كەنجەباەۆ جۇنىسبەك اعا 1923 جىلعى ەدى. ول – انامنىڭ تۇلا بويى تۇڭعىشى, مەن – ءسۇت كەنجەسىمىن. ارامىز – جيىرما جەتى جىل. ناعاشى اتام مەن اجەم جالعىز قىزىنان تۋعان جۇنىسبەك اعانى شەشەم بوسانىسىمەن باۋىرىنا سالىپتى. سوندىقتان فاميلياسى ناعاشىمنىڭ اتىندا. بۇل سىر كەيىن اشىلدى.
جۇنىسبەك اعا 1942 جىلى 18 جاسىندا قىزىلوردا وبلىسى, سىرداريا (قازىرگى شيەلى) اۋدانى, بىرلەستىك اۋىلىنان جيىرماعا جۋىق ءوز قاتارىمەن ۇلى وتان سوعىسىنا اتتانادى. ولار اسكەري دايىندىقتان ءوتىپ, اتقىشتار ديۆيزياسىنا قوسىلادى. ستالينگراد تۇبىندەگى شايقاسقا قاتىسقان اعا 1944 جىلى اۋىر جاراقات الىپ, گوسپيتالعا تۇسەدى. زۋىلداعان وقتىڭ ءبىرى كەۋدەنىڭ جۇرەك ماڭىنان ءتيىپ, جاۋىرىننان ءبىر-اق شىققان. مايداندا اعاعا دالا گوسپيتالى بار, قالا گوسپيتالى بار, بارلىعى 9 مارتە وتا جاسالعان. «اجال جوق بولسا, امانسىڭ» دەگەن سول, 1944 جىلى اۋىلعا ءبىر قولسىز ءمۇگەدەك بولىپ ورالعان. كەلىسىمەن شىمكەنتتەگى ن.كرۋپسكايا اتىنداعى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتقا وقۋعا تۇسكەن. ونى ءبىتىرىپ, جوعارى بىلىمىمەن تۋعان اۋىلى – ءبىرلەستىكتىڭ جەتى جىلدىق, كەيىننەن ونجىلدىق مەكتەبىندە ءوزى دۇنيەدەن وتكەنشە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ساباق بەردى.
اعانىڭ سول يىعىنداعى وق سىنىقتارى 1954 جىلدارعا دەيىن ءجۇرىپ, اقىرى ەتىمەن ءبىتىپ كەتىپتى. الايدا, مىنا تاعدىردى ايتسايشى. سوعىستا وق پەن وتتان, تالاي وتادان امان قالعان جۇنىسبەك اعا 1972 جىلى 49 جاسىندا سوقىرىشەككە جاسالعان جاي عانا وپەراتسيادان قايتىس بولدى. ارتىندا ون ءۇش جاستان تومەن ۇيەلمەلى-سۇيەلمەلى قىزدارى قالدى. بەينەتقور, جانكەشتى اعا جەڭىستىڭ 30 جىلدىعىنا دا جەتپەدى. مايداندا كەۋدەسىنە تاعىپ قايتقان جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ, ەكىنشى دارەجەلى «داڭق» وردەندەرى مەن كوپتەگەن مەدالدارى ءۇشىن ارداگەرلەرگە بەرىلگەن جەڭىلدىكتەردى دە پايدالانا العان جوق.
اعانىڭ قايتىس بولۋى دا كوز الدىمدا. اۋرۋحاناعا, پالاتاسىنا كىرگەنىمدە اعا بيىك كەرۋەتتىڭ ۇستىندە ساندىرىقتاپ «پەترو! پەترو!» دەپ, الدەكىمدى كومەككە شاقىرعانداي داۋىستادى. «مايدان شەبى كوز الدىنا كەلىپ جاتىر ما ەكەن» دەپ ويلادىم. ماڭدايىنان شىپىلداپ سۋىق تەر شىعىپ جاتتى. ونى ورامالمەن ءسۇرتتىم. جاسپىن عوي, اعانىڭ ءولىم الدىنداعى سوڭعى ءسات ەكەنىن قايدان سەزەيىن... ەسىكتىڭ الدىنا كەلە بەرە بۇرىلىپ: «اعا, مەن تاعى كەلەم عوي...» دەگەنمىن. ول ماعان وتكىر جانارىمەن تەسىلىپ قاراعانداي بولدى. بۇل مەنىڭ ەڭ سوڭعى كورۋىم جانە اقىرعى تىلدەسۋىم ەكەن. مەنەن كەيىن ءبىر ساعاتتان سوڭ ۇزىلگەن.
...بالا كۇننەن كورگەنىم ءجۇنىسبەك اعانىڭ سول قولى جوق, سەمىپ قالعان. سەمگەن قول كاستومنىڭ جەڭىنە ەمەس, شالبارىنىڭ ىشىنە سالىنادى. اعا ىلعي ىقشام, ءارى جەڭىل كيىنەدى. قولى جوق بولعان سوڭ, كيىلگەن كاستومنىڭ ءبىر جەڭى قولاپايسىز جەلپىلدەپ تۇرادى. باسىنا جازدا كەپكا, قىستا قولدان تىگىلگەن تىماق كيەدى. شاشى اسا قالىڭ ەمەس. ءوڭى قاراتورى. كوزى وتكىر. بويى ورتادان سۇڭعاق. شيراق قيمىلداپ, شيراق تۇرادى. جاياۋ جۇرگەنىندە قاسىنا اناۋ-مىناۋ ادام ەنتىگىپ ەرە المايدى نەمەسە جەلىپ جۇرەدى.
سوعىستان بۇرىن جۇنىسبەك اعا, قازىرگىشە ايتقاندا, جىگىتتىڭ سۇلتانى بولعان. ونەردىڭ بارلىق تۇرىنە شەبەر. دومبىرامەن كۇي ويناپ, اۋەلەتە ءان سالىپ, سىرناي تارتقان. وعان سۋىرىپ سالما اقىندىعى قوسىلىپ, ويىن-تويدىڭ كوركىنە اينالعان. بۇدان دا باسقا ەر جىگىتكە قاتىستى بارلىق ونەردى مەڭگەرىپتى. تازى ۇستاپ, قىراندى تۇلكىگە سالعان.
جۇنىسبەك اعا كەرەمەت بيولوگ تا ەدى. تاشكەنتتەن نەشە ءتۇرلى جەمىس كوشەتتەرىن اكەلىپ ءوسىرىپ, ونى بىرىمەن ءبىرىن بۋدانداستىرىپ, جاڭا ءونىم ءتۇرىن الۋعا اۋەس بولعان. مۇنى تىلمەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. جەمىس ءوسىرۋ, ونى باپتاۋ اعانىڭ ەڭ سۇيىكتى ءىسى دەپ تە ويلايتىنمىن. جەڭگەمنىڭ ايتۋىنشا, «وسى عىلىمنان, ءوز تاجىريبەمنەن كىتاپ جازامىن» دەيدى ەكەن. ءومىرى بولعاندا, جازار ما ەدى. ويتكەنى, اعانىڭ ءميچۋريننىڭ كىتاپتارىن جيناۋى تەگىن ەمەس-ءتىن. مەكتەپتىڭ وزىنە قاتىستى باۋ-باقشاسى بولدى. مۇنىڭ جۇمىسىنا جاۋاپتى ءبىزدىڭ اعا. ءبىر جىلى وسى ۋچاسكەدە ءسابىز, جوڭىشقا كوپ ەگىلدى. مەنىڭ جەتىنشى سىنىپقا كوشكەن كەزىم. كوكەم قاتتى اۋىرىپ, توسەك تارتىپ جاتىپ قالدى. ءتورت قاناتتى كيىز ءۇيدىڭ ەتەگى ءتۇرۋلى. ءۇيدىڭ ىشىندە جينالعان اعايىندار كوپ. تەك جۇنىسبەك اعا جوق. ءۇش اي جازعى كانيكۋل كەزىندە تىنىم تاپپاي, شوپاندار ءۇشىن «قىزىل وتاۋ» دەپ اتالاتىن كوشپەلى كىتاپحانادا جۇمىس ىستەيتىن. حابار جەتكىزىلگەن بولار, اعانى جۇرت كۇتىپ وتىر. ءنادىر مولدا كوكەمە قايتا-قايتا دەم سالادى. كوكەم تىلگە كەلە المايدى. ىڭقىلى كۇشەيدى... ءبىر كەزدە ءۇي سىرتىنا اتىمەن ساتىرلاتا شاۋىپ, جۇنىسبەك اعا كەلدى. كوكەمنىڭ ەكى جانارى ەسىك جاققا اۋدى. اعانى كوردى. «كەلدىڭ بە؟» دەگەندەي, جانارىنان مونشاق-مونشاق جاس توگىلسىن... ونى اپام ساقالىنا جەتكىزبەي سۇرتكىلەۋدە. جۇنىسبەك اعا كوكەمنىڭ ەتى قاشىپ سىيديعان, ءالسىز بىلەگىنەن ۇستاي, ەڭكىلدەپ قويا بەردى.
