* 21 ماۋسىم – مەديتسينا قىزمەتكەرى كۇنى
اۋرۋدىڭ جەڭىلى جوق دەگەندەي, ادامزاتقا امانات رەتىندە بەرىلەتىن دەنساۋلىقتىڭ قادىرىن ناۋقاستانعاندا بىلەمىز. اسىرەسە, جۇرتشىلىق ساناسىندا «جازىلماس دەرت» اتالىپ كەتكەن وبىر اۋرۋىنىڭ ۋاقىت ارتىپ ەمى دە, بىلىكتى دارىگەرلەرى دە كوبەيۋدە. بۇل تۇرعىدا جانعا اراشاشى, كوڭىلگە دەم بولاتىن مامانعا جولىقساق – وسى قيىندىقتان مۇدىرمەي وتۋگە مۇمكىندىك تۋادى. باسقا تۇسكەن اۋىرتپالىقتى قاسقايىپ, قارا نارداي كوتەرۋگە ءوزىنىڭ كاسىبيلىگى, بىلىكتىلىگى جانە رۋحاني قولداۋىمەن كومەكتەسىپ جۇرگەن مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اباي ماقىشەۆ جايىندا ءسوز قوزعاماقپىز.
كوكشە ءوڭىرىنىڭ قارلىكول اۋىلىندا تۋىپ, ناعىز قازاقى توپىراقتا وسكەن اباي قايىرعوجا ۇلى كوپشىلىك اسا قۇمارتا بەرمەيتىن ونكولوگيا سالاسىنا بارۋدى ازاماتتىق بورىشىم دەپ ساناپتى. جاستايىنان ءبىلىم جولىنا تالپىنىپ, ادام جانىنىڭ اراشاشىسى بولۋدى ماقسات تۇتقان وقۋشى اباي تسەلينوگراد مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنا قۇجاتتارىن تاپسىرادى. وقۋدى ۇزدىك اياقتاپ, ودان كەيىنگى ءومىرى ناۋقاستارعا ەم جاساپ, اۋىر دەرتپەن كەلگەندەرگە پانا بولۋمەن جالعاسادى. ءبىرىنشى كەزدە دارىگەر-حيرۋرگ, ودان كەيىن ونكو-حيرۋرگ بولىپ قىزمەت اتقارادى. ال ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن 1988 جىلى سول كەزدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جولداماسىمەن ماسكەۋ قالاسىنداعى بۇكىلوداقتىق ونكولوگيالىق عىلىمي ورتالىقتىڭ ونكولوگيا جونىندەگى كلينيكالىق ورديناتۋراسىنا تۇسەدى.
وندا 1991 جىلى كسرو مەديتسينا عىلىمى اكادەمياسىنىڭ بۇكىلوداقتىق ونكولوگيالىق عىلىمي ورتالىعىندا اسقازان ىسىگىنە بايلانىستى كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاپ, 1994 جىلى رەسەي مەديتسينا عىلىمى اكادەمياسىنىڭ ن.ن.بلوحين اتىنداعى ونكولوگيالىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ توراكالدى ونكولوگيا بولىمشەسىندەگى دوكتورانتۋراعا تۇسەدى. ارادا ءۇش جىل وتكەن سوڭ «كارديوەزوفاگەلدى وبىردىڭ رەتسيديۆتەرىن حيرۋرگيالىق ەمدەۋ» دەگەن تاقىرىپتا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيانى ويداعىداي قورعاپ شىعادى.
1997 جىلى ەلوردانىڭ استانا قالاسىنا اۋىسۋىنا بايلانىستى اقمولا مەملەكەتتىك مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ ونكولوگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىنە شاقىرىلدى. وندا ونكولوگيالىق ديسپانسەر بازاسىندا وسى دەرتتى حيرۋرگيالىق ەمدەۋدىڭ زاماناۋي ءادىسىن ەنگىزدى. اتاپ ايتقاندا, كۇردەلى بولىپ تابىلاتىن وڭەش پەن اسقازان, وكپە, تاماق, ۇيقى بەزى, باۋىر, تىك ىشەك, بۇيرەك, قۋىق, جاتىر موينى وبىر اۋرۋلارىن ەمدەۋگە مۇمكىندىك جاسادى. ال ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا 2009 جىلى اقش-تىڭ بوستون قالاسىنداعى جالپى ماسساچۋسەتس گوسپيتالىندە تاعىلىمدامادان وتكەن.
جۇزىنەن جىلىلىق تابى بايقالاتىن, كوڭىلىندەگى كىرشىكسىز كۇي مەن رياسىز پەيىلدى الدىنا كەلگەن ناۋقاس بىردەن بايقايدى. سونىڭ اسەرى دە بولار, پروفەسسوردىڭ ايتقانىنا كونىپ, قويعان تالاپتارىن بۇلجىتپاي ورىنداپ, بولاشاعىنان ءۇمىتىن ءۇزىپ كەلگەندەردىڭ ءۇمىت ساۋلەسىن تۇتاندىرىپ جىبەرەتىن اباي ماقىشەۆ دەسە, ەلدىڭ ءبارى وعان يلانادى. ونىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە ءبىر, رۋحاني قولداۋىنا ەكى سەنىم ارتاتىن سوڭعى ساتىداعى وبىر اۋرۋىنا شالدىققان جان ءوز اياعىمەن تۇرىپ, اۋرۋحانادان شىعىپ جۇرە بەرەدى. العىس ايتا, ريزاشىلىعىن جاۋدىرا جۇرەتىن پاتسيەنتتەرى وسى مامانعا تاپ بولعاندارىنا قۋانادى.
