قازاق تاريحىندا ەل تاعدىرىنا قاتىستى كەلەلى شەشىمدەر شىعارىلاتىن قۇرىلتاي جيىنى كەيىنگى ءۇش-ءتورت جىلدا زامانعا ساي ترانسفورماتسيالانىپ, جاڭاشا سيپات الدى. ول جەردە قوعامنىڭ بارلىق سالاسىنان جينالعان بەلسەندىلەر توپتاسىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرىپ جاتىر. كيەلى كوكشە جەرىندە وتكەن ءتورتىنشى وتىرىستا دا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن تۇيتكىلدەردى ورتاعا سالدى.
مەن بۇل باسقوسۋدىڭ ەڭ پايدالى جەرى رەتىندە ءبىز سەكىلدى قۇرىلتاي مۇشەلەرىنە حالىقتىڭ اراسىنداعى نەگىزگى كوكەيكەستى ماسەلەلەردى بيلىككە, پرەزيدەنت دەڭگەيىنە دەيىن جەتكىزۋگە ۇلكەن مۇمكىندىكتىڭ بەرىلۋىن ايتار ەدىم. بۋرابايداعى وتىرىس الدىندا ءبىز سەكتسيالىق جيىنداردا باس قوسىپ, ويىمىزدى ورتاعا سالدىق. سونىڭ قاتارىندا ءوزىم «مادەنيەت. ونەر. رۋحانيات» سەكتسياسىنا قاتىسىپ, ءسوز الىپ, ءۇش ماسەلەنى كوتەردىم.
بىرىنشىدەن, ەلىمىزدەگى شەتەلدەن تۋريستەر كەلەتىن دەمالىس ورىندارىمىزدا ۇلتتىق كەلبەتىمىزدىڭ قانشالىقتى كورىنىس تاۋىپ جاتقانى جانىما باتاتىنىن جەتكىزدىم. مىسالى, ءسىز گرۋزياعا, تۇركياعا, ءتىپتى قاسىمىزداعى وزبەكستانعا بارساڭىز, ولاردىڭ مەيرامحانالارىندا, دەمالىس ايماقتارىندا, تۋريستەر كەلەتىن جەردىڭ بارىندە وزدەرىنىڭ ۇلتتىق مۋزىكاسى ويناپ تۇرادى. ۇلتتىق تاعامدارىن, ۇلتتىق كيىمدەرىن ۇسىنادى. ال وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ بۋرابايىمىزعا كەلسەڭىز, ءسىز شەتەلدە ءجۇرسىز بە, قازاقستاندا ءجۇرسىز بە, ەشقانداي ايىرماشىلىق جوق. ءتىپتى كەيبىر جەردە قازاقشا اندەردى تاۋىپ قويعىزا المايسىز. بۇل ايتىپ وتىرعان ءسوزىمنىڭ ءتۋريزمنىڭ دامۋى ءۇشىن دە ماڭىزى زور. ويتكەنى شەتەلدىك تۋريستەر قازاقتىڭ مادەنيەتىن, ءتىلىن, ءداستۇرىن, تاريحىن تانىعىسى كەلەدى. ال ءبىز ولارعا ءوزىمىزدى ەشقانداي تاريحى, مادەنيەتى جوق ەل سياقتى كورسەتىپ جاتىرمىز. ارينە, دەمالىس ايماقتارىن كاسىپكەرلەر ءوز قالاۋىنشا ۇيىمداستىراتىنى بەلگىلى. دەگەنمەن مەملەكەت تە بۇعان نازار اۋدارىپ, كاسىپكەرلەرمەن بىرلەسىپ, بەلگىلى دەڭگەيدە دۇرىس باعىتتا جۇمىس جۇرگىزۋگە تولىق مۇمكىندىگى بار دەپ ەسەپتەيمىن.
ەكىنشىدەن, كەيىنگى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلىدە قازاقتىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا جۇيەلى تۇردە شابۋىلدار ءجيى جاسالاتىن بولىپ كەتتى. مىسالى, بىلتىر كيىز ءۇيىمىزدى مانسۇقتاپ, ۆيدەوروليكتەر ءتۇسىردى. بىرەۋلەر ۇلتتىق اسىمىزعا ءتىل تيگىزدى. مەملەكەتىمىزدىڭ نەگىزگى ءرامىزى كوك تۋىمىزدى قورلاعان انشىلەر بولدى. جۋىردا مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين بەتاشار ءداستۇرى يۋنەسكو-نىڭ ماتەريالدىق ەمەس مۇرالار تىزىمىنە ەنگەنىن قۋانا حابارلادى. سول بەتاشاردىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى – كەلىننىڭ سالەم سالۋى. عاسىرلاردان تامىر تارتقان وسى ءداستۇرىمىزدى كەشە عانا بەلگىلى پروديۋسسەر بايان ماقساتقىزى اپايىمىز جابايىلىققا تەڭەپ, ۇلتقا ءتىل تيگىزدى. سولاردىڭ ەشقايسىسى زاڭ الدىندا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان جوق. تەك كەشىرىم سۇراۋمەن قۇتىلدى. نەگە؟ ويتكەنى ءبىزدىڭ زاڭىمىز ءالى قاتاڭ بولماي تۇر. ەگەر وسىنداي جۇگەنسىزدىككە زاڭدى تۇرعىدان تىيىم سالىنباسا, ءالى بۇل جالعاسىن تابا بەرەدى. الگىندەي نەگىزسىز ءسوز ايتقانداردى زاڭمەن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىپ وتىرساق, ەشقايسىسى بۇدان بىلاي مۇنداي قادامعا بارماس ەدى. ءبىزدىڭ ۇلتتىق-رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزعا شابۋىل جاسالىپ جۇرگەنىن بۋرابايداعى ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا ايتتى.
ءۇشىنشى ماسەلە ۇرپاق تاربيەسىنە قاتىستى. قازىر ەلىمىزدە بىرقاتار جازدىق لاگەرلەر جۇمىس ىستەيدى. الايدا ولار وتە از. جازعى دەمالىسقا شىققان وقۋشىلاردىڭ 10 پايىزىن دا قامتىمايدى. كەزىندە اكەلەرىمىز بەن انالارىمىز «ارتەك» سەكىلدى ايگىلى لاگەرلەردە دەمالعاندارىن ەرتەگىدەي قىلىپ اڭگىمەلەپ ايتىپ وتىراتىن. ءبىز دە بۇگىنگى بالالارىمىزدىڭ جازعى دەمالىستاعى بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى, ءماندى, ماعىنالى ەتىپ ۇيىمداستىرا الامىز با؟ ەگەر ولاي بولماي, بالالارىمىز ءتۇرلى وعاش قىلىقتارعا بارىپ جاتسا, كىمگە رەنجيمىز؟ سوندىقتان مىندەتتى تۇردە وسى جازعى لاگەرلەردى كوبەيتۋىمىز كەرەك. ونىڭ سانىن عانا ەمەس, ماعىنالىق باعدارلامالىق ساپاسىن ارتتىرۋىمىز قاجەت. بالالارىمىزدىڭ تاربيەسىمەن وسىلايشا ءوزىمىز اينالىسپاساق, وندا باسقالار اينالىسادى.
ءبىرجان بايتۋوۆ,
ايتىسكەر اقىن, قاراتاۋ ءداستۇرلى ونەر مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى