دەنساۋلىققا دەمەۋ جوبا

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى, الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى (اقسدۇعو) مەن «قازاقستان حالقىنا» قورى اراسىنداعى ۇشجاقتى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. سونىڭ اياسىندا 4 وڭىردە (اباي, قىزىلوردا, پاۆلودار وبلىستارى مەن شىمكەنت قالاسى) «مۇگەدەكتىگى بار بالالاردى ءۇي جاعدايىندا وڭالتۋ» قاناتقاقتى جوباسى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. ىلكىمدى جوبانىڭ تيىمدىلىگى سول, وڭالتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنيكالىق قۇرالدارى ەرەكشە بالاسى بار وتباسىنا اقىسىز نەگىزدە جالعا بەرىلەدى.

«قازاقستان حالقىنا» قق وڭالتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق 1 309 تەحنيكالىق قۇرالىن ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر. 2024 جىلدىڭ تامىزىندا العاشقى لەكتە وڭالتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق 400 تەح­نيكالىق قۇرالى ەلگە اكەلىندى. سونداي-اق جوبانى ىسكە اسىرۋ شەڭ­بەرىندە اقسدۇعو فيليالدارىنىڭ مامان­دارىن, وڭالتۋدىڭ يننوۆاتسيا­لىق تەحني­كالىق قۇرالدارىن العان بالالاردىڭ اتا-انالارىن ۇيدە وڭالتۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ جونىندە وقىتۋ جۇرگىزىلەدى. شىمكەنت قالاسىندا اقسدۇعو فيليالى بازاسىندا «اياق-قولدى جاتتىقتىرۋعا ارنالعان «Thera-trainer tigo Pediatric» ترەناجەرىن پراكتيكالىق قولدانۋ» سەمينارى ءوتتى. ەكى كۇندىك ءىس-شارا بارىسىندا رەسەيدەن كەلگەن دارىگەر-رەابيليتولوگ, «بەكا رۋس» كوم­پانياسىنىڭ وكىلى دەۆيد ەرناندەس تاجىريبەسىمەن ءبولىستى.

«ترەناجەردىڭ ءارتۇرلى جاتتىعۋ باعدارلاماسى ءار پاتسيەنت ءۇشىن وڭتايلى بولىپ وتىر. ناتيجەسىندە, بالالاردى وڭالتۋ قىسقا مەرزىمدە اياقتالادى. مۇندا ءار باعدار­لامالىق جاتتىعۋدىڭ بىرنەشە ءپروفيلى ۇسىنىلادى: نەيرو, ورتو, كارديو, يزوكينەتيكا. وڭالتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنيكالىق قۇرالدارىن بەرمەس بۇرىن اتا-انالاردى وقىتۋ 10 كۇنگە دەيىن جۇرگىزىلەدى, سودان كەيىن ترەناجەر بالانىڭ تۇرعىلىقتى جەرىنە جەتكىزىلەدى ءارى ونى ماماندار ەم الۋشىنىڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراپ بولەدى. اتا-انالارعا وڭال­تۋ­دىڭ يننوۆاتسيالىق-تەح­نيكالىق قۇرالدارىمەن جۇ­مىس ىستەۋ الگوريتمى تاعى ءبىر رەت كورسەتىلىپ, ءموبيلدى قو­سىمشا ارقىلى ساباقتارعا كۇن­دەلىكتى مونيتورينگ جۇر­گىزىلەدى», دەيدى اقسدۇعو باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى شولپان بولەكباەۆا.

«مۇگەدەكتىگى بار بالالاردى ءۇي جاعدايىندا وڭالتۋ» جوباسى نەگىزىنەن جۇيكە جۇيە­سىنىڭ اۋرۋلارىمەن, سونىمەن قاتار تىرەك-قيمىل اپپاراتىنىڭ بۇزىلۋى­نان جاپا شەككەن ناۋقاس­تاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. قىزىلوردا قالا­سىنىڭ تۇرعىنى مارال ءادىلحان وسى جوبا اياسىندا العان تىرەك-قيمىل اپپارات­تارىنىڭ يگىلىگى مول ەكەنىن ­ايتادى.

