دامىعان ەلدەردىڭ ءال-اۋقاتى ەڭ الدىمەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ەكونوميكالىق ەركىندىگىنە نەگىزدەلەدى, سودان كەيىن عانا ولاردىڭ مەملەكەتپەن قارىم-قاتىناسىنا بايلانىستى قالىپتاسادى. بۇل تۋرالى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا بىرنەشە رەت ايتىپ, كاسىپكەرلىكتىڭ ەلدىڭ قارجىلىق تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋداعى باستى ءرولىن اتاپ وتكەن.
ەكونوميكالىق قيىندىقتار مەن تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جاعدايىندا قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر بيزنەستەگى جىلدام وزگەرەتىن ەرەجەلەرگە بەيىمدەلۋگە ءماجبۇر, سەبەبى باسەكەلەستىك كومپانيالاردىڭ تابىسقا جەتۋىندە نەگىزگى فاكتورعا اينالىپ كەلەدى. بۇل كومپانيالار جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, نارىقتىق يننوۆاتسيالىق دامۋعا ۇلەس قوسادى.
دەگەنمەن, كوپتەگەن كاسىپكەرلەردى باسقا دا سۇراقتار مازالايدى:
• «باسەكەلەستىكپەن ءتيىمدى كۇرەسۋدىڭ جولدارى قانداي؟»
• «نارىقتا بىرەگەي ورىن الۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟»
• «كاپيتالدى كوبەيتۋگە قانداي يننوۆاتسيالىق تاسىلدەر كومەكتەسەدى؟»
• «بيزنەستى اۆتوماتتاندىرىپ, حالىقارالىق نارىققا قالاي شىعۋعا بولادى؟»
تاجىريبە كورسەتكەندەي, بۇل ماسەلەلەردى ءوز بەتىنشە شەشۋ وتە قيىن. سەبەبى ءاربىر كاسىپكەر تەك قاتاڭ باسەكەلەستىك جاعدايىندا ءومىر سۇرۋمەن شەكتەلمەي, سونىمەن قاتار وپەراتسيالىق جانە ستراتەگيالىق مىندەتتەردى شەشۋگە, باسقارۋشىلىق داعدىلاردى مەڭگەرۋگە, قارجى, ماركەتينگ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, ءوندىرىس جانە باسقا دا سالالاردا كاسىبي مامان بولۋعا ءتيىس.
بۇل مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن تەرەڭ ءبىلىم مەن مول تاجىريبە قاجەت, ال ولار تەك ۋاقىت وتە كەلە, قاتەلىكتەر مەن سىناقتار ارقىلى كەلەدى. اقش, فرانتسيا, گەرمانيا, جاپونيا, وڭتۇستىك كورەيا, سينگاپۋر جانە قىتاي سياقتى دامىعان ەكونوميكالى ەلدەردە بۇل ماسەلەلەر مەنتورلار (ناستاۆنيكتەر, كوۋچتار) ارقىلى شەشىلەدى. ولار كاسىپكەرلەرگە سىرتتاي باعا بەرىپ, ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىسۋ ارقىلى بيزنەستەگى كەدەرگىلەردى جەڭۋگە, كاسىبي ماماندار توبىن قالىپتاستىرۋعا, ستراتەگيالىق ويلاۋ قابىلەتىن دامىتۋعا كومەكتەسەدى.
قازاقستاندا دا بۇل باعىت دامىپ كەلەدى. سوڭعى جىلدارى وتاندىق مەنتورلار مەن كوۋچتاردىڭ سانى ارتىپ, ولاردىڭ تاجىريبەسى مەن بىلىمدەرى كاسىپكەرلەرگە ناقتى ناتيجە بەرۋدە. سولاردىڭ ءبىرى – حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان كوۋچ, موتيۆاتور جانە كاسىپكەرلىك بويىنشا ساراپشى امانجول رىسمەنديەۆ. ول بيزنەس سالاسىندا 17 جىلدان استام ۋاقىت جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ونىڭ اۆتورلىق كۋرستارى مەن سەمينارلارىنا 200 مىڭنان استام تىڭداۋشى قاتىسىپ, كاسىبي ءبىلىم مەن موتيۆاتسيا الدى.
بيزنەس پسيحولوگياسى, كوشباسشىلىق جانە كاسىپكەرلىككە ارنالعان كىتاپتارى 300 مىڭنان اسا دانامەن تارالىپ, قازاق تىلىندەگى ىسكەرلىك ادەبيەتتىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى. سونىمەن قاتار, YouTube پلاتفورماسىندا جارىق كورگەن «بيزنەسمەن» تەلەسەريالى ءار بولىمىندە 2 ميلليوننان استام كورەرمەن جيناپ, كاسىپكەرلىك مادەنيەتتى تانىمال ەتۋگە تىڭ سەرپىن بەردى. امانجول مىرزا اقش, سينگاپۋر, رەسەي, ۋكراينا جانە تاياۋ شىعىس ەلدەرىندە ترەنينگتەر وتكىزىپ, قازاقستاندىق كاسىپكەرلەرگە جاھاندىق تاجىريبەلەرمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك جاساپ كەلەدى. ونىڭ كاسىبي ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاراپىنان بىرقاتار مەملەكەتتىك جانە رەسمي ماراپاتتارعا يە بولعان.
قازاقستانداعى بيزنەس ورتاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىنا تەك مەملەكەتتىك قولداۋ نەمەسە زاڭنامالىق وزگەرىستەر ەمەس, وسىنداي پراكتيكالىق ءبىلىم مەن موتيۆاتسيا بەرەتىن كوشباسشىلاردىڭ ەڭبەگى دە ۇلكەن ۇلەس قوسادى. ولار ارقىلى كاسىپكەرلەر شىنايى ناتيجەگە قول جەتكىزەدى, ءارى ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلىك مادەنيەت جاڭا ساپا دەڭگەيىنە كوتەرىلەدى