعى كەمى 5 ميلليون وتانداستىڭ رۋحاني-مادەني, ادەبي-كوسەمسوزدىك تالعامىن تۇزەۋ دەگەن ءسوز. بىزدىڭشە, بۇل جوبا 2008–2012 جىلدارى ساتىمەن جۇزەگە استى.
«ورىكتەردىڭ باستارى قىزىل جالقىن...», «كەڭساي كۇنگەيدەگى كورشىلەر», ء«ساۋىردىڭ سامالى», «كاسىپكەر كەلىنشەكتەر», «جۋالىنىڭ جۋسانى», «اي استىنداعى ارقارلار», «قازىعۇرتتىڭ قىمىزى», «قىزىلقۇمنىڭ قىمىرانى», «سايرام-وگەم دەگەندە, سايرام-وگەم...», «اقسۋىم – ارىمداي, جاباعىلىم – جانىمداي», «تاسقىنعا – توسقىن», «ارال. ارال. ارالىم...», «كىتاپتىڭ دا, كىتاپحاناشىنىڭ دا قاباعىندا كىربىڭ كوپ...», «بارەكەلدى, بي بولدىڭ...» ت.ب. ماقالالارىن ۇمىتپاعان شىعارسىزدار.
ءبارى دە – كوركەم اڭگىمە جەلىسىندەي, الەۋمەت اڭسارىنداي, جۇرتشىلىق ارمانىنداي وقىلاتىن ەڭبەكتەر. سىنى سىندارلى, ۇسىنىسى ۇعىمدى, تالقىسى تياناقتى, باعاسى بايىپتى. رەنىشى دە, ءۋاجى دە وقىرمانعا وي سالادى. بىراق وسىنىڭ بارشاسىن ءبىر مۇراتقا باعىندىراتىن اۆتوردىڭ قالامگەرلىك سيپاتى بار. ول – تەرەڭ دە تابيعي مادەنيەتى. ماحاڭنىڭ ەسىمىنىڭ ءوزى – مادەنيەت ۇعىمىنىڭ بالاماسى بولسا, ءىسى دە وسى مازمۇندى اشا تۇسەدى. تاقىرىپتى تاڭداۋ مادەنيەتى, مازمۇندى اشۋ مادەنيەتى, دالەل-دايەكتى كورسەتۋ مادەنيەتى, كەيىپكەر ياكي سۇحباتشى تابۋ مادەنيەتى, سۇراق قويۋ, جاۋاپ الۋ مادەنيەتى, نىسانانى ايقىنداۋ مەن وزەكتىلىگىن جەتكىزۋ مادەنيەتى, ماسەلەنى شەشۋ مادەنيەتى, ۇسىنىس بەرۋ مادەنيەتى, قورىتىندى جاساۋ مادەنيەتى.
كوسەمسوزشى مارحابات بايعۇت شىعارماشىلىعىنىڭ نازىك تە تالعامدى قىرى – قايتالانباس يۋمورى, كەيدە اششى ساركازم. اۆتوردىڭ سوزىندە, ءسوز تىركەسىندە, ۇعىمىندا, بەينەسىندە ەلەڭ ەتكىزەتىن ءاجۋا, ءازىل جەتىپ ارتىلادى. ماسەلەن, كەلمەسكە كەتكەن بۇرىنعى وداقتىڭ اببرەۆياتۋرسىن تۋرا قايتالاماي, «سى-سى-سىرىڭىز» دەي سالادى. بۇعان ءبىر جىمياسىز. «سوۆحوز-كەڭشارىڭىز» قازاقشا ساپتاما ەتىك كيىپ, «ساپقوز» بولىپ تۇرادى. كەشەگى كۇنگە دەيىن 700 اقىن-جازۋشىنىڭ باسىن قوسقان ۇيىم «قازجازوداق» قالپىندا ءبىراز نارسەنى مەڭزەپ جىبەرەدى. ماحاڭ سۋرەتكەر رەتىندە عانا ەمەس, كوسەمسوزشى رەتىندە سويلەمىن «مانزەلدەس», «قۇمبىلسىڭ» دەپ اياقتاعاندا, ءداستۇر مەن جاڭاشىلدىق ءتوس قاعىستىرىپ امانداسقانداي كورىنەدى. قالامگەر ءدال وسىلاي بۇگىنگى ءتىل عىلىمى كونەرگەن جۇرناق سانايتىن «-تۇعىن» (باراتۇعىن), «-دايىن» (بايدۋللادايىن, دۋلاتىڭىزدايىن) قوسىمشالارى ماحاڭدا جەرگىلىكتى ەرەكشەلىك پەن كىسى سيپاتىن اشاتىن رەڭككە اينالادى. بۇگىنگى قيلى نەولوگيزم ىشىندەگى «sms»-ءتى (حابارلاما) «بۇل – «ەسەمەس» ەمەس. ەمەس-ەمەس-ەمەس» دەپ ءاجۋالاپ تا قويادى. اۆتور مەن وقىرماندى تەڭ قۇرمەتتەپ, بايىرعى ۇعىمداعى دەرەكسىز زات ەسىمدەردى سىپايى, كەيدە سىني قيمىل-قوزعالىسقا – ەرەكشە ەتىستىككە تۇرلەندىرەدى. مىسالى: تانتىلەنەسىز, قاعيدالايدى, مانىستەلدى, ماع ۇلىمدادى, وقىرىڭقىرايدى ت.ب. كوسەمسوزشى ءوڭىردىڭ بۇگىنىن ايتىپ, باعزى ءداۋىرىن تۇسپالداپ, وبلىستى – «ۋالايات», تاريحتى – «تاۋاريح» دەپ سانالى تۇردە جازعاندا, ۇستانىمىن قادىرلەيسىز. ال ءماتىن مەن ستيلگە كەلسەك, م.بايعۇتتا ەشكىمگە ۇقسامايتىن مىق شەگە اتاۋلى سويلەم, ينتوناتسيالىق قايىرىم بار. ماسەلەن, «بۇل از جازادى ەكەن ءدا. دەيتىنبىز» ت.ب.
«تەڭىز تامشىسىنان تانىلادى» دەگەن, ءبارىمىزدى شيرەك عاسىر تولعاندىرىپ, ويلاندىرىپ, ءابىرجىتىپ بارىپ, پرەزيدەنتتىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايداعى ۇسىنىسىمەن «ۇلتتىق كىتاپ كۇنى» بولىپ جاڭعىرعان قۇندىلىق تۋرالى ياكي كىتاپحانا جونىندەگى ماقالاسىنا ورالايىقشى. ول نە كىربىڭ؟ ماتەريالدىڭ كوسەمسوزدىگى, كوسەمدىگى قاي جەرىندە؟ مارحابات بايعۇتتىڭ وسى ماتەريالىن قايتا وقىپ, قايتالاپ توقىپ كورەيىك. جازۋشى شىمكەنتتە وتكەن «كىتاپ جانە وقۋ» اتتى ايماقتىق فەستيۆالعا قاتىسقان. الەۋمەتتىك جاعداي ەڭسەسىن تۇسىرگەن كىتاپحاناشىنى, شاراعا بەيجاي, اۋپىرىمدەپ جينالا قالعان قايمانا قاۋىمدى كورگەن. قالامگەر وسى جاعدايدان, سۋرەتتەن, بەينەدەن قوعامدىق وي تۇيەدى. جاۋاپتى زيالى ءتان مىنەز كورسەتەدى. ارينە, ماحاڭنىڭ وزىنە ءتان مادەنيەتتى, بىراق تەگەۋرىندى مىنەز. كوسەمسوزدىڭ الەۋمەتتىك كوتەرگەن جۇگى, وي-پايىم قيسىنى, كوڭىل كۇي اۋانى, باعالاۋى مەن قورتىتىندىلاۋى, وياتۋى مەن سەرپىلتۋى, تۇيدەك-تۇيدەك دەرەك-دايەگى – قالام قازاناتىنىڭ قايتالانباس قولتاڭباسى.
اۆتور وقىرمان مەن كاسىپ يەلەرىن: «بۇگىنگى كىتاپحاناشىڭىز اعارتۋشى, ساناتكەر بولماققا پارىزدار. كۇرەسكەرلىك تانىتۋعا ءتيىس» دەپ ءبىر ويلاندىرسا, الەۋمەت ىشىندەگى الەۋەت پەن الەۋەتسىزگە قاراپ: ء«تورت ءجۇز ايەلدەن ءتورت كەلىنشەك كىتاپقا جاقىنداسا دا جامان ەمەس-اۋ دەپ جۇباندىق» دەيدى. راس, بۇل «جۇزدەن – ءبىر» – تراگەديا. كوسەمسوزشىگە وسىناۋ اششى ءسوز, ەموتسيا جۇرتتى, وقىرماندى قامشىلاۋ ءۇشىن قاجەت بولىپ تۇر. ارعى جاعىندا ماماندارعا ءسوز بەرىپ, ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ, جانكۇيەرلىك جوبالاردى ورتاعا سالىپ, وبلىس اكىمدىگىنە جاڭادان كەلىپ جاتقان باسشى مەن قوسشىلارعا سىندارلى ۇسىنىس ايتادى.
