وتكەن جىلى كولىك پروكۋراتۋراسى جۇرگىزگەن جۇمىستار نەگىزىندە 8 ميللياردتان اسا تەڭگە مەملەكەتتىڭ قازىناسىن قايتارىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا ەكونوميكانىڭ باستى كۇرەجولى رەتىندە كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلىپ كەتكەن. وتكەن جىلى قاداعالاناتىن كولىك ايماعىندا زاڭدىلىق پەن قۇقىق ءتارتىبىن كۇشەيتۋ, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن, قوعام مەن مەملەكەت مۇددەلەرىن قورعاۋ, كولىكتەگى ەكولوگيالىق جانە جالپى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ كولىك پروكۋراتۋراسى جۇمىسىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارى بولدى.
وسىعان بايلانىستى 2014 جىلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالادا زاڭدىلىقتى قاداعالاۋدى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا 389 تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلدى, 40 716 زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى, 2 724 پروكۋرورلىق قاداعالاۋ اكتىلەرى ەنگىزىلدى, ونىڭ ىشىندە 1 691 ۇسىنىستار قارالدى, 433 نارازىلىقتار, 40 تالاپ-ارىزدار جانە ارىزدار قاناعاتتاندىرىلدى, 167 ۇيعارىمدار ورىندالدى, زاڭعا 342 ءتۇسىندىرۋ بەرىلدى, 51 ەسكەرتۋ جاريالاندى. جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەردىڭ ناتيجەسىندە 37 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. قاداعالاۋ شارالارى نەگىزىندە 2 608 زاڭسىز اكتىلەر بۇزىلدى جانە وزگەرتىلدى, 2 562 تۇلعا تارتىپتىك, 1 988-ءى اكىمشىلىك, 197-ءسى ماتەريالدىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
باس پروكۋروردىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ بويىنشا نەگىزگى كۇش مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق مۇددەسىن قورعاۋعا باعىتتالدى. كەلتىرىلگەن زالالدىڭ ورنىن وتەۋ كولەمى 8,8 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە 8 ملرد. تەڭگەدەن اسا مەملەكەتتىڭ بيۋدجەتىنە ءوندىرىلدى, بۇل ءوز كەزەگىندە ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتتى.
كەدەن سالاسىنداعى زاڭدىلىقتى قاداعالاۋ بارىسىندا 44 ۇسىنىستار ەنگىزىلدى, بۇل ۇسىنىستاردى قاراۋ ناتيجەسىندە 37 لاۋازىمدى تۇلعالار ءتۇرلى جاۋاپكەرشىلىكتەرگە تارتىلدى, 14 قىلمىستىق ىستەر قوزعالدى, 1,6 ملن. تەڭگە كولەمىندە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى. سوتتارمەن 564,4 ملن. تەڭگەدەن اسا سوماسىنداعى كونتراباندالىق زاتتاردى يەسىز دەپ تانۋ جانە ولاردى مەملەكەتتىڭ كىرىسىنە اينالدىرۋ تۋرالى 27 تالاپ-ارىزدار قاناعاتتاندىرىلدى.
سالىق زاڭدىلىعىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋ سالاسىندا ەلەۋلى جەتىستىكتەرگە جەتتىك, مۇندا پروكۋرورلىق ىقپال ەتۋ اكتىلەرى بويىنشا مەملەكەتتىڭ بيۋدجەتىنە 6,8 ملدر. تەڭگە كولەمىندە كەلتىرىلگەن نۇقسان ءوندىرىلدى.
قازاقستاندى ءىرى ايماقتىق ترانزيتتىك حابقا اينالدىرۋدا كولىكتىك قاۋىپسىزدىگىن ءتيىستى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتپەيىنشە, العا قويعان مىندەتتەردى ورىنداۋ مۇمكىن ەمەس. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, كولىكتىك وقيعالاردى جەدەل تەرگەۋ جانە كىنالىلەردى جازالاۋمەن قاتار, باس كولىك پروكۋراتۋراسى كولىكتەگى قاۋىپسىزدىكتىڭ تومەندەۋىنىڭ سەبەپتەرىن انىقتاۋ بويىنشا نىسانالى جۇمىستار جۇرگىزۋدە.
تەمىرجول كولىگىندەگى جوندەۋ جانە لوكوموتيۆ شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىنىڭ قىزمەتىنە جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەر مەملەكەتتىك تىركەۋسىز, جوندەۋ مەرزىمدەرى وتكەن, توزعان جىلجىمالى قۇرامدى پايدالانۋ سياقتى اعىمداعى زاڭناما تالاپتارى بۇزىلعاندىعىن راستايدى. وعان قوسا, جوندەۋ كەزىندە بۇرىن قولدانىستا بولعان قوسالقى بولشەكتەردى پايدالانعان جاعدايلارى دا ورىن العان. كولىك پروكۋراتۋراسى ورگاندارىنىڭ اكتىلەرى بويىنشا تەمىرجول جىلجىمالى قۇرامنىڭ 127 بىرلىكتەرىن جانە تەكسەرۋدەن وتپەگەن ولشەۋ قۇرالىنىڭ 70 بىرلىكتەرىن پايدالانۋ توقتاتىلدى.
اۋە كولىگىندە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا دا ەلەۋلى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. مىسالى, بۇرىنعى كجكم-ءنىڭ ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتىنە ەنگىزىلگەن پروكۋراتۋرا اكتىسى نەگىزىندە LUK AERO اۆياكومپانياسىن پايدالانۋشىنىڭ سەرتيفيكاتى توقتاتىلىپ, كەرى قايتارىپ الىندى. ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتى پايدالانۋشى سەرتيفيكاتىنىڭ ارنايى ەرەجەسىنە ەنبەگەن, «JetAirlines» اق ەكى اۋە كەمەلەرىمەن (چارتەرلىك ساپارلار) ۇشۋعا رۇقسات قاعازى زاڭسىز بەرىلگەندىگى انىقتالدى, اتالعان سەرتيفيكات تا كەرى قايتارىپ الىندى.
سونىمەن, استانا, اقتاۋ, اتىراۋ, اقتوبە, وسكەمەن, كوكشەتاۋ, تاراز جانە شىمكەنت اۋەجايلارى اۋماعىندا ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى كوميتەتىنىڭ رۇقساتىنسىز ءتۇرلى ساناتتاعى نىسانداردى ورنالاستىرۋ فاكتىلەرى انىقتالدى. ءبىزدىڭ حات بويىنشا ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتى جوعارىدا اتالعان بارلىق نىسانداردىڭ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى جاعدايىنا ناقتى ىقپالىن انىقتاۋ ماقساتىندا, زەرتتەۋدى جۇرگىزۋدە.
تەكسەرىلگەن اۋەجايلاردىڭ قىزمەتىندە كوپتەگەن سانيتارلىق ورتتەن ساقتانۋ جانە نورمالارىنىڭ بۇزىلۋى انىقتالدى. اۋە كولىگىندە ارنايى كىرۋ رۇقساتى جوق اۆياتسيالىق قىزمەتكەرلەر كوممەرتسيالىق تاسىمالداۋ قىزمەتىن كورسەتكەن. اۋە ساپارلارى جولسەرىكتەرىنىڭ ەڭ از مولشەرى قامتاماسىز ەتىلمەگەن جانە ولاردىڭ ەڭبەك جانە دەمالىس نورمالارى بۇزىلعان جاعدايلار دا كەزدەسەدى. اۋە كومپانيالارى ازىرلەگەن ىشكى اكتىلەر ۇلتتىق زاڭناماعا قايشى جانە ادامداردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن ەلەۋلى تۇردە شەكتەيدى.
تەمىرجول جانە اۋە كولىگىندەگى جولاۋشىلاردىڭ زاڭدى ءمۇددەلەرى مەن قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان زاڭنامانىڭ قولدانىلۋىنا جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەر ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, قازىرگى كەزدە كولىك-كوممۋنيكاتسيالىق كەشەنى حالىق مۇقتاجىن تولىق كولەمدە قاناعاتتاندىرۋعا قاۋقارسىز. بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا جولاۋشىلاردى تاسيتىن ۆاگونداردىڭ لايىقسىز جابدىقتالۋى قاجەتتى قۇرالداردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن, سونىمەن قاتار, جابدىقتالاتىن تاۋارلار (توسەك-ورىن تىسى, پەردەلەر, كىلەم توسەنىشتەرى, ىدىس-اياقتار) توزعان كۇيدە ەكەندىگىن كورسەتەدى.
