تۇرىكمەنستان استاناسى اشحابادتا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەسكە باعىتتالعان جەتىنشى وڭىرلىك كونفەرەنتسياسى ءوتىپ جاتىر. «واقوك-2025» دەپ اتالاتىن بۇل اۋقىمدى جيىن ايماقتاعى ەكولوگيالىق قاۋىپتەر ۇدەپ, جاھاندىق تەمپەراتۋرا رەكوردتارى جاڭارىپ جاتقان تۇستا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر, دەپ جازادى Egemen.kz.
كونفەرەنتسيانىڭ باستى تاقىرىبى – وڭىرلىك جانە ۇلتتىق كليماتتىق شارالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كليماتتىق قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن ءتيىمدى جۇمىلدىرۋ. بۇل – قازىرگى تاڭدا ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن ورتاق سىن مەن ورتاق جاۋاپكەرشىلىككە اينالعان باعىت.
جيىنعا بەس مەملەكەتتەن – قازاقستان, قىرعىزستان, وزبەكستان, تاجىكستان جانە تۇرىكمەنستاننان كەلگەن 200-دەن استام ساراپشى, سونىڭ ىشىندە ۇكىمەتتىك قۇرىلىمدار, پارلامەنتتەر, حالىقارالىق ۇيىمدار, قارجى ينستيتۋتتارى, عىلىمي مەكەمەلەر مەن ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى قاتىسىپ وتىر. بۇل – ەكولوگيالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ كەڭ اۋقىمىن, سونداي-اق وعان دەگەن جان-جاقتى مۇددەلىلىكتى اڭعارتادى.
«واقوك-2025» بۇۇ-نىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋى جونىندەگى نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسياسى تاراپتارىنىڭ 29-شى كونفەرەنتسياسىندا (COP29) قابىلدانعان شەشىمدەردى وڭىرلىك دەڭگەيدە ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە باسىمدىق بەردى. سونىمەن قاتار الداعى COP30 كونفەرەنتسياسىنا دايىندىق, ۇلتتىق بەيىمدەلۋ جوسپارلارىن ناقتىلاۋ جانە جاڭا ۇلتتىق دەڭگەيدە ايقىندالاتىن ۇلەس ء(ۇداۇ 3.0) ازىرلەۋ بارىسىنداعى ىلگەرىلەۋدى باعالاۋ جايى دا ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلانىپ جاتىر.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا ستراتەگيالىق ءارى ادىلەتتى كليماتتىق قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ازىرلەۋ, سونداي-اق جاڭا ۇجىمدىق ساندىق كليماتتىق قارجىلاندىرۋ ماقساتى (NCQG) اياسىنداعى وڭىرلىك ۇستانىمدار دا ورتاعا سالىندى.
قازاقستاندىق دەلەگاتسيانى ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى مۇرات وشۋرباەۆ باستاپ باردى. دەلەگاتسيا قۇرامىنا مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارمەن قاتار, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, سونداي-اق پارلامەنتتىڭ وكىلدەرى كىردى.
ۆيتسە-مينيستر ءوز سوزىندە 2026 جىلى قازاقستاندا وتەدى دەپ جوسپارلانعان وڭىرلىك كليماتتىق سامميتكە ەرەكشە توقتالىپ ءوتتى. بۇل باستامانى ەلىمىز وڭىرلىك ۇنقاتىسۋدى كۇشەيتۋدىڭ جانە بىرلەسكەن ءىس-قيمىلداردى ۇيلەستىرۋدىڭ ماڭىزدى تۇعىرى رەتىندە قاراستىرادى.
سونىمەن قاتار, قازاقستان تاراپى كونفەرەنتسيا اياسىندا «جاسىل كوپىر»: ءۇداۇ ىسكە اسىرۋدى جەدەلدەتۋ مەن نىعايتۋعا ارنالعان يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار» اتتى ارنايى سەسسيا ۇيىمداستىردى. مۇنداعى باستى ماقسات – وڭىرلىك ارىپتەستىكتى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋ جانە Green Bridge Partnership Program (GBPP) پلاتفورماسى ارقىلى كليماتتىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جولدارىن ناقتىلاۋ.
كونفەرەنتسيانىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى قىرى – ءار ەلدىڭ ۇلتتىق باسىمدىقتارىن وڭىرلىك كليماتتىق ارحيتەكتۋرامەن ۇيلەستىرۋ. تومەن كومىرتەكتى دامۋ جولىنا ءتۇسۋ تاجىريبەلەرىمەن الماسۋ ارقىلى ورتالىق ازيا ەلدەرى ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ, ورتاق كليماتتىق مۇددەلەر اياسىندا ءوزارا ىقپالداستىقتى نىعايتادى.