اكىم دەگەننەن شىعادى, ماحاڭ – ءومىرىنىڭ ەداۋىر بولىگىن مەملەكەتتىك قىزمەتكە ارناعان جان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جەتى اكىمى تۇسىندا جۇمىس ىستەپ, مەمۋارلىق «اقتولايعاي» تۋىندىسىندا «كىمدەرگە ءسوز جازبادىق؟ كىمدەرگە بايانداما ازىرلەمەدىك؟» دەپ سۇراق قوياتىنى بار. نەنى بولسا دا بەرىلىپ, جاۋاپتى ورىندايتىن «شەنەۋنىك قالامگەر» مارحابات بايعۇتتىڭ ول مۇراسىن بولاشاق زەرتتەۋشىلەر بيلىك سارايىنا ەرتە بارىپ, كەش قايتقان ايگىلى ءجۇسىپ بالاساعۇنيدىڭ «قۇتتى بيلىگىندەي» تىرنەكتەپ جيناپ, ارحيۆىندەگى قولجازباسىمەن سالىستىرىپ دالەلدەپ جاتسا, العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. ويتكەنى ول دا – قالام قازاناتىنىڭ كوسەمسوزدىك مۇراسى.
ايتقاندايىن, ىلگەرى جولدا مارحابات بايعۇتتىڭ عىلىمي قابىلەتىن اڭعارعانىمىزدى جەتكىزدىك. ءيا, جازۋشىنىڭ جاستاي تاعدىر سوقپاعىمەن (اسكەري كەزەڭ) نوۆوسىبىرگە ايالداۋى, «اينالايىن اكۋليچ» كوكەسىنىڭ عىلىم قالاسى كىتاپحاناسى مەن مادەني ورىندارىن ارالاتۋى, باسقا دا بۇيىرعان جول, نەسىبە – ماحاڭنىڭ تارجىمەشىلدىك قابىلەتىن اشىپ, ءسوز اتاۋلىنى زەرتتەۋگە جۇمىلدىرعان سەكىلدى. ونىڭ پروزاسىنان دا, پۋبليتسيستيكاسىنان دا ءاردايىم عىلىمعا جۇگىنگەنى بايقالادى. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, كوپ جىل وبلىستىق ءتىل باسقارماسىنا جەتەكشىلىك ەتۋى مەن شىمكەنت پەدينستيتۋتىنداعى وقىتۋشىلىق «0,3 ستاۆكاسى» الگى اڭلاۋدىڭ العاۋسىز ەكەنىن ايقىندايدى. قالامگەردىڭ زەرتتەۋشىلىك قاسيەتى – كوسەمسوزىن دە, كوركەم ءسوزىن دە تولىقتىراتىن سيپات.
جالپى, شىنايى اقىن-جازۋشىنىڭ ماقالاسى, جازبالارى دا شىنايى. مىسالى, ءبىز كلاسسيكالىق ادەبيەتىمىزدىڭ قىرشىندارى جۇسىپبەك پەن ماعجاننىڭ ادەبي ەسسەلەرىن, ساياسي پۋبليتسيستيكاسىن وقىعاندى ۇناتامىز. نەگە؟ وزدەرى جۋان ورتاسىندا جۇرگەن ۇدەرىسكە, قالامداستارىنا بەرگەن اق-ادال باعاسى ءۇشىن!
ءبىر اقىن زامانداسى ماحاڭنىڭ كىرشىكسىزدىگىن كورىپ, «تىم تازاسىڭ. قاتارعا قوسىلامىن دەسەڭ, ساعان ءبىر ۋىس ارامدىق كەرەك!» دەپ كەڭەس بەرىپتى. ءسىرا, جازۋشىعا وندايدىڭ ءبىر توزاڭى دا قاجەت بولماعان. وسى تۇرعىدان دا ول جۇسىپبەك پەن ماعجانعا جاقىنداي تۇسەدى. جارىقتىق ءوزى: «تازالىعى تۇنىپ تۇرماسا, قالام يەسى اعىنان جارىلىپ, ادالىن العا تارتپايدى» دەپ جازىپ تا كەتىپتى. كۇمان كەلتىرمەدىك.
ديحان قامزابەك ۇلى,
ۇعا اكادەميگى