ء«وزىم دە دارىگەرمىن. قىزىمىز سافۋرا Covid-ءتىڭ ءورشىپ تۇرعان شاعىندا ومىرگە كەلدى. تۋعاننان ينفەكتسيانىڭ كەسىرىنەن دامۋىندا كىنارات بولدى. جاقىندا بەس جاسقا تولادى, ءالى موينىن تىك ۇستاي المايدى. سافۋرادان ۇلكەن ءۇش بالامىزدىڭ دەنى ساۋ. مۇنداي سىناقتى باسىمىزعا سالعان سوڭ, كوندىك. ۇنەمى ءتۇرلى ەمدەۋ ورتالىقتارىنا شيپا بولسىن دەپ اپارىپ ءجۇرمىز. ەكى جىل بۇرىن وسى جوبا جۇزەگە اسادى دەگەندە قاتتى قۋاندىق. سەبەبى تىرەك-قيمىل اپپاراتتارى, سال اۋرۋىنا شالدىققان  بالا­لاردىڭ وتىرۋىنا وتە ىڭ­عايلى اربالاردى ساتىپ الۋعا كوپ ادامنىڭ قالتاسى كوتەر­مەيدى, وتە قىم­بات. ءبىز دە قىزى­مىز ۇشتەن اسقان سوڭ, ءارى-بەرى جۇرگەنگە جايلى بولسىن دەپ اربا ىزدەدىك. وسى ىلكىمدى جوبانىڭ يگىلىگىن كورىپ, اربا بەردى. قى­زى­مىز ارباعا وتىرعالى باسىن ۇستايتىن بولدى. ەمدىك جاتتىعۋ تاسىلدەرىن قولدانۋ­دىڭ ارقاسىندا وتى­رۋ­عا دا بەيىمدەلىپ كەلەدى. قالاداعى ەرەكشە بالاسى بار اتا-انالار ارا-تۇرا مامان­داردى شاقىرتىپ, وسى تەحنيكا­­­لىق قۇرالداردى قالاي قول­دانۋ قاجەتتىگىن ۇيرەتتى», دەيدى م.ءابىلحان.

قاناتقاقتى جوبانىڭ تيىمدى­لىگى وتە جوعارى. مارال ءابىلحان بەس جىلعا جۋىق تەك جاتاتىن قىزىنىڭ وتىرۋعا تالپىنىپ, ارقاسىن تىكتەي باستاعانىنا «مۇگەدەكتىگى بار بالالاردى ءۇي جاع­دايىندا وڭالتۋ» جوباسى وراسان سەپتىگىن تيگىزگەنىن ايتتى.

«سافۋرانىڭ وتىرسام دەگەن تالپىنىسى قۋانتادى. وتى­رۋعا ىڭعايلى اربا­نىڭ ارتىق­شىلىعى مول. 4 اي­دان استام ۋاقىت اربادا وتىرىپ, موينى قاتايىپ, ارقاسىن تىكتەۋگە داعدىلانىپ قال­دى. ەندى ءبىز اربانى وتكىزىپ, ورنىنا ۆەرتيكاليزاتور اپپارا­تىن الساق دەيمىز. بۇل قۇ­رىلعى ارقا ومىرت­قا­سى­نىڭ تۇزەلۋىنە, بالانىڭ ءوز اياعىمەن قادام باسۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. ۆەرتيكاليزاتور اپپاراتىن شەشكەننەن كەيىن ءجۇرىس تىرەگىن (حودۋنكي) بەرەدى. وسىلايشا, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلەتىن كەشەندى ەمدىك شارانىڭ ناتيجەسىندە سال بولىپ جاتىپ قالعان بالا­نىڭ ون ەكى مۇشەسىنە جان بىتەدى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋشىلارعا, قار­جىلاي قولداۋ كورسەتكەن جان­دارعا زور العىس ايتامىز», دەيدى م.ءابىلحان.

شىمكەنتتىك 11 جاستاعى ايان قاسىمبەك ۇلى دا وسى ءۇي جاعدايىندا وڭالتۋدىڭ شاراپاتىن كورىپ كەلەدى. ايان­نىڭ ومىرگە كەلگەنىنە 35 كۇن بولعاندا ميىنا قان قۇيىلىپ, دامۋى, ءوسىپ-جەتىلۋى تەجەلگەن. اناسى گۇلبانۋ تولەپبەرگەنوۆا ۇلى­نىڭ يممۋنيتەتى تىم تومەن ەكەنىن, تۇماۋراتسا دا ەم-دومعا كەرى اسەر ەتەتىنىن ءمالىم ەتتى.

ء«بىز بىلتىر وسى جوبا ارقى­لى التى ايعا جۋىق مەرزىمگە ورىندىق-اربا الدىق. شەتەلدىك ماماندار بالامىزدىڭ دياگ­نو­­زىمەن تانىسقان سوڭ, قۇرىل­عى­نىڭ باعدارلاماسىن بىزگە يكەمدى ەتىپ بەردى. ارقا ومىرت­قا­سى قيسايعان ەدى, تۇزەلۋىنە ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزدى. ايانعا وسى اربادا وتىرىپ تاماق­تا­نۋعا, مۇعا­لىمدەر ۇيگە كەلىپ ساباق وتكەندە وتىرىپ وقۋىنا وتە ىڭعايلى بولدى. جاقىندا قادام باسۋعا تالپىنسىن دەپ ورىندىق-اربانى وتكىزىپ, ۆەرتيكاليزاتور قۇرىل­عى­سىن الدىق. ونىڭ دا سەپتىگى ءتيىپ كەلەدى. «وڭال­تۋ باعىتىندا قابىلداعان ەمدىك شارانىڭ وڭ ناتيجەسى باي­قا­لىپ, كوڭىلىمىز جايلاندى», دەگەن انا تۇڭعىش بالاسىنىڭ قاز باسىپ اياققا تۇرىپ كەتۋى ءۇشىن ءالى ۇزاق مەرزىم ەم الاتىنىن ايت­تى.

الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى كەلەشەكتە ىلكىمدى جوبانى وزگە وبلىستاردا دا جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.