مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيدە «التىن وردا (جوشى ۇلىسى) كەزەڭىنىڭ تاريحي-مادەني مۇراسى» اتتى كورمە اشىلدى. كورمەدە ورتالىق مۋزەي, « ۇلىتاۋ» ۇلتتىق تاريحي-مادەني جانە تابيعي مۋزەي-قورىعى, «سارايشىق» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ارحەولوگيالىق كوللەكتسيالارىنان بىرەگەي ارتەفاكتىلەر ءۇش اقپاراتتىق كەشەنگە جىكتەلىپ ۇسىنىلدى.
تاعىلىمدى شارانى اشقان قر مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى عاليا تەمىرتون, قازاقستاندى التىن وردا (جوشى ۇلىسى) يمپەرياسىنىڭ مۇراگەرى جانە سول كەزەڭنىڭ باي تاريحي-مادەني مۇراسىن ساقتاپ وتىرعان مەملەكەت رەتىندە تانىتۋ, تاريحي-مادەني مۇرالارىمىزدىڭ ماڭىزدىلىعىن دارىپتەۋ جوبانىڭ باستى ماقساتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى ويدى قۋاتتاعان «سارايشىق» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي قورىعىنىڭ ديرەكتورى مۇحتار ابىلسەيىت پەن « ۇلىتاۋ» ۇلتتىق تاريحي-مادەني جانە تابيعي مۋزەي-قورىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ايبولات راحمانيا ۇلى عاسىردان عاسىرعا جەتكەن تاريحي ساباقتاستىق حالىقتىڭ مادەنيەتى مەن باي ءداستۇرىن پاش ەتەتىنىن اتادى.
ورتالىق مۋزەي كوللەكتسياسىندا التىن وردا كەزەڭىنىڭ مادەنيەتى مەن تۇرمىسىن كورسەتەتىن XIII-XIV عع. ارتەفاكتىلەرى كوشپەلى جانە قالالىق مادەنيەتتىڭ مادەني داستۇرلەرىنىڭ ءارتۇرلى جاقتارى مەن اسپەكتىلەرىن بەينەلەيتىن قالاشىقتاردان ەكسپەديتسيالار ناتيجەسىندە نەمەسە كەزدەيسوق تابىلعان جادىگەرلەر بار.
كورمەگە قويىلعان ماتەريالدار جوعارىدا اتالعان ەسكەرتكىشتەردەن تابىلعان جانە بەلگىلى ارحەولوگ, ت.ع.د., ز.ساماشەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن سارايشىق قالاشىعىندا (2000 ج.) زەرتتەۋ جۇمىستارى نەگىزىندە تابىلعان ارتەفاكتىلەر, سونداي-اق, ارحيتەكتۋرالىق قاپتامالار جانە كەسەنەلەردىڭ كىشىرەيتىلگەن ماكەتتەرى.
« ۇلىتاۋ» ۇلتتىق تاريحي-مادەني جانە تابيعي مۋزەي-قورىعى كوللەكتسيالارى ءا.مارعۇلان جانە 1946 جىلدارى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ جەزقازعان ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ج.سمايلوۆ (1991, 1997-1998 جج.) جۇرگىزگەن ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسى زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسىندە جيناقتالعان. جوشى حان, بولعان انا كەسەنەلەرىنىڭ ماڭىنان تابىلعان بىرەگەي جادىگەرلەر – جوشىحان مازارىنىڭ كىرەبەرىس بوساعاسىنىڭ تابالدىرىعى, كەسەنە كۇمبەزىنىڭ ساندىك بۇيىمى – «قۇببا», كەسەنەنىڭ سىرتقى قابىرعاسىن بەزەندىرۋگە ارنالعان سىرلانعان جانە اراب جازۋلى تاقتايشالار, جوشى ۇلىسى مەملەكەتى كەزىندەگى حانداردىڭ كۇمىس ديرحەمدەرىمەن مىس مونەتالارى جانە ت.ب.
كورمەدە سارايشىق قالاشىعىنان تابىلعان الۋان ءتۇرلى شىڭىلتىرلى قىش ىدىستار, مەتالل جانە اشەكەي بۇيىمدار, تۇرمىستىق زاتتار جانە ت.ب. جادىگەرلەردى «سارايشىق» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي قورىعى كوللەكتسياسى نەگىزىندە تانىسۋعا بولادى. اتالمىش ارتەفاكتىلەر ارحەولوگ ت.ع.د. ز.ساماشەۆتىڭ (1999-2000, 2003-2005 ج.), مۋزەيدىڭ ارحەولوگ-مامانى ا.تۇرار ۇلى جەتەكشىلىگىمەن 2019-جىلدان باستاپ قازىرگى تاڭدا جۇرگىزىلگەن ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەرى ناتيجەسىندە تابىلعان.
سونداي-اق, كورمە اياسىندا «التىن وردانىڭ تاريحي-مادەني مۇرالارى: قورعاۋ, قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جانە زەرتتەۋ ماسەلەلەرى» تاقىرىبىندا رەسپۋبليكالىق دوڭگەلەك ۇستەلى ءوتتى. دوڭگەلەك ۇستەلگە ۇعا اكادەميگى بەرەكەت كارىباي, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ماديار ەلەۋوۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ارحەولوگ جولداسبەك قۇرمانقۇلوۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور نۇرلان اتىعاەۆ ت.ب عالىمدار مەن ورتاعاسىرلىق قالالار تاريحىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى, مادەنيەتتانۋشىلار, رەستاۆراتورلار, ارحيتەكتورلار, مۋزەي مەن مۋزەي-قورىق قىزمەتكەرلەرى, وزگە دە عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىنىڭ ماماندارى قاتىسىپ, باياندامالار تىڭدالدى.