ءالى كۇنگە جۇمباعى شەشىلمەگەن, سەبەبى ناقتىلانباعان وبىر اۋرۋىنا شىن مانىندە ادامنىڭ پسيحولوگيالىق جاي-كۇيى سەبەپ بولاتىنىن ۇدايى ايتىپ وتىراتىن اباي قايىرعوجا ۇلى ونكولوگ-دارىگەر «دارىگەردىڭ دارىگەرى» بولۋى كەرەكتىگىن اۋزىنان تاستامايدى. قولدان جاسالاتىن كومەكتىڭ 50 پايىزى عانا ناۋقاسقا داۋا بولا الاتىندىعىن, قالعانى ادامنىڭ وزىنە جانە دارىگەرلەردىڭ سوزىنە تاۋەلدى ەكەندىگىن تۇسپالدايدى. كەز كەلگەن جەڭىل اۋرۋدىڭ ءوزىن باستاپقى كەزەڭدە انىقتاسا, ونىڭ تولىققاندى جازىلىپ كەتۋىنە مۇمكىندىك مول. ال ۋاقىتىنان وتكىزىپ, اسقىندىرىپ السا, سول كەزدە ماسەلەنىڭ قيىندايتىندىعىن ايتادى. ءبىرىنشى, ەكىنشى ساتىدا وبىر اۋرىنىڭ ەمى تەز ءارى ناتيجەلى بولاتىندىعىن, ءۇشىنشى, ءتورتىنشى ساتىداعى ونكولوگيالىق دەرتتىڭ اسا كۇردەلى ءارى جاۋاپكەرشىلىككە تولى ەكەندىگىن ايتا وتىرىپ, دەگەنمەن, بۇل تۇستا ادامنىڭ ومىردەن قول ۇزۋىنە بولمايدى. تاپ قازىرگى مەديتسينا مەن تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ دامىعان زامانىندا ونىڭ بارلىعى 100 پايىز ەمدەلىپ جاتقاندىعىن جەتكىزەدى. استانا قالاسى ونكولوگيالىق ديسپانسەرىنە ەمدەلۋگە كەلگەن ناۋقاستاردىڭ ەڭ اۋىر ساتىداعى, كۇردەلى وتالارىن جاسايتىن دا, جاۋاپكەرشىلىك پەن تاۋەكەلگە ءجيى باراتىن دا وسى – اباي قايىرعوجا ۇلى.
بۇگىنگى تاڭدا «استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى» اق ونكولوگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت اتقارا ءجۇرىپ, جاستاردى وسى سالاعا ۇيرەتىپ, ولاردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ بارىسىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. كوپشىلىكتىڭ اتالعان اۋرۋعا دەگەن كوزقاراسى وزگەرىپ, بولاشاققا سەنىممەن قارايتىنداردىڭ قاراسى قالىڭداپ كەلە جاتقاندىعىن دا قۋانا جەتكىزەدى. «بۇرىن بۇل اۋرۋدان كوز جۇماتىندار سانى كوپ بولسا, وسى كۇنى ولاردىڭ ومىرلەرى ۇزارىپ, ۇستانىمدارى وزگەردى», دەيدى جوعارى ساناتتى حيرۋرگ-ونكولوگ. بۇل ماسەلەگە ەلىمىزدە ناتيجەلى باعدارلامالار مەن قولعا الىنعان شارالاردىڭ سەپتىگىن تيگىزىپ وتىرعاندىعىن ايتادى. كۇنىنە 3-4 ساعاتتىق كۇردەلى وپەراتسيا جاسايتىن دارىگەردىڭ بايسالدى بولا تۇرا, ناۋقاستاردىڭ كوڭىلىن تابۋدا پسيحولوگ قابىلەتى دە بار ەكەندىگى كورىنىپ تۇرادى.
ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى, بىلىكتى دارىگەرگە اينالا بىلگەن اق حالاتتى ابزال جاننىڭ ەڭبەگى ەلەنىپ, جۇمىسى جەمىسىن بەرىپ جاتقانى – وعان ريزا حالقىنىڭ كوڭىلىنەن تۋىندايتىن بەدەل عوي. ونسىزدا جۇرت جاقسى بىلەتىن دارىگەردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن, ەكى رەت «دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ۇزدىگى» بەلگىسىمەن ماراپاتتالعاندىعىن ايتۋ ارتىق بولماس.
بۇگىنگى كۇنى ەمى جوق اۋرۋدىڭ ازايىپ, ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىنىڭ ۇلعايىپ كەلە جاتقاندىعى دا وسىنداي ءدارىگەرلەرىمىزدىڭ ارقاسىندا ەكەندىگىن مويىنداپ قانا قويماي, تالاي جاندى دەرتىنەن قۇلان-تازا ايىقتىرىپ, ەكىنشى ءومىر سىيلاپ جۇرگەن ولارعا جۇرت العىسى شەكسىز...
ەلميرا ماتىباەۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».