جالاقىنى كوبەيتۋدىڭ جولى قانداي؟

بۇرىن سالىقتىق شەگەرىم تەك «وتباسى بانكىندە» راسىم­دەلگەن يپوتەكالىق نەسيەلەرگە قولجەتىمدى ەدى. ازا­ماتتار باسقا بانكتەردەن العان يپو­تەكالىق نەسيەسى ءۇشىن مۇن­داي جەڭىلدىكتەردى پايدالانا المايتىن. ەندى بيىلدان باستاپ, 351-باپقا سايكەس, سالىق شەگەرىمى بارلىق بانك پەن ليتسەنزياسى بار قارجى ۇيىمدارىنىڭ يپوتەكا­لىق نەسيەلەرىن دە قامتىدى. ياعني ازاماتتار قاي بانكتەن يپوتەكا العانىنا قاراماستان, سول نەسيە بويىنشا تولەنگەن سىياقىنىڭ ءبىر بولىگىن سالىقتىق شەگەرىم ارقىلى قايتارىپ الا الادى.

ماڭىزدى شارت – يپوتەكا راسىم­دەلگەن بانك نەمەسە ۇيىم قارجى نارىعىن رەت­تەي­تىن مەملە­كەت­تىك ورگاننان ليتسەنزيا الۋى ءتيىس. بۇل – قارجى ۇيى­مىنىڭ زاڭدى جۇمىس ىستەي­تىنىن ءارى مەملەكەت تاراپى­­­­نان قاداعالاناتىنىن بىلدىرە­­دى. ەگەر ۇيىمنىڭ ليتسەنزيا­­سى بول­ماسا, ول يپوتەكا بويىنشا سا­لىق­تىق شەگەرىم بەرۋ تالاپ­تارىنا سايكەس كەلمەيدى. شە­گە­رىم 118 ايلىق ەسەپتىك كورسەت­كىشتى (اەك), ياعني 463 976 تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل وزگە­رىستەر حالىقتىڭ قولىن­داعى قاراجاتتى ۇنەمدەۋگە مۇم­كىن­دىك بەرىپ, يپوتەكا را­سىمدەۋشىلەرگە ەداۋىر جەڭىلدىك جاسايدى.

– وسىدان ءتورت جىل بۇرىن سالىق كودەكسىندە ورتاق يپو­تەكاعا ارنالعان سالىق شەگە­رىمدەرىنىڭ كۇشىنە ەنۋى 2025 جىلعا دەيىن كەيىنگە قالدى­رىلعان بولاتىن. ول ۋاقىتتا شەگەرىم تەك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەپ تۇردى. ەندى شەگەرىم بارلىق يپوتەكانى قامتيدى. ونىڭ ىشىندە «7-20-25» پەن «باسپانا حيت» يپوتەكالارى دا بار. شەگەرىم سىزگە ايلىقتان تولەنەتىن جەكە تابىس سالىق مولشەرىن قىسقارتىپ, قولىڭىزعا كوبىرەك جالاقى الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءسال دە بولسا ۇنەمدەيسىز. اي سايىن يپوتەكاعا تولەيتىن سومانىڭ ىشىندەگى بانك پايىزى وسى شەگەرىم ىشىنە كىرەدى, – دەيدى ەكونوميست ايبار ولجاەۆ.

سالىقتىق شەگەرىم الۋ ءۇشىن الدىمەن جۇمىس بەرۋ­شىگە ءوتىنىش جازىپ, قاجەت­تى قۇجاتتاردى ۇسىنۋ كەرەك. ولار – يپوتەكالىق نەسيە كەلى­سىمشارتىنىڭ كوشىر­مەسى, قارىزدى وتەۋ كەستە­سى مەن سىياقى سوماسى كورسەتىل­گەن قۇ­جات. سونداي-اق تولەم­نىڭ جا­سالعانىن راستايتىن تۇبىر­تەك نەمەسە باسقا دا قۇ­جاتتار كەرەك بولۋى مۇم­كىن. وسى قۇ­جاتتاردى دايىندا­عاننان كەيىن جۇمىس بەرۋشى سالىقتىق شەگەرىمدى راسىمدەۋگە كىرىسەدى.

– مىسالى, ءسىزدىڭ ايلىق جالا­قىڭىز 400 000 تەڭگەنى قۇرايدى دەيىك. ودان الىناتىن زەيناتاقى جارناسىن ەسەپتەيىك: 400 000 / 10% = 40 000 تەڭگە. ال سىزدەن الىناتىن جەكە تابىس سالىعى بىلاي ەسەپتەلەدى: (جالاقى – زەينەتاقى جارناسى – 1 تومەنگى ايلىق كورسەتكىش) / 10%. تيىسىنشە ول: (400 000 – 40 000 – 85 000) / 10% = 27 500 تەڭگە. سوندا 400 مىڭ تەڭگە ايلىعىڭىز بولسا, ءسىز 27 500 تەڭگە تابىس سالىعىن (جتس) تولەيسىز, 40 000 تەڭگە زەينەتاقى قورىنا كەتەدى, 8 000 تەڭگە ءمامس الىنادى, ال قولىڭىزعا تيەتىنى – 324 500 تەڭگە. ەگەر ءسىز رەسمي ءبىر جەردە جۇمىس ىستەپ, ايلىق الاتىن بولساڭىز, يپوتەكا تولەپ جۇرسەڭىز, وسى قارىز كەلىسىمشارتىن, ونىڭ ىشىندەگى تولەم كەستەسىن بىرگە الىپ, ءوز بۋحگالتەرياڭىزعا بارىڭىز. سالىق شەگەرىمىنە ءوتىنىش جازاسىز. بۋحگالتەرىڭىز سىزگە اي سايىن شەگەرىم ەسەپتەپ وتىراتىن بولادى, – دەپ ەگجەي-تەگجەي ءتۇسىندىردى ا. ولجاەۆ.

ايتقانداي, سالىقتىق شە­­گەرىمدەر ەندى تەك يپوتە­كامەن عانا شەكتەلمەيدى, ءبىلىم بەرۋ مەن مەديتسينا شى­عىندارىن دا قام­تيدى. وتانداستارىمىز ءوزىنىڭ نەمەسە بالالارىنىڭ ءبىلىم الۋى­نا جۇمسالعان شىعىننىڭ ءبىر بولىگىن قايتارىپ الا الادى. بۇل شەگەرىم مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە, تەحنيكالىق, كاسىپتىك جانە جوعارى ءبىلىمدى قامتيدى. ول ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرى تۋرالى كەلىسىم­شارت پەن تولەمدى راستايتىن قۇجاتتاردى ۇسىنۋ جەتكىلىكتى. جاڭاشىلدىق بالانىڭ ءبىلىم الۋى ءۇشىن جۇمسالعان قارجىنى ۇنەمدەيدى ءارى وتباسى بيۋدجەتىنە تۇسەتىن اۋىرتپالىقتى ازايتادى.

سونىمەن قاتار كوپبالالى وتبا­سىلارعا ارنالعان ارنايى سالىق جەڭىلدىكتەرى دە ەنگىزىلدى. ەگەر وتباسىندا ءتورت نەمەسە ودان دا كوپ كامەلەتكە تولماعان بالا بولسا, اتا-انالار سالىقتىق شەگەرىمدى پاي­دا­لانا الادى. بۇل اي سايىن شاما­مەن 90 000 تەڭگەگە دەيىنگى سومانى سا­لىق تولەم­دەرىنەن ۇنەمدەۋگە جول اشادى.

– كامەلەت جاسىنا جەتپەگەن 4 جانە ودان كوپ بالاسى بار وتباسىلار ءۇشىن سالىقتىق شەگەرىم قوس اتا-اناعا جيىنتىعىندا ءبىر جىل ىشىندە 282 اەك-تەن (2025 جىلى – 1 108 824 تەڭگەدەن) اسپايتىن مولشەردە قولدانىلادى. بۇل رەتتە كوپبالالى وتباسىنىڭ اتا-اناسىنىڭ بىرەۋى ءۇشىن – اي سايىن 23 اەك (2025 جىلى – 90 436 تەڭگە). اتا-انالاردىڭ ارقايسىسى ءۇشىن – ايىنا 12 اەك (2025 جىلى – 47 184 تەڭگە). قورىتا ايتقاندا, 2025 جىلى كوپبالالى اتا-انالار اي سايىن تابىسىنان شامامەن 90 000 تەڭگەنى مەملەكەتكە سالىق تۇرىندە تولەمەي, وتباسىنا قايتارا الادى, – دەپ تالدايدى «ۋچەت.kz» ساراپشىلارى.

مەديتسينالىق قىزمەتكە جۇم­سالعان شىعىندار ءۇشىن دە وسىنداي شەگەرىم جاساۋعا بولادى. بىراق بۇل شەگەرىمنىڭ جىلدىق شەگى بار – 94 اەك (2025 جىلى – 369 608 تەڭگە). دەمەك, ءسىز قانشا شىعىندانساڭىز دا, تەك وسى سومانى عانا شەگەرىمگە قوسا الاسىز.