جىل قورىتىندىسى: سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى جۇرگىزىلگەن ەلەۋلى قادامدار

اقشانى بوياۋ جوباسى ەنگىزىلدى

بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ بارىسىندا قازىناداعى قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىن قاتاڭ باقىلاۋ ماقساتىندا بيۋدجەتتى يگەرۋ كەزىندە «اقشانى بوياۋ» تەتىگىن ەنگىزۋ جونىندەگى جوبا جۇزەگە اسىرىلادى.

بۇل تەتىك «تسيفرلىق تەڭگە» پلاتفورماسىندا ىسكە قوسىلىپ, قاراجاتتى جۇمساۋ كەزىندە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جانە جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى بولىپ ەسەپتەلەدى.

بۇعان قوسا  بيۋدجەتتىك اقشانى بولۋدەن باستاپ تولىق يگەرۋگە دەيىنگى بارلىق كەزەڭدەردە پايدالانۋدى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءاربىر تەڭگە بىرەگەي تسيفرلىق بەلگىنى الىپ, جىمقىرۋ مۇمكىندىگىن بولدىرمايدى جانە بيۋدجەتتى ۇتىمدى پايدالانۋعا ىقپال ەتەدى.

 

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى جەتىلدىرۋ بويىنشا ەىدۇ-مەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ

بۇۇ-نىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى كونۆەنتسياسىنىڭ ماقساتى – جەمقورلىققا نەعۇرلىم ءتيىمدى جانە پارمەندى قارسى ءىس-قيمىلعا, سونداي-اق حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى قولداۋعا باعىتتالعان شارالاردى نىعايتۋ.قازاقستان حالىقارالىق ستاندارتتاردى يمپلەمەنتاتسيالاۋ ارقىلى ۇلتتىق زاڭنامانى جانە قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىن ۇزدىكسىز جەتىلدىرە وتىرىپ, وسى كونۆەنتسيانىڭ قول قويۋشىسى جانە بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولىپ ەسەپتەلەدى.

حالىقارالىق جەمقورلىققا قارسى كۇرەس كۇنى قارساڭىندا ەىدۇ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى جەلىسىنىڭ ىستامبۇل ءىس-قيمىل جوسپارى شەڭبەرىندە قازاقستاندىق زاڭناما مونيتورينگىنىڭ 5-راۋندىن باعالاۋ ناتيجەلەرى جاريالاندى.

مونيتورينگ ەنگىزىلەتىن شارالاردىڭ تيىمدىلىگىنە باعدارلانعان جاڭا ءادىسناما بويىنشا جۇرگىزىلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون.

ەىدۇ ساراپشىلارىنىڭ ەسەبىندە قازاقستاننىڭ نەگىزگى سالالاردى رەفورمالاۋداعى ەلەۋلى جەتىستىكتەرى اتاپ ءوتىلدى, سونداي-اق ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن ۇسىنىمدار بەرىلدى.

قازاقستان ورتالىق ازيادا جەمقورلىققا قارسى رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ جۇيەلىلىگى مەن جوسپارلىلىعى بويىنشا وزىق ناتيجەلەردى كورسەتە وتىرىپ, وڭىردەگى كوشباسشىلىقتى نىعايتتى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ەل حالىقارالىق ستاندارتتاردى ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرگە بەيىمدەي وتىرىپ, ءتيىمدى پايدالانادى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قوعامدىق كەڭەس

وسى جىلى ەلىمىزدە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ جاڭارتىلعان قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى ءوتتى. كەڭەس قۇرامىنا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى – مارات باشيموۆ, نيكولاي ارسيۋتين جانە ايدوس سارىم, سونداي-اق بەيبىت مامراەۆ, ديحان قامزابەك ۇلى, كاكىمجان بيشمانوۆ, اينۇر سابيتوۆا, مەلس سەمگاليەۆ, ەربول ۇستەمىروۆ, سەرىك ساپيەۆ, عاني نىعمەتوۆ جانە ميحايل كولومين سىندى قوعام قايراتكەرلەرى مەن عالىمدار كىردى.

وتىرىستا قوعامدىق كەڭەستىڭ توراعاسى بولىپ اشىق داۋىس بەرۋ ارقىلى ءبىراۋىزدان مارات باشيموۆ قايتا سايلانعان بولاتىن.

«جەمقورلىققا قارسى بارلىق ماڭىزدى باستامالار قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىمەن تالقىلاناتىن بولادى. كەڭەس زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزۋگە, ستراتەگيالىق قۇجاتتاردى تالقىلاۋعا قاتىسۋعا, اگەنتتىكتىڭ جۇمىسىنا مونيتورينگ پەن باعالاۋ جۇرگىزۋگە, سونداي-اق ونى ودان ءارى جاقسارتۋ ءۇشىن ۇسىنىمدار ازىرلەۋگە قۇقىلى», - دەيدى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت باسشىسى اسحات جۇماعالي.

قوعامدىق كەڭەستەر جەمقورلىققا قارسى ساياساتتى ىسكە اسىرۋ پروتسەسىندە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ولاردىڭ ىقپالى مەن وكىلەتتىگى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. كەڭەس مۇشەلەرى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جانە عىلىمي توپتاردىڭ ساراپشىلارىن تارتا وتىرىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ءۇشىن جۇمىس توپتارىن قۇرا الادى.

«بيزنەسكە جول» جوباسى

بيىلعى جىلدىڭ 20 جەلتوقسانىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت «اتامەكەن» ۇكپ, استانا مەملەكەتتىك قىزمەت حابى, ەقىۇ كەڭسەسى جانە باس پروكۋراتۋرا جانىنداعى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اكادەمياسىمەن بىرلەسىپ تسيفرلاندىرۋ ارقىلى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بيزنەس-قوعامداستىقپەن كەزدەسۋ وتكىزگەن بولاتىن.

«بيزنەسكە جول» جوباسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسىپ اعىمداعى جىلدىڭ 11 ايىندا 25 مىڭ كاسىپكەردىڭ قۇقىعىن قورعادى (جوبا باستالعاننان بەرى 47 مىڭ, 2022-2024 جج.).

ايتا كەتەيىك,  جوبانىڭ ماقساتى – كاسىپكەرلەرگە ءارتۇرلى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى, قۇجاتتاردى رەسىمدەۋ كەزىندە اۋرە-سارساڭداردى ەڭسەرۋگە كومەكتەسۋ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر قابىلدايتىن شەشىمدەردىڭ مەرزىمدەرى مەن اشىقتىعىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ. بۇعان قوسا جوبا كاسىپكەرلەر جەردى رەسىمدەۋ, ساۋلەت جانە باسقا دا باقىلاۋشى ورگانداردان رۇقسات الۋ, كوممۋنيكاتسيالاردى قوسۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك قولداۋدى (كرەديتتەر, گرانتتار, سۋبسيديالار) الۋ كەزىندە كەزدەسەتىن ناقتى پروبلەمالاردى شەشۋمەن اينالىسادى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى فورۋم

قاراعاندىدا جاستار اراسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان «ادال بول – ادام بول» اتتى فورۋم وتكەن بولاتىن. ءىس-شارانىڭ كوتەرگەن ماسەلەسى – سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جانە ينتەرنەت-الاياقتىق.

فورۋم سپيكەرلەرى جاستاردىڭ قارجىلىق جانە جەكە قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرەتىن زاماناۋي ينتەرنەت-الاياقتىق سحەمالارى تۋرالى ايتتى. جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ تاسىلدەرىنە, الاياقتىق سحەمالاردى تانۋعا جانە ينتەرنەت-قىلمىسكەرلەرمەن بەتپە-بەت كەلگەندە دۇرىس ارەكەت ەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.

قاتىسۋشىلارعا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ قوعام مەن ەكونوميكاعا قالاي اسەر ەتەتىنى, سونداي-اق ءاربىر ازامات وسى قۇبىلىسپەن كۇرەسۋ ءۇشىن قابىلداي الاتىن شارالار تۋرالى ءتۇسىندىرىلدى.

قازاقستاندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس ۇنەمى باستى نازاردا بولعان ماسەلە. بۇل باعىتتا مەملەكەت ءتۇرلى ادىستەر مەن ستراتەگيالاردى ەنگىزىپ, جەمقورلىقتى ازايتۋ ءۇشىن بىرقاتار جۇيەلى قادامدار جاساپ جاتىر. بيىلعى جىلى ەلىمىزدەگى جاڭا جەتىستىك رەتىندە جوبالىق باسقارۋدىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتكە ەنگىزىلدى. بۇل قادام قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, قوعامدىق سەنىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى شارا.

جوبالىق باسقارۋ — بۇل ۋاقىت بويىنشا شەكتەلگەن, ماقساتقا باعىتتالعان جۇمىستاردى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن ءادىس. ادەتتە, ول رەسۋرستاردى جوسپارلاپ, باسقارۋدى, ۋاقىتتى قاداعالاۋدى, قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋدى جانە ناتيجە بويىنشا ەسەپ بەرۋ جۇيەسىن قامتيدى. مۇنداي جۇيە نەگىزىنەن ءىرى مەملەكەتتىك جوبالار مەن باعدارلامالارعا قولدانىلاتىن بولسا, ونىڭ تيىمدىلىگى ۇزاق مەرزىمدى جانە ستراتەگيالىق ماقساتتارعا جەتۋدە ايتارلىقتاي ماڭىزدى ءرول اتقارادى.

قازاقستاندا جوبالىق باسقارۋ ءادىسىن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتە قولدانۋ ارقىلى بىرنەشە ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ كوزدەلگەن. بۇل شەشىم مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرىپ, رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋ مەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا تۋىندايتىن سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى ۇلتتىق بايانداما دايارلاندى

جالپى باياندامادا جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردا سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن جويۋ, سونداي-اق جەمقورلىق ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بۇلتارتپاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قابىلدانعان جانە جوسپارلاناتىن شارالار تۋرالى اقپارات قامتىلادى.

بيىلعى جىلى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىلداعى, ونىڭ ىشىندە «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ۆولونتەرلىك» جوباسى شەڭبەرىندە ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتوردىڭ ءرولى جاريالاندى.

قۇجاتتا شەنەۋنىكتەردىڭ ازاماتتارمەن تىكەلەي بايلانىسىن بولدىرماۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى رەتىندە مەملەكەتتىك قىزمەت, مەملەكەتتىك اپپاراتتى تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ تۋرالى مالىمەتتەر قامتىلعان.

الماتى قالاسىنىڭ تاۋ بوكتەرىندەگى ايماقتارىندا جەر ۋچاسكەلەرىن سالۋ جانە ءبولۋ, ء بىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بيۋدجەت قاراجاتىن جوسپارلاۋ مەن يگەرۋ, سونداي-اق ءبىلىم ديپلومى بلانكىلەرىنىڭ اينالىمى جانە عىلىمي دارەجەلەر بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن سىرتقى تالداۋ ناتيجەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.

سونىمەن قاتار قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋ جانە جولىن كەسۋ, زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردى قايتارۋ جونىندەگى قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى ۇسىنىلدى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياسات تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ, وزىق حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگىزۋ جونىندەگى شارالار كورسەتىلگەن.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭنامانى «گرەكو» باعالادى

قازاقستان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مەملەكەتتەر توبى (گرەكو) ەۋروپا كەڭەسىمەن ءوزارا ارەكەتتەسە وتىرىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭنامانى جانە قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار جۇمىسىن جۇزەگە اسىردى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, قازاقستان 2020 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ گرەكو-نىڭ ورتالىق ازياداعى جالعىز وكىلى بولىپ ەسەپتەلەدى.

الدىڭعى باعالاۋ 2021 جىلى 1 جانە 2 راۋندتاردى بىرىكتىرە وتىرىپ جۇرگىزىلدى. ۇسىنىمداردىڭ ورىندالۋى تۋرالى ەسەپ 2023 جىلدىڭ 6 قىركۇيەگىندە ەۋروپا كەڭەسىنىڭ جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ سايتتارىندا جاريالانعان ەدى.

گرەكو-نىڭ باعالاۋ توبىنا فرانتسيا, يسپانيا, حورۆاتيا, رۋمىنيانىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق گرەكو حاتشىلىعىنىڭ جاۋاپتى ورىنباسارى لاۋرا سانز-لەۆيا باستاعان قىزمەتكەرلەر كىرەدى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ توراعاسى ا. جۇماعالي مونيتورينگتىك توپپەن كەزدەسۋدە قازاقستاننىڭ گرەكو-عا مۇشەلىگىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ, ساراپشىلاردىڭ ەلدىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى جۇيەسىن نىعايتۋ مەن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىن ايتتى.

باعالاۋ توبى ۆيزيت اياقتالعاننان كەيىن ەۋروپا كەڭەسىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ستاندارتتارىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىن جانە ونى قولدانۋ پراكتيكاسىن جەتىلدىرۋ جونىندە ەسەپ پەن ءتيىستى ۇسىنىمدار دايىندايتىن بولدى.

يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىمەن بايلانىس نىعايدى

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت تۇراقتى نەگىزدە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزەدى. قاتاردىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ۆەدومستۆوسى باسشىسىنىڭ شاقىرۋىمەن بيىلعى جىلدىڭ 26-27 قاراشاسىندا دوحا قالاسىندا توراعا اسحات جۇماعالي باستاعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت دەلەگاتسياسى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا (يىۇ) مۇشە ەلدەردىڭ جەمقورلىققا قارسى ورگاندارىنىڭ ەكىنشى مينيسترلىك كەزدەسۋىنە قاتىسقان بولاتىن. ءىس-شاراعا الەمنىڭ 53 ەلىنەن 250-دەن استام دەلەگات, سونداي-اق حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ۇيىمدار قاتىستى. ءىس-شارانىڭ ماقساتى – يسلام الەمىنىڭ جەمقورلىققا قارسى ۆەدومستۆولارىنىڭ وكىلدەرى, ساراپشىلار مەن حالىقارالىق ۇيىمدار اراسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل سالاسىنداعى وزەكتى سىن-قاتەرلەردى تالقىلاۋ جانە ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ. قازاقستاننىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتى جەمقورلىققا قارسى ساياسات تۇجىرىمداماسىن, زاڭنامالىق باستامالاردى ىسكە اسىرۋ, الدىن الۋ جانە قىلمىستىق-قۇقىقتىق شارالاردى قولدانۋ, تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ, ونىڭ ىشىندە «اقشانى بوياۋ», قىلمىستىق اكتيۆتەردى ىزدەۋ جانە قايتارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ قازاقستاندىق تاجىريبەسىن تانىستىردى. ىنتىماقتاستىق حالىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني ورتانىڭ ورتاق قۇندىلىقتارى مەن ەرەكشەلىكتەرىن بولىسەتىن وسى ۇيىمعا قاتىسۋشىلار اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان.