حاكىم اباي «تەگىندە, ادام بالاسى ادام بالاسىنان اقىل, عىلىم, ار, مىنەز دەگەن نارسەلەرمەن وزباق» دەيدى. ءوز ىسىندە ۇزەڭگىلەستەرىنەن وق بويى وزىق بولعان تۇلعالاردىڭ ءبىرى – بەردىبەك ساپارباەۆ. اعامىز ايانباي ەڭبەك ەتىپ, ماڭداي تەرىن سارقىپ, قىزمەتتىك پارىزىن پاراساتپەن پايىمداپ, ء«تۇن ۇيىقتامادىم, كۇندىز وتىرمادىم…» دەگەن تونىكوكشە مەملەكەت ىسىندە ءمۇدىرۋدى بىلگەن جوق.
بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ اۋليەاتانىڭ الەۋەتىن كوتەرۋدەگى ەرەن ەڭبەگىن, كۇردەلى ماسەلەلەردى تاپ باسقان, سان سالاعا سەرپىن سىيلاعان باتىل باستامالارى مەن جوبالارىن جامبىل جۇرتى جوعارى باعالايدى. سەبەبى ول كىسى ءوڭىردىڭ تىزگىنىن قيىن شاقتا قولعا الدى.
بەرەكەلى جۇرتتىڭ بىرلىگىنە قاۋىپ تونگەن «قورداي وقيعاسىنا» بايلانىستى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن وقيعا ورنىنا مەملەكەتتىك كوميسسيانى باستاپ كەلگەن بەردىبەك ماشبەك ۇلىنا ب ۇلىنگەندى بۇتىندەپ, قيراعاندى قالپىنا كەلتىرۋ عانا ەمەس, ەل اراسىنداعى تاتۋلىق پەن بىرلىكتى نىعايتۋدىڭ ايرىقشا ميسسياسى جۇكتەلدى. بەكەڭ كەلە سالا ەندى مۇنداي جاعدايدىڭ قايتالانباۋىن قاداعالايتىن «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم» جوباسىن قۇردى. قوردايداعى ەلدى مەكەندەر كوگىلدىر وتىنمەن تولىق قامتىلا باستادى. اۋىزسۋ, تۇرعىن ءۇي, جول قۇرىلىسى جانە كوشەلەردى اباتتاندىرۋ قولعا الىندى. جالپى, ءبىر جىلدىڭ ىشىندە وسى اۋداندا 392 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. سونىمەن قاتار قوردايدا «تىلدەردى وقىتۋ ورتالىعى», يمامدار ءۇيى اشىلدى. بەس اۋىلدىق وكرۋگتە قوعامدىق كەڭەستەر جاساقتالىپ, ولار ىشكى تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ جونىندەگى جۇمىسىنا كىرىستى.
اۋليەاتالىقتاردى عانا ەمەس, الەم جۇرتىن ابىگەرگە سالعان پاندەميامەن كۇرەس كەزىندە دە بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ قايراتكەرلىك قىرى ايقىندالا ءتۇستى. قاراپايىم مەديتسينالىق ماسكانىڭ ءوزى قات دۇنيەگە اينالعان تۇستا مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن وتاردا وتاندىق ۆاكتسينا شىعاراتىن تمد-دا تەڭدەسى جوق بيوفارم زاۋىتى قۇرىلىسىنىڭ قولعا الىنۋىنا مۇرىندىق بولدى. مەديتسينا سالاسىنداعى مامان تاپشىلىعى ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋ ءۇشىن سانجار اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاراز قالاسىنداعى فيليالىنىڭ اشىلۋىن ۇيىمداستىردى.
قوردايداعى احۋال تۇراقتالىپ, جەر-جاھاندى جاۋلاعان اۋرۋمەن ارپالىس ءجۇرىپ جاتقان تۇستا ورىن العان بايزاق اۋدانىنداعى اسكەري قويمادا بولعان جارىلىس تا وبلىس اكىمى ءۇشىن سىن ساتتەردىڭ ءبىرى ەدى. جويقىن جارىلىس سالدارىنان قيراعان دۇنيەنى, ورىن العان شىعىندى ايتپاعاندا, قىزمەت بابىندا شەيىت بولعانداردىڭ جاعدايى قابىرعاعا قاتتى باتتى. بۇل جولى دا بەردىبەك ماشبەك ۇلى زارداپ شەككەن حالىقتىڭ قاسىنان, ءىستىڭ باسىنان تابىلدى. از عانا ۋاقىتتا جارىلىستان جاپا شەككەندەردىڭ وتباسىلارىنا جاناشىرلىقپەن جاردەم بەرىپ, زارداپ شەككەن نىسانداردى قايتا قالپىنا كەلتىردى. «ورنىندا بار وڭالار» دەپ دانا حالقىمىز ايتقانداي, تۇرعىنداردىڭ قالىپتى تىرشىلىگىنە قايتا ورالۋىن جان-جاقتى قامتاماسىز ەتتى.
ساۋاپتى ءىس ساناتىنداعى «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك», «اسارلاتىپ ءۇي سالۋ» جانە «جومارت تۇلەك» سەكىلدى جوبالار باستالدى. اسارلاتىپ ءۇي سالۋ سالتى قايتا جاڭعىرتىلىپ, باسپانا باقىتىنا قول جەتكىزە الماي جۇرگەن 350-گە جۋىق وتباسى وسى جوبا اياسىندا ءۇيلى بولدى. ال تاراز قالاسىنىڭ قاق تورىنەن بوي كوتەرگەن «اناعا تاعزىم» ورتالىعى مەن ونىڭ الدىنداعى قازاق ايەلىنە ورناتىلعان ەسكەرتكىش – دانا حالقىمىزدىڭ بارشا انالارى مەن ارۋلارىنا كورسەتكەن سىي-قۇرمەتى. وبلىس اكىمى ءوزى باستاپ اپارىپ, بالالار ۇيىنەن وڭىردە باسشى لاۋازىمداردا جۇرگەن ارىپتەستەرى مەن كاسىپكەرلەرگە ءبىر-ءبىر بالادان قامقورلىعىنا بەكىتىپ بەردى.
باستاعان ءىسىن اياقسىز قالدىرمايتىن قايراتكەر قاشاندا حالىقپەن جانى ءبىر, رۋحى ەگىز ەكەنىن ناتيجەلى ىستەرىمەن دالەلدەدى. اكىم بولعان ەكى جىل ىشىندە 460 مارتە ەلدى مەكەندەرگە شىعىپ, مىڭعا جۋىق نىساندى ارالادى. 163 رەت حالىقپەن كەزدەسىپ, 800-دەن اسا ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتكەن.
ماسەلەن, تالاس اۋدانىنىڭ بۇرىنعى ورتالىعى اقكول اۋىلىنىڭ الەۋەتى ءۇشىن الاڭداپ جۇرگەن اقساقالداردىڭ ءبىر ءوتىنىشى – بوس تۇرعان بۇرىنعى كوللەدجدىڭ عيماراتىن قايتا پايدالانۋ بولاتىن. كەزەكتى ءبىر كەزدەسۋدە وسى ماسەلە كوتەرىلگەننەن كەيىن ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت ۇسىنۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, 2021 جىلى 194 ملن تەڭگەگە نىسانعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. 2022 جىلدىڭ باسىنان 200 قىزمەت الۋشى قابىلداندى. 171 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, ونىڭ باسىم بولىگىنە اقكول اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى قابىلداندى. بۇرىنعى قاراشاڭىراق بولعان سوڭ وبلىس اكىمى اقكولدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە كوپ الاڭدايتىن. كول سۋىنىڭ دەڭگەيىن ءوزى كەلىپ كورىپ كەتەتىن. كولگە كەلگەن سايىن «مىنا كولدىڭ اينالاسى تۋرا مەنىڭ اۋىلىم سەكىلدى. توپىراعى دا, اۋاسى دا, سۋى دا ۇقسايدى. وسى كۇنى اۋىلدى كوپ ەسكە الام, اعايىنداردى ساعىنامىن», دەۋشى ەدى.
اعامىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ىسكەرلىگىن قانشا جازساق تا تاۋىسۋ مۇمكىن ەمەس. وزەكجاردى لەبىزىنىڭ بىرىندە «مەن سىر بويىنان ساباق الىپ, وڭتۇستىكتەن وي ءتۇيىپ, التايدان ءور مىنەزدى كورىپ, جايىقتان جايدارىلىقتى العان ەدىم, ەندى مىنە, كيەلى اۋليەاتا توپىراعىنىڭ باتاسىن الىپ ءجۇرمىن», دەپ شىن پەيىل, شىنايى كوڭىلىن جاسىرماي ايتاتىن. بەكزات بولمىستى, انتىنا ادال, اماناتىنا بەرىك بەردىبەك ماشبەك ۇلى سول دەگەنىنە جەتتى. اۋليەاتادان اتتانار الدىندا دا تەكتىلىكتىڭ كەڭ بەسىگىنە اينالعان كيەلى ايماقتىڭ اقپەيىل جۇرتىنىڭ اق باتاسىن الىپ, قيماستىقپەن قوشتاسقان ەدى.
بۇگىندە ساعىنىشقا اينالعان سانالى عۇمىرىن ۇلت پەن ۇرپاق جولىندا سارپ ەتكەن بەردىبەك ساپارباەۆ قوعامنىڭ ءار سالاسىندا قولتاڭباسى قالعان, ادامگەرشىلىك پەن پاراساتتىڭ تىزگىنىن تەڭ ۇستاعان تۇلعا رەتىندە جۇرەك تورىندە قالدى. ەل باسقارۋ ءىسىنىڭ وزىق ويلى اقتاڭگەرى اتانعان, سىندارلى ساياساتتىڭ ساڭلاعى, كىسىلىك كەلبەتى, ۇلكەنگە قۇرمەتى, كىشىگە ىزەتى ايرىقشا بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ جارقىن بەينەسى جادىمىزدا. ول كىسى كەمەل ادام ەدى. ءبىر ارتىقشىلىعى – ءاردايىم ارىپتەستەردىڭ كوڭىل-كۇيىن باعامداپ, ءجۇرىس-تۇرىسىنان, سويلەگەن سوزىنەن-اق قانشالىقتى قابىلەتتى قىزمەتشى ەكەنىن ءبىلىپ وتىراتىن.
«ەگەر بەكتەر قاي جولمەن جۇرسە, وندا ول بەكتىڭ جولى – قىزمەتكەرىنىڭ دە, حالقىنىڭ دا جولى», دەيدى ءجۇسىپ بالاساعۇني. بايتاق دالانىڭ بەس ءوڭىرىن ابىرويمەن باسقارىپ, حالىقتىڭ باق-بەرەكەسىن ارتتىرۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ جولىن كەيىنگى جاستارعا بەرسىن.
قاناتبەك مادىبەك,
جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى