• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ءبىلىم 27 ناۋرىز, 2025

ەكومادەنيەت مەكتەپتە قالىپتاسادى

50 رەت
كورسەتىلدى

ەلىمىزدە جىل سايىن 4,5 ميلليون توننا قوقىس جينالادى. ال ونى قورشاعان ورتاعا مەيلىنشە زيانى تيمەيتىندەي ەتىپ سۇرىپتاۋ ءۇشىن «تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىندا بىر­قاتار جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. جاقىن­دا ەلورداداعى ءبىلىم يننوۆاتسيا ليتسەيىندە ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ پەن وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ەكولوگيانى جاقسارتۋعا ارنالعان عىلىمي ­جوبالارىمەن تانىستى.

دارىندى وقۋشىلار ەكوجوبالار كورمەسىندە وزدەرىنىڭ عىلىمي جۇمىستارى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەردى. ماسەلەن, ءالىمحان ەرمەكوۆ اتىنداعى №98 مەكتەپ ليتسەيىنىڭ 10-سىنىپ وقۋشىسى ءامينا عۇمىربەك ورمان ءورتىنىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەتىن درونداردى تانىستىردى.

«جوبامنىڭ اتاۋى – «FeuSol». بۇل دروندىق جۇيە ورمان ورتىنە مونيتورينگ جۇرگىزىپ, ءورتتىڭ الدىن الۋعا جانە ونى وشىرۋگە باعىتتالعان. سونىمەن قاتار بۇل درون ورماندا جوعالعان ادامداردى تاۋىپ, زاڭ بۇزۋشىلاردى انىقتاۋعا كومەكتە­سەدى. ودان بولەك, شاعىن اۋماقتار­عا, ساياباقتارعا ينتەرنەت تاراتىپ, «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن جانۋارلاردىڭ قوزعالىسىن باقىلايدى. مەن وسى جوبامدى ۆەتنامدا وتكەن حالىقارالىق بايقاۋدا تانىستىرىپ, جۇلدەلى ەكىنشى ورىن الدىم», دەدى ءامينا عۇمىربەك.

ال الكەي مارعۇلان اتىنداعى №40 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ 5-سىنىپ وقۋ­شى­لارى نۇرباقىت ەرمەك ۇلى مەن ايزات شايا­ح­مەت ەسىل وزەنىنىڭ ەكو­لو­گيا­لىق جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىت­تال­عان جوبا­لارىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىن­دى. قازىرگى تاڭدا وزەن جىلىنا ءبىر رەت قانا تازالاناتىندىقتان, وقۋ­شى­­لار ونى جىلىنا 5-6 رەت تازارتۋ قا­جەت ەكەنىن العا تارتتى. سونىمەن قا­تار قورعانىش تەمىر تورلار ورناتۋ ار­قى­لى قوقىستى ازايتۋعا بولاتىنىن دالەل­دەدى.

جيىن بارىسىندا مەكتەپكە پلاس­تيك بوتەلكەلەردى قابىلدايتىن فوندامات پەن قوقىس سۇرىپتاۋعا ارنالعان ەكوبوكس­تار قويىلدى. «EcoQolday» جۇيەسىنىڭ كومەگىمەن وقۋشىلار قالدىقتاردى دۇرىس كادەگە جاراتىپ قانا قويماي, ەكولوگيالىق كونكۋرسقا قاتىسا الادى. جەزقازعان مەك­تەپتەرىندە قاعاز, شىنى جانە پلاس­تيك جيناۋعا ارنالعان ەكوبوكس­تار ورنا­تىلىپ قويعان جانە بۇل تاجىريبە جاقىن ارادا استانانىڭ بار­لىق مەكتە­بىنە تاراتىلماق. «EcoQolday» جۇيەسى ايا­سىندا ەڭ كوپ قايتا وڭدەلەتىن ماتەريال تاپسىرعان مەكتەپتەر ارنايى جۇل­دە­لەرمەن ماراپاتتالادى.

–  «تازا قازاقستان» اكتسياسىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزى وتە زور. ونىڭ باستى ماقساتى – ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ. ءبىز جىل سايىن ەلىمىزدە 4,5 ميلليون توننا قوقىس جينالاتىنىن ەسكەرسەك, بۇل ماسەلەنىڭ قان­شالىقتى وزەكتى ەكەنىن تۇسىنەمىز. كۇندەلىكتى ومىردە قولداناتىن زات­تاردىڭ قالدىقتارى, پلاستيكتەر, قاعازدار, ءتۇرلى قاپتامالار دۇرىس سۇرىپتالماعان جاعدايدا قورشاعان ورتاعا وراسان زيان تيگىزەدى. بۇگىنگى كەزدە­سۋدە وقۋشىلار ەكولوگيا سالا­سىن­داعى يننوۆاتسيالىق جوبالارىن تانىس­تىرىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالىپ جاتىر. بۇل – وتە قۇپتارلىق جاعداي. بىراق جاس ونەرتاپقىشتار مەن وقۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى تەك مەكتەپ دەڭگەيىندە قالىپ قويماي, وندىرىسكە ەنگىزىلۋى ءتيىس. بيىلعى كوكتەمدە مينيسترلىك مەكتەپتەرگە كوگالداندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ارنايى كوشەتتەر بول­گەن ەدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل باستاما جال­عاسىن تاۋىپ, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇك­پىرىندە ەكولوگيالىق جوبالار جۇزەگە اسى­رىل­ماق, – دەدى ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار