دارقان ساداق

سول سياقتى, تۇرىك سۇلتانى ءىV مۇ­­راد گازيس 210 قۇلاش (1255 فۋت), ەر­تە­دەگى گرەك مەرگەنى 282 قۇلاش (1692 فۋت) جەردەن نىسانا اتىپ ءدال تي­گىز­گەنى جايلى دەرەكتەر بار. بۇل دە­­رەك­­تەرگە نازار اۋدارساڭىز: دا­لا كوش­­پە­لى­لەرىنىڭ باسقا جۇرتتان قان­­­شا­­لىقتى جاۋىنگەر بولعانىن اڭعاراسىز.

كەڭەستىك ەتنوگراف, ورتالىق ازيا حالىقتارىنىڭ ەتنوتۇر­مى­سىن تەرەڭ زەرت­تەگەن س.تولستوۆتىڭ جازبالا­رىندا ەرتەدە تۇراندىق­تار مەم­لەكەتتىك سايىستا جامبىنى اتىپ تۇسىرگەن مەرگەنگە پاتشا ءبىر كۇنگە تاعىن بوساتىپ بەرەتىنى ­ايتىلادى.

فلاماند ساياحاتشىسى, مو­ناح­ گيلەم دە رۋبرۋك 1255 جىلدا­رى قا­را­قورام قالاسىندا ۇيىم­­داس­تىرىلعان مەرگەندەر سايى­سىن­دا ادىرناسىن تولىق تارتۋ ءۇشىن ­­70-80 كيلو قۋات جۇمسالاتىن تەك اسا كۇش­تى مەرگەندەر عانا تارتاتىن «دارقان ساداعى» تۋرالى جازادى. اتام قازاقتىڭ زور دۇنيە­نى نەمەسە بيىك ادامدى: «دارقان دالا» نەمەسە «دارقان ادام» دەپ اسپەت­تەيتىنى, ءدال وسى ۇلىستىڭ سيمۆولى بولعان ۇلكەن ساداقپەن استاسىپ جاتقان سياقتى.

مۇنداي ساداق جالعىز بولعان. ونى ۇلىستىڭ ءرامىزى رەتىندە پاتشا سارايىندا ساقتاعان. 1900 جىلدارى جازىلىپ, 1940 جىلدارى جارىق كورگەن موڭعول نويانى نابانلۋبى­سىن تسەدەن ماكسارجابتىڭ قولجازبا ەڭ­بەگىندە: «ەرتەدە مىقتى مەرگەندەر دارقان ساداقپەن 300 ساداقبويى (480 مەتر) جەرگە قويىلعان باعالى زاتتى اتىپ, تيگىزگە الاتىن بولعان», دەيدى.

وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن ناقتىراق ايتار بولساق: ساداق بىرەۋ, ونى تەك مەرگەندىك قۋاتى زور ساداقشى عانا اتا الادى. وسى اۋىر ساداقتى مەن دەگەن مەرگەندەر كەزەكتەسىپ (ونداعان, جۇزدەگەن) اتادى. وعىن ەڭ الىسقا تۇسىرگەن نەمەسە ارناۋلى نىساناعا ءدال تيگىزگەن ادام «باس مەرگەن» اتاناتىن بولعان. شىن مانىندە, بۇل ءتاسىل ەل ىشىن­دەگى مەرگەندەردىڭ قۋات-قارىمىن سارالاۋ ءۇشىن جۇرگىزىلگەن.