– ياشۇكىر! – دەدى داۋىسى قارلىعىڭقىراپ بارىنشا ەستىرتىپ. – كەشىر مەنى, كەشىر! ءيا «اكە» دەپ, ءيا «جەزدە» دەپ ايتا المادىم-اۋ ۋاقىتىندا... ياشۇكىر, كەش! اكە, كەشىرشى مەنى! – دەدى. «اكە» دەگەن ءسوزدى قۇلاعىنا تاقاپ ايتتى. كوكەم كەۋدەسى جاسقا جۋىلىپ, كەمسەڭدەي بەردى. قاتتى ىڭقىلى دا السىزدەنىپ بارا جاتتى... سول جەردە وتىرعانداردىڭ ءبارى: «شىركىن-اي, قايتسىن ەندى, تۋعان اكە مەن بالا عوي», – دەستى كوزدەرىنىڭ ىلعالىن سۇرتكىشتەي. مەن ءدال وسى ءسات كيىز ۇيدەن سىرتقا اتىپ شىقتىم.
«اعا شىنىندا دا ءبىزدىڭ اعا ەكەن عوي», – دەدىم كۇبىرلەي, كوز جاسىما ەرىك بەرىپ. ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي, اكەم باقيلىق بولدى.
اعا وتە بالاجان دا ەدى. داستارقان باسىندا وتىرسا نەمەسە گازەت-جۋرنالدار وقي قالسا, ۇيىندەگى بارلىق بالالارى ۇستىنە ورمەلەپ, ارقاسىنا شىعىپ, تىزەسىنە جابىسىپ, اعانىڭ ويىن الاڭ ەتەدى. اجەم كورسە انالارعا: «ءاي, تۇسىڭدەر اكەلەرىڭنىڭ ۇستىنەن, تۇگە!» دەيدى داۋىسىن كوتەرە. تىڭدايتىن ولار جوق. اعا زاعيرانى – جاقان تورە, رىسبەكتى – وڭ قولىم, قاماشتى – سول قولىم, قىزدارىن «داريعاشىم, ميكاشىم, ءلاززاتىم, قاناتتارىم مەنىڭ» دەۋدەن جالىقپايتىن. بالالارىمەن قايتا جانى جادىراي تۇسەتىن. تەك ەڭ كەنجەسى ايگۇلدى كورە المادى...
قانات جەڭگەيدىڭ دە ءومىرى ۇزاق بولماي, اعادان كەيىن دۇنيە سالدى. اعاعا ۇقساپ, ۇلدارى رىسبەك پەن قاماش نامىستى بولدى. اكە-شەشەسىنىڭ جوقتىعىن بىلدىرمەي, قارىنداستارىنا بارىنشا قامقورلىق جاسادى. ولاردى وقىتتى, قۇتتى ورىندارىنا قوندىردى. بالالىق شاعىمنىڭ كۋاگەرلەرى بولعان زاعيرا مەن رىسبەك تە ەرتە دۇنيەدەن وزدى.
ادام تاۋبەگە كەلمەسە تاعى بولمايدى. قارا شاڭىراق باياعى ءوز ورنىندا. وندا قاماش ءىنىم مەن كۇلشاي كەلىن ءوز نەمەرەلەرىن ءسۇيىپ وتىر. ەكەۋى دە اعا جۇمىس ىستەگەن مەكتەپتە ۇستاز.
ءورىس ياشۇكىرقىزى.
ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسىن گازەتتىڭ سايتىنان («كوز الدىمنان كەتپەيتىن كورىنىستەر») وقۋعا بولادى.