«ۆوكزال-سەرۆيس» اق تەمىرجول ۆوكزالدارىنىڭ جاعدايى مەن جابدىقتالۋى قاتاڭ سىنعا الىندى. مىسالى, 23 ۆوكزالدىڭ عيماراتتارى مەن جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ پۋنكتتەرىنىڭ قۇرىلىسى مەن كۇردەلى جوندەۋلەرى مەملەكەتتىك قابىلداۋ كوميسسياسىنىڭ قابىلداۋىنسىز جۇرگىزىلگەنى انىقتالدى. تەكسەرىلگەن ۆوكزالداردىڭ كەيبىرەۋلەرى عانا كولىك ينفراقۇرىلىمى نىساندارىنا كەدەرگىسىز كىرۋگە, سونىمەن قاتار, مۇگەدەكتەر قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە لايىقتى ەكەن. كوپتەگەن ۆوكزالداردا پاندۋستار مۇلدەم جوق نەمەسە قويىلاتىن تالاپتارعا ساي ەمەس. مۇگەدەكتەر جانە حالىقتىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى توپتارى ءۇشىن ارنايى جابدىقتالعان بولمەلەر, دارەتحانالار جانە ت.ب. جوق.
سۋ كولىكتەرىندە جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەر ءالى دە بولسا اتالعان سالادا زاڭ بۇزۋشىلىقتار جول الاتىنىن كورسەتتى. اپاتتار قاۋپى بۇرىنعى دەڭگەيدە ساقتالۋدا, شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرى جالپى كەمە جولى قاتىناستارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەرى اسەرىن ەتەتىن ەلەۋلى زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرۋدە.
ماسەلەن, قازاقستاننىڭ كەمە جولى تىركەلىمىنىڭ نەگىزگى جۇمىسى – وزەن كەمەلەرىن تەحنيكالىق كۋالاندىرۋ اقاۋى بار ولشەۋ قۇرالدارىن پايدالانىپ جۇرگىزىلگەن, ال بار ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ ءبىر بولىگى مەترولوگيالىق تەكسەرۋ تۋرالى جاساندى سەرتيفيكاتتاردى پايدالانعان. بۇل ورايدا ۆەدومستۆولىق باعىنىستاعى مەكەمەلەرگە ۋاكىلەتتى ورگان تاراپىنان ەشقانداي باقىلاۋ جوق ەكەندىگى بايقالادى.
كولىكتەگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – تابيعي ورتاعا جاعىمسىز تەحنوگەندى اسەر ەتۋى سونىڭ ىشىندە اتموسفەرانى لاستايتىن قالدىقتاردىڭ شىعارىلۋى, توپىراقتىڭ لاستانۋى جانە تالاپقا ساي كەلمەيتىن تۇرمىستىق-قاتتى قالدىقتاردىڭ ورنالاسۋى. وسىنداي زاڭ بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن پروكۋرورلىق ىقپال ەتۋ شارالارىمەن تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە 96 لاۋازىمدى تۇلعا, اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە 273 تۇلعا تارتىلدى, مەملەكەت بيۋدجەتىنە 358 ملن. تەڭگە كولەمىندە كەلتىرىلگەن زالال ءوندىرىلدى.
ەلىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭى كەپىلدىك بەرەتىن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋعا باسا كوڭىل اۋدارىلادى. قابىلدانعان شارالار نەگىزىندە 29 422 كولىكتىك مەكەمەلەرى جۇمىسشىلارىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى قورعالدى, 620 ملن. تەڭگەدەن استام سوماعا جالاقى بويىنشا بەرەشەك وتەلدى.
باس پروكۋراتۋرانىڭ تاپسىرمالارىنا سايكەس, كولىك پروكۋرورلارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىن ىسكە اسىرۋ جانە پروكۋرورلىق قاداعالاۋدىڭ پارمەندىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزە بەرەتىن بولادى.
ىبىراي تىلەۋعالەەۆ,
باس كولىك پروكۋرورى.